Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] umarzającą wznowione postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] wydaną w przedmiocie uwłaszczenia [...] Parku [...] w C. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) - decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Park [...] w C. prawa użytkowania wieczystego m. in. gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w obrębie C., oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nabycie prawa własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.
Wnioskiem z dnia 18 września 2006 r. I. W. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją, w zakresie odnoszącym się do działki nr [...], wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wznowił wspomniane wyżej postępowanie uwłaszczeniowe a następnie decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie to umorzył.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej na skutek odwołania wniesionego przez I. W., Minister Infrastruktury stwierdził, że działka nr [...] położona w C., ujęta w decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2006 r., w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co potwierdzał odpis z księgi wieczystej KW nr [...] tom [...].
We wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawczyni wskazała na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który dotyczy sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Organ ustalił jednak, że postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone decyzją z dnia [...] marca 2006 r., natomiast I. W. wystąpiła o zwrot działki nr [...], zbytej przez jej poprzedników prawnych – J. i A. - na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] marca 1968 r. Rep. [...] za rok [...], dopiero w dniu 23 sierpnia 2006 r. (data wpływu pisma do Urzędu Miasta C. - 24 sierpnia 2006 r.). Okoliczność tę - jak podkreślił Minister - potwierdziła sama strona we wniesionym odwołaniu.
Skoro zatem roszczenie o zwrot nieruchomości zostało zgłoszone już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, oznaczało to - zdaniem organu - że w dniu wydania tej decyzji Iwona Wójcik nie mogła być stroną tego postępowania, a więc nie mógł mieć w tej sytuacji zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W tych warunkach zatem zachodziła konieczność wydania - na podstawie art. 149 § 3 kpa - decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. W sytuacji zaś, gdy Wojewoda [...], zamiast zastosować art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie z dnia [...] grudnia 2006 r. o wznowieniu postępowania i dopiero w trakcie postępowania doszedł do wniosku, iż wznowienie nastąpiło na wniosek osoby niemającej przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., to wznowione postępowanie należało umorzyć.
Skargę na wyżej przedstawioną decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. W. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - w postaci art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464 z poźn. zm.) w zw. z art. 136 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez uznanie, iż brak jest po stronie skarżącej interesu prawnego w postępowaniu uwłaszczeniowym, chociaż interes taki wypływa z normy prawnej zawartej w przepisie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to z tego względu, iż na mocy tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca ma prawo złożyć wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości; w sytuacji skarżącej zaś nie została ona powiadomiona przez organ o możliwości złożenia takiego wniosku;
- 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 7, 8, 28, 107 § 1 i 3, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 k.p.a.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że organ nie uwzględnił jej słusznego interesu, nie ustosunkował się do zarzutów stawianych w odwołaniu oraz wydał wewnętrznie sprzeczne orzeczenia w toku postępowania.
Ponadto twierdzono, że Wojewoda [...] prowadził postępowanie w sprawie o uwłaszczenie [...] Parku [...] w C. działką nr [...] w sytuacji, gdy skarżąca już starała się o zwrot innej działki, tj. oznaczonej numerem [...], w stosunku do której w dniu 21 lutego 2005 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego i Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] wznowił to postępowanie uwłaszczeniowe.
Skarżąca akcentowała przy tym, że będąc w Urzędzie Wojewódzkim w Wydziale [...] w sprawie dotyczącej w/w działki nr [...], informowała, iż będzie się również starała o zwrot działki nr [...] a zatem organ - przed wydaniem decyzji kwestionowanej wiedział o jej działaniach i zamiarach.
Zwracano również uwagę, że z treści pisma Prezydenta Miasta C. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wynikało, iż I. W. spełniała przesłanki do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej stanowiącej przedmiotową działkę nr [...] i przesłanki zwrotu zostały zrealizowane przed dniem 5 grudnia 1990 r.
Poza tym podnoszono, że organ nie odniósł się do zarzutów odwołującej się w zakresie zarzutu niemożności umorzenia wznowionego postępowania - bez cofnięcia żądania wznowienia postępowania, chociaż - zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem - postępowanie takie nie może być umorzone "bez cofnięcia żądania wznowienia postępowania, a jedynie z powodu stwierdzenia, że żądanie pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną".
