Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2020 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 749/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] września 2020 r. nr [...]. Wyrok ten stał się prawomocny dnia 13 marca 2021 r. Uczestnikami tego postępowania byli: M. K., H. K. i A. M. W dniu [...] lutego 2021 r. M. M. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego w ww. sprawie. Skarga ta, z uwagi na jej przedwczesność, została odrzucona postanowieniem sądu z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 149/21. Postanowienie to jest prawomocne.
W dniu 31 marca 2021 r. M. M., E. K. i M. K. złożyli skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Bk 749/20. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 271 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), twierdząc, że uniemożliwiono stronom oraz następcom prawnym zmarłego w toku postępowania H. K., dołączenia do akt dokumentacji uzyskanej z zasobów ewidencyjnych, a ponadto, że prowadzono postępowanie oraz wydano wyrok, mimo śmierci H. K. w toku postępowania.
Skarżący wskazali, że zaniechanie przez sąd zawieszenia postępowania, mimo zaistnienia ww. okoliczności, doprowadziło do pozbawienia następców prawnych H. K. możności obrony ich praw, co powinno skutkować nieważnością postępowania. Skarżący wnieśli przy tym o dołączenie do akt sprawy odpisu aktu zgonu H. K. oraz listy jego spadkobierców – tj. dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SA/Bk 761/19. Kserokopie tych dokumentów zostały dołączone do akt niniejszej sprawy (k. 7-10). Wynika z nich, że H. K. zmarł [...] listopada 2020 r. oraz, że jego ustawowymi spadkobiercami są: M. K., A. K., E. K., H. K. i J. K. (k. 10).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania wywiedziona przez M. M. i M. K. podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII ww. ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania, zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 p.p.s.a., zaś ze względu na fakt, że skarga ta jest środkiem nadzwyczajnym, mogącym podważyć prawomocny wyrok, przepisy jej dotyczące należy interpretować ściśle. Merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania, poprzedzone jest każdorazowo oceną jej dopuszczalności, na którą składa się zbadanie na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w trzymiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. i czy opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia (tzw. badanie wstępne). W przypadku braku spełnienia jednego z tych wymagań, sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, o czym stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a.
Jakkolwiek skarga niniejsza wniesiona została w ustawowym terminie, którego bieg rozpoczął się w dniu 13 marca 2021 r. (dzień stwierdzenia prawomocności wyroku z dnia 17 grudnia 2020 r. wydanego w sprawie II SA/Bk 749/20), to na etapie badania wstępnego skargi sąd stwierdził, że skarga wywiedziona przez M. M. i M. K. nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, co w świetle art. 280 § 1 p.p.s.a. uzasadnia jej odrzucenie. Samo bowiem sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawowej przesłance z art. 271 pkt. 2 p.p.s.a., nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Unormowana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka nieważności stanowi, że z tego powodu można żądać wznowienia postępowania m.in. jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Zaistnienia tej podstawy skarżący upatrują w prowadzeniu postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 749/20 bez udziału następców prawnych, zmarłego w jego trakcie uczestnika postępowania – H. K. Skarżący wskazują, że wskutek braku zawieszenia postępowania sądowego z tej przyczyny, a tym samym niezawiadomienia o postępowaniu jego następców prawnych, pozbawiono ich możliwości działania w sprawie.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że wyżej opisana przesłanka wznowienia ma na celu umożliwienie stronie, która nie mogła skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem administracyjnym (z powodu naruszenia przepisów prawa) wzruszenie prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego i ponowne rozpoznanie sprawy z jej udziałem. Zarówno ww. cel przedmiotowego przepisu, jak i nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania, doprowadziły do ukształtowania w orzecznictwie jednolitego poglądu, że skarga o wznowienia postępowania oparta na przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przysługuje stronie, której uprawnienia zostały naruszone przez zaistnienie jednej z wymienionych tam okoliczności. Innymi słowy, jedynie strona, którą pozbawiono możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw (tj. możliwości działania) jest uprawniona do występowania ze skargą o wznowienie postępowania na tej podstawie (por. m.in. postanowienia NSA z: 9 lutego 2018 r., II OSK 91/18; 8 czerwca 2011 r., II OSK 802/11; wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., I OSK 876/17 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA").
Uprawnienie to nie przysługuje zatem pozostałym stronom postępowania, które mogą przesłanki nieważności określone w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podnosić jedynie w toku postępowania. Powyższą interpretację potwierdza również analiza treści art. 277 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (por. postanowienie NSA z 8 września 2020 r., II OSK 1507/20, CBOSA).
Tymczasem, zarówno M. M., jak i M. K. brali udział w postępowaniu o sygn. akt II SA/Bk 749/20, którego wznowienia na ww. podstawie się domagają. Postępowanie to toczyło się ze skargi M. M., zaś M. K. była jego uczestnikiem (k. 2 akt. sprawy II SA/Bk 749/20). Analiza akt tej sprawy prowadzi do wniosku, że byli oni zawiadamiani o czynnościach procesowych, a ponadto doręczono im odpisy sentencji wyroku zapadłego na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 1842 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, wydanego na podstawie art. 34 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2176).
Art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W konsekwencji, skoro oboje ww. skarżący brali udział w postępowaniu prowadzonym w sprawie II SA/Bk 749/20, brak jest podstaw aby uznać, że zostali oni pozbawieni możności działania. Ponadto, nie posiadają oni legitymacji skargowej do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w ww. sprawie w oparciu o twierdzenie, że inna strona owego postępowania, została pozbawiona możliwości skutecznego w nim działania. Uprawienie takie przysługuje jedynie następcom prawnym osoby zmarłej, którzy zostali pozbawieni możności działania. Jakkolwiek M. K. została wymieniona przez M. M. w piśmie z dnia 5 marca 2021 r. złożonym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 761/19, wśród ustawowych spadkobierców po zmarłym H. K., to jednak z uwagi na jej udział w postępowaniu II SA/Bk 749/20 w charakterze uczestnika postępowania, nawet przy założeniu, że faktycznie jest ona następcą prawnym H. K., brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać, że została ona pozbawiona możności działania w tym postępowaniu.
Z powyższych względów sąd stwierdził, że skarga M. M. i M. K. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Bk 749/20 nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia – w tym przypadku na powołanej przez nich przesłance nieważności z art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. W konsekwencji więc skarga wywiedziona przez ww. skarżących podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.