Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. M. J. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016 r., którym odmówiono przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.
Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j. ze zm.). powoływanej dalej jako P.p.s.a., który to przepis w brzmieniu obecnym nie ma zastosowania do spraw sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r., a do takich należy przedmiotowa sprawa, zastosowano przepis dotychczasowy, zgodnie z którym wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu.
Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnią córką oraz bezrobotną żoną. Utrzymuje się z dwóch źródeł dochodu – umowy o pracę (dochód miesięczny [...] zł) oraz umowy o dzieło ([...] zł miesięcznie). Uzyskiwany dochód służy na pokrycie stałych wydatków na: ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł), ubezpieczenie na życie ([...] zł), RWE ([...] zł), PGNiG ([...] zł), MPWiK ([...] zł), telefony ([...] zł), żywność ([...] zł), lekarstwa ([...] zł), chemię gospodarczą ([...] zł), odzież ([...] zł), obuwie ([...] zł), weterynarza ([...] zł), karmę ([...] zł), karty miejskie ([...] zł), paliwo ([...] zł) oraz ubezpieczenie samochodu ([...] zł). M. J. oświadczając, że nie posiada żadnego majątku, w uzasadnieniu wniosku podał, że nie stać go na opłaty sądowe oraz honorarium dla profesjonalnego pełnomocnika.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] czerwca 2016 r. M. J., reprezentowany przez r.pr. A. R. (pełnomocnictwo k. 708) wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Brak podstaw do uwzględnienia wniosku M. J. w zakresie całkowitym, tj. obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz pokrycia kosztów działania w sprawie pełnomocnika procesowego – radcy prawnego – ustanowionego do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej (k. 708) wynika z dokonanej oceny, że uiszczenie kosztów postępowania – sprowadzających się do kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz kosztów wniesienia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego ustanowionego przez stronę z wyboru, nie przekracza możliwości finansowych strony. Zważywszy, że z miesięcznego dochodu w wysokości [...] zł netto skarżący deklaruje ponoszenie stałych wydatków w wysokości [...] zł nie sposób nie przyjąć, że pozostała nadwyżka w wysokości [...] zł nie może być źródłem pokrycia kosztów wszczętego przez stronę postępowania kasacyjnego.
W praktyce orzeczniczej powszechnie wyrażane jest stanowisko, w świetle którego koszty procesu należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, zaś ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2016 r., I OZ 115/16; z 17 grudnia 2015 r., I OZ 1682/15). Okoliczności przedstawione przez stronę w rozpoznawanym wniosku o prawo pomocy wskazują zaś na możliwość poniesienia kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru, jak też uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł bez znaczącej zmiany dotychczasowego sposobu gospodarowania przez wnioskodawcę posiadanym dochodem.
Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku są wystarczające do przyjęcia oceny odnoszącej się do możliwości samodzielnego poniesienia przez stronę kosztów postępowania w sprawie, w związku z tym odstąpiono od wezwania wnioskodawcy do przedstawienia w trybie art. 255 p.p.s.a. dodatkowych oświadczeń oraz materiałów źródłowych (np. odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyciągów z rachunków bankowych, rachunków i faktur potwierdzających ponoszenie wydatków na utrzymanie konieczne w wysokości wskazanej we wniosku), które umożliwiły w sposób pełny weryfikację oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku pod rygorem odpowiedzialność karnej.
Mając zatem na uwadze, że z oświadczeń skarżącego nie wynika obiektywna niemożność odnalezienia przez niego źródeł pokrycia kosztów postępowania kasacyjnego w zasobach własnych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a. (w brzmieniu przed zmianą ustawy) orzeczono jak w sentencji postanowienia.