Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 listopada 2017 r. Z. P. i W. M. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 20 grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze skarżący zarzucili Prezydentowi [...] niewykonanie ww. wyroku w terminie wskazanym w tym orzeczeniu, czyli w terminie dwóch miesięcy liczonych od dnia wskazanego w przepisie art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), pomimo pisemnego wezwania właściwego organu do jego wykonania.
W tej sytuacji skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 5000 zł płatnej w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku ma rażący charakter, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, przyznanie skarżącym od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz zasądzenie od organu solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Z akt sprawy wynika, że akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15, wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 27 kwietnia 2016 r. Zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 27 czerwca 2016 r. Z akt sprawy wynika również, że w sprawie został już wydany wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt
I SA/Wa 1744/16 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika również, że skarżący pismem z dnia 26 października 2017 r. skarżący ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości [...] – w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130 ze zm.), - na własność Skarbu Państwa. Organ przyznał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie – z wniosku złożonego w dniu 20 grudnia 2013 r. przez pełnomocnika skarżących – o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ podał, że w celu ustalenia powyższych okoliczności, pismami z dnia 4 grudnia 2017 r. zwrócono się do:
- - Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przekazanie kopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i gruntami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów,
- - Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji jakie było przeznaczenie gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu [...] o Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., sygn. [...], wraz z odpowiednim opisem dotyczącym tego terenu.
Organ wskazał także, że pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. poinformowano pełnomocnika stron, iż przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 maja 2018 r. Organ wyjaśnił również, że opóźnienia w rozpoznawaniu sprawy są spowodowane bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15, po wyroku wydanym w dniu 9 stycznia 2017 r. w przedmiocie niewykonania wyroku, skarżący po raz kolejny pismem z dnia 26 października 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony.
Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowania w terminie dwóch miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 27 kwietnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 27 czerwca 2016 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokiem z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1744/16 wymierzono Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł. Pomimo wydania wyroku wymierzającego grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...]y nie rozstrzygnął wniosku o ustalenie odszkodowania.
Zatem, skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15 nie załatwił sprawy to wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ był już – jak w rozpoznawanej sprawie - ukarany przez Sąd grzywną. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 2 lutego 2016 r. (ponad dwadzieścia miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 3000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wymierzając grzywnę w takiej wysokość Sąd wziął pod uwagę również to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem w wysokości 1000 zł Prezydent m.st. Warszawy nadal nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W ocenie Sądu, bezczynność organu ma niewątpliwie charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem po wyroku z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15, pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero w dniu 4 grudnia 2017 r. występując do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] i Archiwum Państwowego w [...] o niezbędne dokumenty, a więc dopiero po upływie kilkunastu miesięcy.
Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że zasadny jest wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w wysokości po 1500 zł na rzecz każdego ze skarżących. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za zwłokę w załatwieniu sprawy.
Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).