Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 maja 2022 r. znak PINB.450.3.2022, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tucholi (PINB), na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej "p.b."), wstrzymał E. C. i G. C. (skarżącym/inwestorom) prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie wolnostojącej wiaty o kształcie sześciokąta, o wymiarach boku ok. 3,18 m, znajdującej się na terenie działki nr ewid.[...] w L., gm. Ś., wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia. Organ poinformował inwestorów o możliwości legalizacji wykonanych robót - złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej do Starosty Tucholskiego.
Postanowienie doręczono inwestorom w dniach 25 i 26 maja 2022 r.
Decyzją z 15 grudnia 2022 r. znak PINB.450.3.2022, PINB nakazał E. C. i G. C. rozbiórkę zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej wolnostojącej wiaty o kształcie sześciokąta, o wymiarach boku ok. 3,18 m, znajdującej się na terenie działki nr ewid.[...] w L., gm. Ś..
W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzona 29 marca 2022 r. kontrola na nieruchomości skarżących wykazała, że na działce nr [...] w L., gm. Ś., zlokalizowany jest obiekt budowlany sześciokątny o średnicy ok. 6,0 m i wysokości od ok. 2,20 m do 3,18 m, którego powierzchnia zabudowy wynosi ok. 26,26 m2; obiekt o konstrukcji szkieletowej drewnianej, dach sześciospadowy pokryty drewnianą deską, wiata osłonięta do ok. połowy drewnianymi deskami; usytuowany w odległości ok. 39,60 m od linii brzegowej Jeziora [...] oraz 8,9 m od drogi wewnętrznej. Zgodnie z oświadczeniem właściciela obiekt, podobnie jak inne stwierdzone na nieruchomości i stanowiące przedmiot odrębnych postępowań, wykorzystywany jest do rekreacji indywidualnej, przy czym jego budowy nie zgłoszono właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Organ stwierdził, że wiata narusza także zakaz sytuowania w odległości 100 m od linii brzegowej.
Z uwagi na brak złożenia, we wskazanym w postanowieniu z 19 maja 2022 r. terminie wniosku o legalizację, organ stwierdził konieczność wydania decyzji o nakazie rozbiórki, zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b.
W odwołaniu od powyższej decyzji inwestorzy, reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucili nieprawidłowe stwierdzenie przesłanek do wydania decyzji o rozbiórce, nieprawidłowe przyjęcie, że przedmiotowy obiekt wymaga legalizacji, oraz nieuwzględnienie, że wobec przedmiotowej wiaty zachodzi wyjątek od zakazu budowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych w postaci obiektów służących turystyce wodnej lub rybackiej, tj. wyjątek opisany w § 4 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 3 grudnia 2004 r. nr 38/2004, w sprawie Tucholskiego Parku Krajobrazowego w części województwa kujawsko-pomorskiego (Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. nr 120, poz. 2018 – dalej "rozporządzenie Wojewody").
Decyzją z 10 lutego 2023 r. znak WINB-WOP.7721.9.2023.AI, Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (WINB) utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz treści art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 14, art. 30 oraz art. 48 ust. 1-5 p.b., organ odwoławczy stwierdził, że brak zgłoszenia budowy przedmiotowej wiaty, przed jej wzniesieniem, obligował organ do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Wskazał, że warunkiem doprowadzenia do legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu jest złożenie przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu wniosku o jego legalizację, co w dalszym etapie postępowania skutkuje m.in. nałożeniem na ww. obowiązku złożenia dokumentów, o których mowa w art. 48b p.b., a także nałożeniem obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
WINB stwierdził, że ostateczne postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia 19 maja 2021 r. zawierało informację o możliwości złożenia wniosku o legalizację stwierdzonej samowoli, z której inwestorzy nie skorzystali. Wskazał, że w tej sytuacji zasadnym było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, co wynika z treści art. 49e pkt 1 p.b. Organ nadmienił, że przedmiotowy obiekt został zlokalizowany na terenie, na którym obowiązuje zakaz posadowienia nowych obiektów zgodnie z rozporządzeniem Wojewody, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej, przy czym zgodnie z oświadczeniem inwestorów działka oraz zlokalizowane na niej obiekty, w tym przedmiotowa wiata, wykorzystywana jest do rekreacji indywidualnej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy E. i G. C., reprezentowani przez radcę prawnego wnieśli o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów sądowych. Zarzucili naruszenie:
- - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czego konsekwencją było błędne uznanie, że parterowy budynek rekreacji podlega rozbiórce,
- - art. 48, art. 49e pkt 1, art. 151 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 1 p.b. poprzez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu, jak i przesłanki wskazujące na konieczność ich legalizacji,
- - naruszenie § 4 pkt 7 rozporządzenia Wojewody poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi wyjątek od ustalonego w tym rozporządzeniu zakazu budowy obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych w postaci obiektów służących turystyce wodnej lub rybackiej.
