Uzasadnienie
Sygn. I SAB/Lu 16/14
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J.H. na bezczynność Prokuratorii Generalnej w przedmiocie umorzenia zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego. Odpis postanowienia z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia doręczono skarżącemu w dniu [...] r. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący, pismem z dnia [...] r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Na wezwanie Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] r. skarżący nadesłał wniosek PPF, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w osobie B. K. We wniosku wskazał, że jest osobą niepełnosprawną (przeszedł dwa udary, ma znacznie uszkodzony mózg oraz lewostronny paraliż ciała). Gospodarstwo domowe prowadzi wraz ze studiującą córką. Zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu o powierzchni [...] m2. Jedyny dochód gospodarstwa domowego stanowi renta skarżącego w kwocie [...] złotych brutto. Córka nie uzyskuje żadnych dochodów, a koszty nauki (dojazdy, wyżywienie zakwaterowanie w W. itp.) ponosi skarżący.
Dalej podniósł, że cierpi na szereg chorób wymagających stałego, kosztownego leczenia farmakologicznego powiązanego z wykonywaniem cyklicznych badań. Niezbędne koszty związane z podstawowym leczeniem wnioskodawca oszacował na kwotę ok. [...]zł miesięcznie.
Do koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżący zaliczył ponadto wydatki związane z kosztami bieżących remontów – [...] złotych, koszt podatku od nieruchomości, zużycia wody, wywozu szamba, koszty zużycia gazu w butlach oraz zużycia energii elektrycznej – łącznie ok. [...]złotych miesięcznie oraz koszt zakupu węgla i drewna do ogrzania domu i przygotowania ciepłej wody w kwocie [...]złotych.
Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżący został wezwany, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "ppsa"), do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego córkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu, dokumentów źródłowych wskazujących wysokość otrzymywanych przez skarżącego świadczeń emerytalno-rentowych, dokumentu na podstawie którego przysługuje skarżącemu prawo korzystania z domu w którym zamieszkuje, dokumentu wskazującego wysokość czynszu najmu domu, zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych przez córkę skarżącego gruntów rolnych i leśnych, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub jego córkę pojazdów mechanicznych, zaświadczenia z uczelni, na których naukę pobiera córka skarżącego, potwierdzającego okoliczność kształcenia ze wskazaniem tryb studiów, dokumentów obrazujących wydatki jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki (tj. koszty dojazdów, zakwaterowania, opłaty za studia, zakup materiałów edukacyjnych itp.), oświadczenia wskazującego źródła finansowania nauki córki (dochody własne córki - np. stypendia, świadczenie pracy itp. lub złożenie oświadczenia, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców), oświadczenia wyjaśniającego, za jaką nieruchomość skarżący płaci podatek od nieruchomości oraz dokumentów źródłowych wskazujących wysokość stałych kosztów utrzymania.
W zakreślonym w wezwaniu terminie, tj. do [...] r. skarżący nie złożył żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń.
Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek J.H. o wyłączenie od rozpoznania sprawy referendarzy sądowych J. H., M. M. i A. P.-M. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponownie wniósł o zwolnienie w całości od opłaty należnej od zażalenia ponieważ nie stać go na jej uiszczenie w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
W sprawie niniejszej początkowo skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, a następnie w złożonym formularzu PPF rozszerzył zakres żądania wnioskując o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. O zwolnienie od opłaty od zażalenia wniósł również w zażaleniu na postanowienie z [...] r. o odmowie wyłączenia referendarzy sądowych. Tym samy, przyjąć należy, że wniosek skarżącego obejmuje przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jej przyznanie. Z określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania.
W sprawie niniejszej sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny przedstawiona we wniosku jest niejednoznaczna i niepełna, a co za tym idzie pozostawiająca wątpliwości, co do wiarygodności przedstawionych w nim danych.
Pomimo wezwania sądu skarżący nie wyjaśnił, jaki charakter ma zajmowane przez niego mieszkanie i jakie ponosi z tego tytułu opłaty (czynsz, opłata za wynajem), jakie są jego wydatki z tytułu utrzymania studiującej w W. córki, jakie posiada nieruchomości (we wniosku wskazuje on, iż nie posiada żadnych nieruchomości, zaś przeciwne informacje wynikają choćby z zaskarżonej w sprawie sygn. akt I SA/Lu 455/14 decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na [...]rok). Wobec powyższego należy uznać, że Sądowi nie jest znana pełna sytuacja finansowa skarżącego, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
Wobec zaistniałych wątpliwości co do sytuacji finansowej wnioskodawcy, został on wezwany (wezwanie sądu z dnia [...] r.), na zasadzie art. 255 ppsa, do przesłania dokumentów wykazujących bardziej szczegółowo sytuację finansową, jednak wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że w przypadku, gdy sąd - w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy - wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ppsa, wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu. Nie powinien realizować go wybiórczo, czy w sposób niedokładny, a tym bardziej go ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikacje złożonych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczeń, które budzą wątpliwości sądu co do ich wiarygodności. Z zawartych we wniosku informacji wynika bowiem, że wskazane w sposób sumaryczny i ogólnikowy wydatki (nawet bez uwzględnienia kosztów związanych ze studiami córki) przekraczają uzyskiwane przez skarżącego dochody. Ponadto zawarte we wniosku informacje o braku jakiegokolwiek majątku nieruchomego stoją w sprzeczności z informacjami będącymi w dyspozycji Sądu (przedmiotem zaskarżenia w sprawie zawisłej przed tutejszym sądem pod sygnaturą I SA/Lu 455/14 jest łączne zobowiązanie pieniężne skarżącego za [...] r.).
Powyższe uzasadnia w ocenie Sądu stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, do czego zgodnie z treścią przywołanego na wstępie przepisu był zobowiązany, w sposób przekonujący i wiarygodny, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z tych względów należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.