Uzasadnienie
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 2019r. nr [...] ustalającej wysokości opłaty adiacenckiej, przedstawia się następująco.
Prezydent B. decyzją [...] października 2019r. nr [...] ustalił A. J. (dalej powoływanej jako "skarżąca") i K. J. wysokość opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w B., przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...], spowodowanego budową ciągu pieszo-jezdnego ulicy [...] wraz z budową kanalizacji deszczowej z przykanalikami i wpustami ulicznymi, chodnikami i zjazdami.
Odwołanie od powyższej decyzji złożone zostało złożone przez skarżącą osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu [...] listopada 2019 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2019r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że skoro przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej w trybie doręczenie zastępczego w dniu [...] października 2019r., to z dniem [...] listopada 2019r. upłynął termin na złożenia odwołania, a więc odwołanie skarżącej złożone w dniu [...] listopada 2019r. zostało złożone z ewidentnym naruszeniem tego terminu.
W dniu [...] grudnia 2019r. skarżąca złożyła do SKO w B. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 2019r. wskazując, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, gdyż została wprowadzona w błąd przez Urząd Miejski w B. Wyjaśniła, że nie otrzymała pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, albowiem listonosz często nie wchodzi do nich na posesję, a przesyłki często omyłkowo trafiają do różnych sąsiadów. Drugie natomiast zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki zostało odesłane z Urzędu Pocztowego, w dniu w którym chciała odebrać przesyłkę.
Dalej Skarżąca wskazała, że nie otrzymała decyzji i nie miała możliwości ustalenia fikcyjnego terminu doręczenia decyzji wynikającego z art. 44 § 4 k.p.a., dlatego też zadzwoniła do Urzędu Miejskiego w B. żeby dowiedzieć się o termin odwołania i umówić się na przejrzenie akt. Wówczas po raz pierwszy została poinformowana, że odwołanie może wnieść do [...] listopada 2019 r. Będąc natomiast w dniu [...] listopada 2019 r. w urzędzie otrzymała decyzję i sporządziła dokumentację fotograficzną wybranych dokumentów, wtedy też urzędnik dwukrotnie wyliczał jej termin do wniesienia odwołania, wskazując na [...] listopada 2019 r. Skarżąca zwróciła dodatkowo uwagę, że o terminowym wniesieniu odwołania utwierdził ją dodatkowo sam organ I instancji, który w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., przekazując odwołanie do SKO w B., wprost stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu.
Gdyby zatem wiedziała, że odwołanie należy wnieść do [...] listopada 2019r. zapobiegliwie wniosłaby je o dzień wcześniej. Powołane okoliczności, zdaniem Skarżącej, przemawiają wprost, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jej winy. Uzasadniając z kolei siedmiodniowy termin, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a., wyjaśniła, że o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedziała się w dniu [...] grudnia 2019r., tj. w dniu otrzymania przez jej męża K. J. postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2019r. stwierdzającego uchybienie ww. terminu
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] października 2019r., argumentując, że nie jest możliwe ponowne badanie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro już ostatecznie stwierdzono jego uchybienie postanowieniem SKO z dnia [...] października 2019r. Jeżeli natomiast strona wnosi środek zaskarżenia po terminie i składa prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), to badanie okoliczności związanych z terminowością środka zaskarżenia, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i 59 § 2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie, jak podkreśliło SKO, mamy do czynienia z sytuacją, w której zostało wydane postanowienie stwierdzające uchybienie terminu bowiem strona nie wniosła o przywrócenie terminu wnosząc odwołanie od w/w decyzji.
Powyższe okoliczności, zdaniem Kolegium, uniemożliwiają ponowne badanie przyczyn uchybienia terminu, skoro już ostatecznie stwierdzono jego uchybienie. Było to dopuszczalne jedynie wskutek wniosku o przywrócenie terminu wniesionego łącznie z odwołaniem.
Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła skarżąca zarzucając mu naruszenie: (-) art. 58 § 1, art. 59 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu wniesienia odwołania oraz (-) art. 57 § 5 i art. 134 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie odwołań wniesionych w terminie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w celu rozpatrzenia odwołań wniesionych w terminie.
W uzasadnieniu skargi jej autorka podkreśliła, że Kolegium w wydanym postanowieniu rozpatrzyło jedynie jej odwołanie wniesione w formie papierowej w dniu [...] listopada 2019r., natomiast nie rozpatrzyło odwołania wniesionego elektronicznie w dniu [...] listopada 2019r. Tymczasem skarżąca wraz z mężem w dniu [...] listopada 2019r. "na wszelki wypadek", nie zwlekając do ostatniego dnia wniosła odwołanie drogą elektroniczną. Wskazała, że nie posiada profilu zaufanego na ePUAP, stąd też odwołanie wniosła w dniu [...] listopada 2019r. przez konto swojego męża określając, że wnoszącym odwołanie jest: A. J. i K. J. Pomimo braku jej podpisu pod odwołaniem, organ nie wezwał jednak do jego uzupełnienia w formie elektronicznej bądź na piśmie. Skarżąca zasygnalizowała również, że SKO w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2019r. wprost potwierdziło, że "odwołanie A. J. i K. J. zostało wniesione przez K. J. drogą elektroniczną w dniu [...] listopada 2019r.", tym niemniej nie wyciągnęło z tego prawidłowego wniosku ponieważ skoro odwołanie zostało wniesione w dniu [...] listopada 2019r., to znaczy, że nie doszło do uchybienia terminu.
