Uzasadnienie
W sprawie J. M. w ślad za skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2011 r. przesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, natomiast koszty miesięcznego utrzymania jego jednoosobowego gospodarstwa domowego ponosi jego rodzina, w związku z czym nie jest on w stanie ponieść ciężaru finansowego wpisu sądowego.
Z nadesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad oświadczone fakty, że w roku 2010 skarżący uzyskał przychód w kwocie 14.179,09 zł.
Z urzędu wskazać trzeba na fakt przyznania skarżącemu przez referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego (postanowienie z dnia 1 lutego 2011 r.), w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 601/10 prawa pomocy w zakresie całkowitym (postanowienie z dnia 6 września 2010 r.), natomiast w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 790/10 – w zakresie częściowym (postanowienie z dnia 20 września 2010r.).
W sprawie strona skarżąca uiściła opłatę kancelaryjną należną za wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie po 100zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J. M. wykazał bowiem, że w jego sytuacji rodzinnej i majątkowej nie jest on aktualnie w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Świadczą o tym brak jakichkolwiek dochodów i korzystanie z pomocy finansowej rodziny w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.
Zaznaczenia wymaga również brak poprawy sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy w porównaniu ze stanem ustalonym w wyżej powołanych postanowieniach referendarza sądowego.
W konsekwencji, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.
Fakt przyznania J. M. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powoduje, że korzysta on z instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż na wcześniejszym etapie postępowania przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego (postanowienie referendarskie z dnia 1 lutego 2011 r.), powoduje, że korzysta on z instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym kontekście referendarz sądowy ocenił, że skarżący spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy w całości, określoną w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazał on, że obecnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.