Uzasadnienie
Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że utrzymuje się z rodziną z renty męża i częściowej pomocy rodziny.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i córką (ur. w 2008 r.), posiada wspólnie z mężem dom o powierzchni 300 m2, poza tym nie ma żadnych oszczędności, innych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dochody z renty i z GOPS wynoszą łącznie 2.500 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona wymieniła media, pożyczkę Provident, szkołę, leki, wodę, podatek, wyżywienie – które łącznie wynoszą około 2.500 zł.
Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że mąż strony uzyskuje świadczenie z ZUS, z tytułu którego łączny przychód w 2015 r. wyniósł 23.933 zł, za czerwiec 2016 r. była to kwota 291,73 zł netto. Uzyskuje również niemieckie świadczenie rentowe w kwocie 468,07 zł euro. Na córkę otrzymuje zasiłek wychowawczy w kwocie 500 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 100 zł. Miesięczne opłaty obejmują: prąd około 300 zł, wodę około 100 zł, wywóz śmieci 37 zł, podatek od nieruchomości 40 zł, telewizję 54 zł, telefony i internet 150 zł, opał 50 zł (latem) lub 800 zł (zimą), leki 150-200 zł, Provident 150 zł, paliwo 300 zł, wyżywienie 1.000-1.500 zł, szkoła 50 zł – łącznie około 2.381-3.831 zł.
Na rachunku bankowym, należącym do skarżącej, za okres od 1 kwietnia do 4 lipca 2016 r. odnotowane są tylko opłaty pobierane przez bank.
Na wezwanie nie zostały przedłożone inne oświadczenia i dokumenty dotyczące stanu finansowego skarżącej. Do rozpoznania w związku z tym referendarz przyjął dane ustalone przez organ podatkowy (wynikające z odpowiedzi na skargę), mianowicie że jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, posiada stronę na portalu społecznościowym z ofertą zdjęć rodzinnych, przy czym strona oświadczyła, że nie jest to oferta handlowa i nie uzyskuje z tego źródła żadnych dochodów.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż, M. P., są stronami w dwóch sprawach toczących się równocześnie w tutejszym Sądzie (sygn. akt I SA/Wr 334-335/16), w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 1.000 zł.
W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest tylko częściowo zasadny.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast – gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Zdaniem referendarza, sytuacja skarżącej nie jest na tyle trudna, aby nie mogła ona poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tożsamego obowiązku jej męża w sprawie I SA/Wr 334/16.
Opierając się na złożonych oświadczeniach zauważyć należy, że dochody rodziny wynoszą około 2.900 zł (przy założeniu kursu euro na poziomie około 4,30 zł), zaś wydatki w sezonie letnim, gdy brak jest wydatków na opał, to około 2.400 zł. Zatem małżonkowie mieli w ostatnich miesiącach możliwość poczynienia oszczędności na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie przynajmniej w części.
Zaznaczyć bowiem trzeba, że zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi. Na pozostałe koszty składają się natomiast: opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona przez Sąd) oraz wpis od skargi kasacyjnej stanowiący równowartość połowy wpisu od skargi (gdy skarżący zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Ponoszenia kosztów sądowych natomiast należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona 7 marca 2016 r.
Należy również zwrócić uwagę, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy istotny jest nie tylko stan finansowy i majątkowy wnioskodawcy, ale także jego sytuacja rodzinna. Jak sama skarżąca wskazała, pomocy udziela jej rodzina, a także córka jej męża mieszkająca w Niemczech, co wynika z oświadczenia M.P. w sprawie I SA/Wr 334/16. Utwierdza to tylko w przekonaniu, że strona jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu takiego samego obowiązku jej męża w sprawie I SA/Wr 334/16.
Poza możliwościami płatniczymi skarżącej pozostaje jednak opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pozyskanie pieniędzy na ten cel mogłoby wiązać się już z koniecznością ograniczenia wydatków na utrzymanie własne i rodziny.
W tym stanie rzeczy przyjąć należało, iż przedmiotowy wniosek jest uzasadniony w części dotyczącej ustanowienia adwokata i w związku z tym na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.