Nawiązując zaś do treści zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdziła, że spełnia wszystkie przesłanki do przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania, a stanowisko zajęte przez organ przeczy samej treści art. 58 k.p.a. Zdaniem skarżącej przepis ten określa porządek zdarzeń, tzn. w pierwszej kolejności, musi zaistnieć fakt stwierdzenia uchybienia terminu, następnie prośba zainteresowanego o przywrócenie terminu i na końcu przywrócenie terminu. Tym samym skarżąca, wbrew stanowisku organu, nie miała możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu przed dniem złożenia odwołania, skoro była pewna, że składa odwołanie w terminie. Wniesienie zatem prośby o przywrócenie terminu było możliwe dopiero po stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym skarżąca uzyskała informację dopiero z postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2019r., z którym zapoznała się w dniu [...] grudnia 2019r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że nie jest możliwe ponowne badanie przyczyn uchybienia terminu, gdy już ostatecznie stwierdzono jego uchybienie. Zdaniem Kolegium jest to dopuszczalne jedynie wskutek wniosku o przywrócenie terminu wniesionego łącznie z odwołaniem, który skarżąca mogła złożyć z ostrożności procesowej, nie będąc pewna co do terminowości odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Kolegium z dnia [...] stycznia 2020 r.
Jak wynika z akt sprawy Prezydent B. decyzją [...] października 2019r. nr [...] ustalił skarżącej i jej mężowi – K. J. wysokość opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w B., przy ul. [...], obr. [...], oznaczonej nr geod. [...], spowodowanego budową ciągu pieszo-jezdnego ulicy [...] wraz z budową kanalizacji deszczowej z przykanalikami i wpustami ulicznymi, chodnikami i zjazdami. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...] października 2019r. Odwołanie od powyższej decyzji skarżąca wraz z mężem złożyła drogą elektroniczną w dniu [...] listopada 2019r., oraz w dniu [...] listopada 2019r. osobiście w siedzibie organu. Okoliczność złożenia odwołania elektronicznie w dniu [...] listopada 2019r. została wprost potwierdzona w postanowieniu SKO z dnia [...] grudnia 2019r., tym niemniej nie została ona przez Kolegium w odpowiedni sposób wyjaśniona, a powinna być.
Powyższą kwestię pominęło, w sposób bezpodstawny, również Kolegium w niniejszej sprawie. Tymczasem, gdyby okazałoby się, że odwołanie skarżącej z dnia [...] listopada 2019r. jest skuteczne, wówczas w ogóle odpadłaby konieczność rozpatrywania złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2019r.
W przedmiotowej sprawie Kolegium wydając zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania stanęło natomiast na stanowisku, że nie jest możliwe ponowne badanie przyczyn uchybienia tego terminu, gdy już ostatecznie stwierdzono jego uchybienie w postanowieniu SKO z dnia [...] grudnia 2019r. Zdaniem Kolegium takie badanie jest dopuszczalne jedynie wskutek wniosku o przywrócenie terminu wniesionego łącznie z odwołaniem. Powyższe stanowisko Kolegium jest nie do zaakceptowania, albowiem w sposób rażący narusza art. 58 §1 k.p.a.
Otóż kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania można rozważać tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzone uchybienie temu terminowi. Wynika to wprost z treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., który stanowi w § 1, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócić termin można zatem wówczas gdy został on naruszony. Instytucja przywrócenia terminu została bowiem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych, które zgodnie przyjmuje, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 k.p.a. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi.
Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 5 maja 2015r., sygn. akt I FSK 322/14, Lex nr 1772741).
Uwzględniając powyższe należy jednoznacznie stwierdzić, że uprzednie wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w żaden sposób nie uniemożliwia rozparzenia złożonego przez stronę później wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W przedmiotowej sprawie Kolegium oparło się zatem na całkowicie błędnym przekonaniu, że nie jest możliwe ponowne badanie przyczyn uchybienia terminu, gdy już ostatecznie organ stwierdził jego uchybienie. Ponadto, co najistotniejsze w przedmiotowej sprawie, Kolegium wychodząc z tego błędnego założenia zaniechało zbadania podstawowej w niniejszej sprawie kwestii, tj. przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a. Odmawiając zaś przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bez przeprowadzenia jakiejkolwiek weryfikacji wniosku pod kątem zaistnienia wymogów wynikających z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., organ w sposób rażący naruszył powyższy przepis.
Merytoryczna ocena wniosku, a taką jest odmowa przywrócenia terminu, może być dokonana dopiero wtedy, gdy wniosek spełnia przewidziane prawem wymogi formalne (por. wyroki NSA z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 885/11, WSA w Poznaniu z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 433/15, WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 406/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Pominięcie przez Kolegium tych kwestii powoduje, że sąd jako nieczyniący własnych ustaleń faktycznych i niezastępujący organu, nie może się do nich w żaden sposób odnieść. Z tych też względów poza zakresem kontroli znalazła się opisana szeroko w skardze kwestia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, jak też zasygnalizowana już wyżej kwestia złożenia odwołania przez skarżącą w formie elektronicznej w dniu [...] listopada 2019r.
Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium rozpatrując jeszcze raz wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązane będzie szczegółowo przeanalizować powyższe kwestie z punktu widzenia przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 tej ustawy.