Uzasadnienie
W złożonej do tutejszego Sądu skardze W. D., reprezentowany przez R. Z., zaskarżył bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. N [...].
W skardze strona wniosła o zobowiązanie Prezydenta do bezzwłocznego wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] PLN oraz o zasadzenie kosztów procesu.
Jak wynika z akt sprawy wniosek o odszkodowanie za w/w nieruchomość złożony został w organie w dniu [...] kwietnia 2014 r.
Wobec braku rozstrzygnięcia, pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wystąpił do organu nadrzędnego z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie.
W dniu [...] maja 2015 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie nr [...], w którym uznając zażalenie Skarżącego za uzasadnione zobowiązał go jednocześnie do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia postanowienia.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...], Prezydent [...] zawiesił toczące się postępowania, do czasu przedłożenia przez strony dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach nieruchomości, wraz ze wskazaniem ich aktualnych adresów.
Do dnia rozpoznania skargi oczekiwana przez Skarżącego decyzja nie została tym samym wydana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania.
Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu.
Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony.
Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238).
Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność.
Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem Skarżącego potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, Sąd uznał, że w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, skarga podlega umorzeniu. Za stanowiskiem takim przemawia fakt, że po wniesieniu skargi do Sądu - Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu ustalenia danych następców prawnych właścicieli nieruchomości.
Wskazać należy, że Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu ma obowiązek uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Z tego względu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ wydarzenia i czynności podejmowane przez organ także po złożeniu skargi. Zatem orzekanie o ewentualnym obowiązku wydania aktu przez organ administracji niewątpliwie musi odnosić się do aktualnego stanu danej sprawy, a więc i stanu tego postępowania wynikającego z faktu jego zawieszenia.
Wskazana okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów, a samego okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie nie ulega więc wątpliwości, że z uwagi na ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania - na dzień wyrokowania nie można było stwierdzić bezczynności organu. W razie zawieszenia postępowania nie można bowiem zarzucić skutecznie organowi administracji publicznej prowadzącemu postępowanie w sprawie bezczynności (por. wyroki NSA z 29.11.2007 r., II OSK 1380/07 oraz 8.11.2013 r., II OSK 1735/13).
Tym samym zaistniała w sprawie sytuacja uzasadniała umorzenie postępowania w zakresie żądania skargi co do wydania przez organ orzeczenia w sprawie wniosku Skarżącego.
Mając na uwadze treść art. 149 p.p.s.a zdanie drugie, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu.
Taki brak aktywności Ministra w rozpoznaniu sprawy miał w ocenie Sądu miejsce w niniejszej sprawie. Z przebiegu postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, że organ nie podejmował czynności faktycznych zmierzających do załatwienia wniosku Skarżącego, ani w zakresie gromadzenia istotnych dla sprawy dokumentów jak i nie podejmował czynności niezbędnych do jej zakończenia. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ nie dołożył należytej staranności w celu przeprowadzenia postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Od dnia złożenia wniosku, do dnia złożenia zażalenia do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie w dniu [...] stycznia 2015r., Prezydent nie podjął żadnych czynności w sprawie. Także po rozpoznaniu zażalenia przez organ II instancji w dniu [...] maja 2015r. i wyznaczeniu dodatkowego 3 miesięcznego terminu załatwienia sprawy Prezydent pozostał bezczynny.
Organ zaniechał ponadto przekazania Sądowi skargi, która wpłynęła do niego w dniu [...] października 2015r. aż do dnia [...] marca 2016 r., przy czym postanowienie zawieszające postępowanie zapadło w dniu [...] marca 2016r.
Jednocześnie Sąd uznał za bezzasadną skargę W. D. w zakresie jego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że wniosek o odszkodowanie został złożony w kwietniu 2014 r., a więc nie oczekuje na rozpatrzenie sprawy kilkanaście lub więcej lat, jak to ma miejsce w wielu tego typu sprawach. Zaznaczenia wymaga, że Skarżący inicjując postępowanie jednocześnie nie wskazał aktualnego adresu W. D., ani też nie wszystkich stron postępowania będących spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości.
W tej sytuacji – zdaniem Sądu - wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy p.p.s.a. dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i 2, 151 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a..