Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 575/10

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Nieruchomość położona w gminie S., obręb [...], oznaczona ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha będąca własnością F. i B. małżeństwa D. została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta S. w ciągu drogi krajowej nr [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi wydanej w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (dalej powoływana jako spec ustawa drogowa) Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm. – w wersji obowiązującej do dnia 10 września 2008 r.
3. 2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia przedmiotowej nieruchomości. Ustalone odszkodowanie zostało w całości wypłacone poprzednim właścicielom.
4. 3. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
5. 4. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] orzekł o ustaleniu wartości przejętej nieruchomości (pkt 1), o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł (pkt 2) oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w kwocie [...] zł (pkt 3).
6. 5. F. D. wniósł odwołanie od tej decyzji.
7. 6. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję Wojewody i orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł., zobowiązując jednocześnie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do jego wypłaty na rzecz poprzednich właścicieli. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że wysokość ustalonego odszkodowania odpowiada wymogom określonym w art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, art. 134 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej ugn.) oraz § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Jednak zdaniem Ministra organ pierwszej instancji nieprawidłowo pomniejszył wysokość podlegającego wypłacie odszkodowania o uprzednio wypłaconą z tego tytułu kwotę. Organ wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 3a ugn obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania powstaje z mocy samego prawa i brak jest podstaw do orzekania w tym zakresie przez organ administracji. W takich sytuacjach obowiązkiem organu jest wyłącznie poinformowanie zainteresowanego o ciążącym na nim obowiązku. Ponadto brak jest podstaw do orzekania w decyzji ustalającej odszkodowanie o wartości nieruchomości.

1. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu
2. 1. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego decyzja narusza art. 132 ust. 3a ugn, który w przedmiotowej sprawie nie powinien mieć w ogóle zastosowania, ponieważ odszkodowanie zostało wypłacone w trybie art. 18a specustawy drogowej. Zgodnie z tym przepisem wypłata odszkodowania na podstawie decyzji nieostatecznej nie miała wpływu na prowadzone postępowanie odszkodowawcze.
3. 2. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
4. III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Należy w całej rozciągłości podzielić zarzuty skargi. W przedmiotowej sprawie odszkodowanie zostało wypłacone w trybie art. 18a specustawy drogowej, który dawał stronie prawo do otrzymania odszkodowania, pomimo że decyzja odszkodowawcza nie była jeszcze ostateczna. Wypłata odszkodowania nie uniemożliwiała przy tym złożenia odwołania od decyzji. Taka uprzednia wypłata odszkodowania, pomimo braku decyzji ostatecznej, miała głębokie uzasadnienie z perspektywy realizacji prawa do słusznego odszkodowania wypłacanego w rozsądnym terminie.

3. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykonał w ramach sprawy administracyjnej zobowiązanie odszkodowawcze wypłacają sumę [...] zł. Późniejsze powiększenie odszkodowania do kwoty [...] zł obligowało go wyłączenie do zapłaty różnicy, a ponownego wykonania zobowiązania w całości. W takiej sytuacji, kiedy odszkodowanie wypłacono na podstawie art. 18a specustawy drogowej, a organ drugiej instancji nie zmniejszył kwoty tego odszkodowania - nie ma w ogóle zastosowania art. 132 ust. 3a ugn. Organ drugiej instancji rozstrzyga w takim przypadku odwołanie od decyzji, która została już wykonana. Również przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji nie można abstrahować od okoliczności, że odszkodowanie zostało już wypłacone.

W związku powyższym brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do wypłacania jeszcze raz całej kwoty odszkodowania na rzecz uprawnionego podmiotu.

Reasumując, wskazać należy, że art. 18a specustawy dawał podstawę aby ponownie orzekając w sprawie odszkodowania uwzględnić kwoty uprzednio wypłacone w ramach tego postępowania. Natomiast po stronie osoby, która otrzymała odszkodowanie w ogóle nie powstawał obowiązek jego zwrotu. Gdyby przyjąć interpretację Ministra strona, której wypłacono odszkodowanie na podstawie decyzji nieostatecznej, musiałaby w przypadku jego podwyższenia dokonać zwrotu otrzymanego świadczenia, tylko po to, aby następnie otrzymać je ponownie w nowej wysokości. Stan taki rodziłby poważne problemy w szczególności w sytuacji gdyby strona zdążyła już wydatkować przyznane jej na podstawie nieostatecznej decyzji odszkodowanie.

4. W ocenie Sądu należy zgodzić się z Ministrem, że Wojewoda nie powinien w rozstrzygnięciu decyzji odszkodowawczej ustalać wartości nieruchomości. Jednak uchybienie to nie ma jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie i nie powinno samo stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ co do zasady odszkodowanie ustala się na podstawie wartości nieruchomości.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister uwzględni powyższą ocenę prawną, z której wynika, że decyzja Wojewody [...] nie narusza prawa w stopniu obligującym organ odwoławczy do jej uchylenia.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Sąd orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.