W uzasadnieniu skargi skarżący poczynili ogólny wywód prawny dotyczący warunków stosowalności przepisów rozdziału 5a p.b. Przywołali nadto przepisy rozporządzenia Wojewody dotyczące wprowadzonego tym rozporządzeniem zakazu budowy obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych oraz wyjątku od tego zakazu w postaci możliwości budowy obiektów służących turystyce wodnej lub rybackiej. Przedstawili argumentację na rzecz twierdzenia, że przedmiotowy obiekt służy turystyce wodnej, ponieważ jego funkcja wiąże się w sposób oczywisty z dogodnym uprawnianiem turystyki, a czego organy obu instancji nie przeanalizowały. W ocenie skarżących wiata została posadowiona zgodnie z przepisami prawa, w związku z czym nie istnieje konieczność jej legalizacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 49e pkt 1 p.b. było niezłożenie wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu. Organ podtrzymał też, że wiata została wzniesiona z naruszeniem przepisów rozporządzenia Wojewody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1369, dalej "p.p.s.a.") wykazała, że odpowiada ona prawu. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Skarżący kwestionują nakaz rozbiórki zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej wolnostojącej wiaty o kształcie sześciokąta, o wymiarach boku ok. 3,18 m, znajdującej się na terenie działki nr ewid.[...] w L., gm. Ś.. Decyzje organów obu instancji wydane zostały w oparciu o art. 49e pkt 1 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z jego treścią organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Decyzja podejmowana w oparciu o art. 49e p.b. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie okoliczności organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie złożyli wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie określonym w postanowieniu PINB z 19 maja 2022 r., nr PINB.450.3.2022, o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowej wolnostojącej wiaty, wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 4 p.b.). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 p.b.).
W postanowieniu PINB z 19 maja 2022 r. wstrzymującym skarżącym roboty budowlane, organ przedstawił kwalifikację wykonanych robót budowlanych jako samowolę budowlaną, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację dokonanej rozbudowy oraz o tym, że w przypadku braku złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia zostanie wydana decyzja o rozbiórce samowolnie zrealizowanej wiaty. Jak zaś wskazują akta sprawy, inwestorzy nie skorzystali ani z możliwości złożenia wniosku o legalizację, ani z możliwości zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 48 ust. 4 p.b.).
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że ziścił się warunek obligujący organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Prawidłowo zatem rozstrzygnięto w tym zakresie w decyzjach obu instancji, w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy.
Zarzuty skargi podniesione na rzecz rzekomo niezgodnego z prawem przeprowadzenia postępowania dowodowego są zatem chybione.
Chybiony, albowiem spóźniony, jest też zarzut wskazujący na niewłaściwą kwalifikację przedmiotowej budowy jako dotyczącej obiektu budowlanego, dla którego realizacji nie jest wymagane zgłoszenie i który – w sytuacji niedokonania tego zgłoszenia – wymaga przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zarzut ten mógł być podnoszony na gruncie ewentualnej skargi na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie z 19 maja 2022 r., nr PINB.450.3.2022. W tym bowiem postanowieniu, zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., organ ocenia, czy budowa obiektu budowlanego winna zostać poprzedzona pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem. Postanowienie z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. stanowi w tym zakresie formę prejudykatu, który – w przypadku uzyskania przymiotu ostateczności – wiąże organ w dalszym postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli. Spójne jest to z zaakcentowanym wcześniej związanym charakterem decyzji wydawanej na podstawie art. 49e p.b.
Przyjęta kwalifikacja robót budowlanych jest wynikiem oceny organu działającego w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Organ przyjął na jego podstawie, że przedmiotowa wiata stanowi obiekt, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14 p.b. ("nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolnostojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki"). Postanowienie to było zaskarżalne we właściwym trybie, z czego skarżący nie skorzystali. Kwestia kwalifikacji robót budowlanych jako budowy wolnostojącej wiaty, której budowę należy zgłosić organowi administracji architektoniczno-budowlanej, została zatem ostatecznie rozstrzygnięta w niezakwestionowanym ww. postanowieniu PINB z 19 maja 2022 r.
Bez znaczenia dla wyniku kontrolowanej sprawy pozostaje akcentowana w skardze kwestia stosowalności, bądź nie, wyjątku od zakazu realizowania obiektów budowlanych na terenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego, wprowadzonego powołanym wcześniej rozporządzeniem Wojewody. Dla porządku przywołać należy, że zgodnie z § 4 pkt 7 tego rozporządzenia, w parku krajobrazowym obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej.
Niezależnie od tego, czy pobudowany obiekt stanowi obiekt służący turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej (a co postulują w niniejszej sprawie skarżący), to charakter tego obiektu nie ma wpływu na istnienie obowiązku inwestora realizującego ten obiekt uzyskania wymaganego aktem wyższego rzędu (ustawą Prawo budowlane) pozwolenia na budowę lub obowiązku zgłoszenia tej budowy. Jest to podstawowy warunek legalnego wzniesienia danego obiektu budowlanego, który w niniejszej sprawie nie został spełniony i czego konsekwencją – wobec braku złożenia wniosku o jego legalizację – było wydanie decyzji w oparciu o art. 49e pkt 1 p.b.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.