Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania adwokatowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W ocenie referendarza sądowego wyznaczony pełnomocnik nie dokonał żadnej czynności określonej we wskazanym wyżej § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a - d rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. Nr 461 j.t.). Udzielona przez pełnomocnika pomoc prawna polegała na sporządzeniu "opinii o braku podstaw do zaskarżenia postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r." Wskazał, że ww. rozporządzenie nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia.
Tym samym, brak jest podstaw do przyznania na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a – d powołanego rozporządzenia. Ponadto, zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały również przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi stosownego wynagrodzenia, gdyż w postępowaniu nie podjęte zostały jakiejkolwiek czynności procesowe.
W dniu 7 września 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął sprzeciw adw. K.S. od ww. postanowienia.
W sprzeciwie pełnomocnik podniósł, że podjął czynności procesowe w sprawie tj. przygotował i wysłał do Sądu opinię o braku podstaw do zaskarżenia postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r. oraz zlecił aplikantowi adwokackiemu sfotografowanie akt ww. sprawy, a zatem podjął więcej czynności aniżeli wynika to z uzasadnienia postanowienia, co ma istotny wpływ na przyznanie mu wynagrodzenia.
Pełnomocnik wskazał, że do dnia wejście w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na postanowienie o odrzuceniu skargi przysługiwała skarga kasacyjna, a zatem w sytuacji braku podstaw do jej wniesienia pełnomocnik sporządzał opinię, za którą przysługiwało wynagrodzenie. Podniósł, że obecnie na postanowienie o odrzuceniu skargi przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Jednak sporządzenie opinii o braku podstaw do zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi, uprawnia do przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika niedopuszczalnym jest aby adwokat świadczący profesjonalną pomoc prawną musiał z części wynagrodzenia ze spraw z wyboru finansować prowadzenie spraw z urzędu. Dodał, że to Państwo, gwarantując ubogim obywatelom pomoc prawą zobowiązane jest pokryć wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, nie zaś sam pełnomocnik.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. Nr 461 j.t.). Uwzględniono przy tym treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). W niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.
W ocenie Sądu przyjąć należy, że w sytuacji gdy w sprawie wydane zostało postanowienie o odrzuceniu skargi, na które dotychczas przysługiwał środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, a na które obecnie wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) przysługuje zażalenie, wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu należy się co do zasady wynagrodzenie z tytułu sporządzenia i wniesienia zażalenia na to postanowienie, jak i z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do jego wniesienia. Podobne stanowisko zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 519/16.
W kwestii braku określonej kategorii spraw lub czynności w rozporządzeniach wykonawczych, a do takich należy m.in. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 listopada 2012 r. nr II FPS 4/12. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak określonej kategorii spraw lub czynności w rozporządzeniach wykonawczych, nie może przesądzać o uznaniu, że wynagrodzenie za taką sprawę lub czynność nie może być uznane za niezbędny koszt postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego celem m.in. ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, do którego odsyła art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności.
NSA wskazał, że skoro rozporządzenie wykonawcze nie zawiera wszystkich czynności procesowych, dających podstawę do przyznania wynagrodzenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, pełnomocnikowi temu należy przyznać wynagrodzenie na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie adwokatowi za sporządzenie opinii w przedmiocie braku podstaw do zaskarżenia postanowienia Sądu z dnia 21 lipca 2016 r., którym odrzucono skargę z uwagi na wniesienie jej po terminie, należy się wynagrodzenie na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju tj. stawki za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit b ww. rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 lit c (tj. 240,00 złotych), a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat –75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120,00 złotych.
W myśl § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 należy podwyższyć o stawkę podatku od towaru i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującego w dniu orzekania o tych opłatach. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Ponadto, wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powinien zawierać oświadczenie, o którym mowa w § 20 ww. rozporządzenia.
Mając na uwadze czynności podjęte przez pełnomocnika w tym sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia, tj. zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r. należało mu przyznać wynagrodzenie w wysokości 120,00 złotych powiększone o podatek od towarów i usług w kwocie 27,60 złotych – łącznie kwotę 147,60 złotych.
Z powyższych względów, na podstawie art. 250 w zw. z art. 260 § 1 P.p.s.a. oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit b wyżej powołanego rozporządzenia orzeczono jak w sentencji postanowienia.