Uzasadnienie
..Sygn. akt I SO/Ol 4/14
W. P. wnioskiem z dnia 30 września 2014 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Posiada dom o powierzchni ok. 120 m2 w trakcie przerwanej budowy znajdujący się na działce o pow. 0,05 ha. Innych nieruchomości oraz środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych wnioskodawca nie posiada.
Małżonka wnioskodawcy uzyskuje pomoc finansową z MOPS-u w wysokości 379, 50 zł oraz z 153 zł z tytułu niepełnosprawności. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów.
Zarządzeniem z dnia 13 października 2014 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ze złożonego w dniu 21 października 2014 r. oświadczenia wynika, że wnioskodawca ze wskazanej we wniosku kwoty dochodów wydaje ok. 50-60 zł na zakup gazu butlowego. Pozostała kwota tj. ok. 475 zł przeznaczona jest na miesięczne utrzymanie dwóch osób. Wnioskodawca wskazał również, że posiada zaległości za: energię elektryczną (ok. 4000 zł), nieopłacone podatki (ok. 1000 zł), za wodę (ponad 4000 zł). Ponadto wnioskodawca oświadczył, że jego rodzina jest zastraszana przez policję, komorników i urząd skarbowy. Do oświadczenia wnioskodawca dołączył m.in. pisma z MOPS-u w O. oraz w D., pisma skierowane do Prokuratury Rejonowej, Urzędu Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art. 244§ 1 p.p.s.a. ustawodawca przyznał prawo pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art.246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przyznaje się osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Oceniając przedstawioną wcześniej sytuację materialną wnioskodawcy, Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oceniając bowiem sytuację rodzinną, majątkową i finansową wnioskodawcy na podstawie złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia oraz udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 października 2014 r., Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy.
Podkreślić przede wszystkim należy, że przepisy p.p.s.a. nakładają na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź przedstawienie ich w sposób nierzetelny musi mieć zatem wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B.Dauter, S.Babiarz, M.Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis – Nexis, Warszawa 2007, s. 244). Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu zadaniem Sądu. Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, LEX – nr 220289).
W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca pomimo wezwania z dnia 13 października nie przedstawił dokumentów z których wynikałaby wysokość jego dochodów oraz współmałżonki za ostatnie trzy lata. Tymczasem informacje do przedstawienia których wnioskodawca był wzywany były niezbędne dla oceny zasadności złożonego wniosku. Również przedstawione oświadczenie dotyczące ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków uniemożliwia zweryfikowanie wskazanej sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy.
Wskazać należy, iż Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy analizuje nie tylko dochody wnioskodawcy, ale również wysokość oraz rodzaj jego wydatków. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. W tym zakresie, za niewiarygodne należało uznać oświadczenia skarżącego w zakresie ponoszonych przez niego wydatków. Jakkolwiek wnioskodawca wyjaśnił, iż wydaje ok. 50-60 zł na zakup gazu, a pozostałą kwotę tj. ok. 475 zł wydaje na utrzymanie dwuosobowej rodziny, to nie zmienia to wątpliwości w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej.
Sąd uwzględnił przy tym, że skarżący nie przedstawił szczegółowych danych dotyczących chociażby kosztów utrzymania, wydatków na środki czystości, lekarstw czy też odzież, jak również dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia. Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów wskazujących na posiadane zalęgłości z tytułu opłaty za energie, wodę itp.
Podsumowując, Sąd pragnie zaznaczyć, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Strona skarżąca, tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie, nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, czym wnioskodawca utrudnił dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że dane i oświadczenie zawarte w formularzu PPF oraz części dokumentów rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe dane nie mogą stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony.
Postawa wnioskodawcy, nie pozwala zatem ustalić, jak w rzeczywistości się kształtuje jego sytuacja majątkowa oraz, czy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dołączone natomiast przez wnioskodawcę pozostałe pisma nie stanowią podstawy do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Podsumowując, wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia swojej sytuacji finansowej przez co uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Z tych też względów, na podstawie art. 245 §1 i §2 oraz art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.