Uzasadnienie
W. P. (zwany dalej skarżącym) wniósł o wymierzenia Wójtowi Gminy D. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 29 lipca 2014 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. W zakreślonym terminie wpis nie został uiszczony.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. Sąd odrzucił wniosek.
Pismem z dnia 7 września 2014 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
W wyniku wykonania zarządzenia z dnia 16 września 2014 r. skarżący został wezwany w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżący wnioskiem z dnia 30 września 2014 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata.
Zarządzeniem z dnia 13 października 2014 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ze złożonego w dniu 21 października 2014 r. oświadczenia wynikało, że wnioskodawca ze wskazanej we wniosku kwoty dochodów wydaje ok. 50-60 zł na zakup gazu butlowego. Pozostała kwota tj. ok. 475 zł przeznaczona jest na miesięczne utrzymanie dwóch osób. Wnioskodawca wskazał również, że posiada zaległości za: energię elektryczną (ok. 4000 zł), nieopłacone podatki (ok. 1000 zł), za wodę (ponad 4000 zł). Ponadto wnioskodawca oświadczył, że jego rodzina jest zastraszana przez policję, komorników i urząd skarbowy. Do oświadczenia wnioskodawca dołączył m.in. pisma z MOPS-u w O. oraz w D., pisma skierowane do Prokuratury Rejonowej w O., Urzędu Gminy w D. Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt I SO/Ol 4/14 Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Następnie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. o sygn. akt II FZ 2003/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego.
Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone żonie skarżącego w dniu 15 stycznia 2015 r.
W dniu 22 stycznia 2015 r. skarżący wniósł do Sądu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oświadczył, że jego sytuacja materialno-finansowa nadal pozostaje bez zmian.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Posiada dom o powierzchni ok. 120 m2 w trakcie przerwanej budowy znajdujący się na działce o pow. 0,05 ha. Innych nieruchomości oraz środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych wnioskodawca nie posiada. Małżonka wnioskodawcy uzyskuje pomoc finansową z MOPS-u w wysokości 379,50 zł oraz 153 zł z tytułu niepełnosprawności. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy
Mając na uwadze powyższe, na wstępie zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt I SO/Ol 4/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd stwierdził, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia w formularzu wniosku PPF i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. nie mogły zostać uznane za rzetelne, dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Strona skarżąca, tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie, nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, czym utrudniła dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 2003/14, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe postanowienie. Sąd ten, podzielając stanowisko Sądu I instancji podniósł, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. W ocenie NSA, przyznanie skarżącemu na podstawie przedstawionych oświadczeń tego prawa, naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Również uzasadnienie zażalenia oraz dołączone do niego pisma nie dokumentują w żaden sposób trudnej sytuacji majątkowej skarżącego.
W dniu 22 stycznia 2015 r. skarżący wniósł do Sądu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca przedstawił te same dane dotyczące jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej, które zawarł poprzednio.
W związku z powyższym wskazać należy, że składając kolejny wniosek strona, której wyjaśniono w poprzednich postanowieniach znaczenie przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, winna dołączyć je do składanego ponownie wniosku. Pomimo zatem wskazań w zakresie przedstawienia w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej i przedłożenia wymaganych dokumentów, skarżący ponownie nie przedłożył dokumentów źródłowych, z których wynikałaby wysokość jego dochodów, nie przedstawił szczegółowych danych dotyczących chociażby kosztów utrzymania, wydatków na środki czystości, lekarstw czy też odzież, jak również dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia. Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów wskazujących na zaległości z tytułu opłaty za energię, wodę itp.
Z podanego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika jedynie, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i nie uzyskuje żadnych dochodów. Posiada dom o powierzchni ok. 120 m2 w trakcie przerwanej budowy znajdujący się na działce o pow. 0,05 ha. Małżonka wnioskodawcy uzyskuje natomiast pomoc finansową z MOPS-u w wysokości 379,50 zł oraz 153 zł z tytułu niepełnosprawności.
W tej sytuacji, rozpoznając wniosek Sąd nie jest w stanie dokonać oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego wobec braku wyjaśnienia powyższych kwestii jak również braku udokumentowania kosztów związanych z utrzymaniem rodziny. Jak już wskazywano w postanowieniach odmawiających wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy skarżący ewentualnie miał możliwość zaoszczędzenia koniecznych środków pieniężnych na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżący ponosi. Mogłaby również potwierdzić, że skarżący faktycznie posiada zaległości i ewentualnie czy rzeczywiście sytuacja finansowa skarżącego jest trudna i uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Nieprzedłożenie natomiast ww. dokumentów rodzi wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku.
Dlatego też, również na tym etapie postępowania nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub w części. Wobec braku możliwości zweryfikowania w pełnym zakresie twierdzeń skarżącego dotyczących jego sytuacji finansowej nie jest bowiem możliwe ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Wnioskodawca miał natomiast bez wątpienia świadomość, iż brak szczegółowych wyjaśnień może przesądzić o odmowie przyznania prawa pomocy.
Skoro jednak wnioskodawca nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek nie mógł stanowić podstawy do uznania, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie.
W konsekwencji, na podstawie art. 245 §1 i §2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.