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargę należało uznać za zasadną, choć w sytuacji, gdy organ nie rozstrzygnął o istocie sprawy a jedynie umorzył postępowanie, które wcześniej wznowił, Sąd nie miał możliwości odniesienia się w pełni do pełnej argumentacji podniesionej w skardze.
Tym niemniej należy zgodzić się ze skarżącą, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uniemożliwiało następnie wydanie decyzji o umorzeniu wznowionego postępowania. Wskazać w tym miejscu wypada, że art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. reguluje wyczerpująco rodzaje zakończenia postępowania prowadzonego po wznowieniu postępowania a zatem wyłączone jest podjęcie innej treści rozstrzygnięcia kończącego takie postępowanie. Oczywiście, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiący o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej należy rozumieć nie tylko jako rozstrzygnięcie merytoryczne, ale także i niemerytoryczne (umorzenie postępowania), ale odnosi się to do postępowania wznowionego, czyli do sytuacji, gdy organ po wznowieniu postępowania uchyli decyzję ostateczną a obecnie uważając, że postępowanie pierwszej instancji winno być umorzone, wydaje decyzję o jego umorzeniu.
Nie jest natomiast dopuszczalne takie działanie, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie. Na skutek wniosku strony zostało w tym przypadku wznowione postępowanie, które następnie umorzono. W zaistniałej zatem sytuacji nadal zatem pozostaje nierozpoznany wniosek o wznowienie postępowania, gdyż strona go nie cofnęła. Brak jest w związku z tym rozstrzygnięcia o powyższym wniosku strony, co skutkuje przyjęciem, że zaskarżona decyzja a także decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd orzekający podziela zatem w tej mierze stanowisko zawarte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nie jest możliwe umorzenie wznowionego postępowania, bez cofnięcia żądania wznowienia postępowania, z powodu stwierdzenia, że żądanie pochodzi od podmiotu który nie jest stroną lub z powodu stwierdzenia, iż decyzja wydana w zwykłym postępowaniu jest zgodna z prawem - vide: wyrok z dnia 3 listopada 1998 r. (sygn. akt I SA 625/98 LEX nr 45121) i wyrok z dnia 14 stycznia 1998 r. (sygn. akt I SA 782/97 LEX nr 44533).
Powyższe powoduje konieczność uchylenia obu decyzji wydanych w tej sprawie i rozstrzygnięcia jej przez organ po myśli art. 151 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a.
Jednocześnie jednak rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda winien zbadać a następnie rozważyć okoliczności, w których - jak twierdzi skarżąca - jeszcze przed złożeniem pisemnego wniosku o wznowienie postępowania, powiadomiła organ o zamiarze wszczęcia przedmiotowego postępowania (tj. postępowania w zakresie działki nr [...]). Jak ustalił organ wniosek pisemny w tej materii został wniesiony w dniu 18 września 2006 r., ale w odwołaniu a następnie w skardze strona twierdziła, że o powyższym żądaniu powiadomiła organ już wcześniej (przed datą wydania decyzji o uwłaszczeniu), bo przy składaniu wniosku o wznowienie postępowania w stosunku do działki nr [...]. Udzielając bowiem wówczas odpowiedzi na pytanie B. N. - Kierownika Oddziału ds. [...], czy będzie występowała o wznowienie postępowania jeszcze innej działki, skarżąca oświadczyła, że tak, co do działki nr [...], jak zbierze w całości dokumentację.
Powyższe jest o tyle w realiach tej sprawy istotne, gdyż w sytuacji, gdyby istotnie organ dysponował pozytywną informacją o realizacji przez skarżącą przysługującego jej roszczenia o zwrot działki nr [...], a mimo tego wydał decyzję o uwłaszczeniu, bez udziału skarżącej, to takie postępowanie świadczyłoby o działaniu naruszającym słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.) i zasadę zaufania jego do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Ponadto wskazać też trzeba, że w uchwale z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż okoliczność, że w postępowaniu uwłaszczeniowym nie orzeka się o zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie może być podstawą odmawiania statusu strony tego postępowania osobie, która rości sobie prawo do nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu, bowiem postępowanie to dotyczy w tym właśnie zakresie jej interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.