Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB) z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], nakazującej współwłaścicielom budynku znajdującego się działce nr geod. [...] przy ul. C. w C. – P. R. i K. S.. oraz G. B. i J. B., w terminie do 31 października 2022 r., zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w przedłożonej ocenie technicznej:
- - wykonanie na parterze budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.4 (od strony ul. C.— od frontu budynku, na prawo od wejścia do lokalu nr 3), zgodnie z obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby uprawnionej, dodatkowej wentylacji w ścianie zewnętrznej budynku w celu zapewnienia odpowiedniego dopływu powietrza do pomieszczenia, w którym odbywa się proces spalania - "nawiew świeżego powietrza, kanał o wymiarach minimalnych 14x14 cm lub średnicy 150 mm", wymaganej przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
- - wykonanie na poddaszu budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.12 (południowo - zachodni narożnik budynku) zgodnie z obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby uprawnionej, w pomieszczeniu, w którym odbywać się będzie proces spalania, dodatkowego kanału wentylacyjnego usuwającego wszelkie zanieczyszczenia; zalecany jest kształt odpowiedni do przewodu wychodzącego z urządzenia cieplnego, tj. kołowy o średnicy min. 150 mm lub o przekroju 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzony ponad dach budynku, zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
- - połączenie pomieszczeń 3.12. i 3.11 poprzez wykonanie otworu o wysokości 2,05 m i szer. 1,00m w ścianie działowej, oraz wykonanie w ścianie zewnętrznej pomieszczenia nawiewu świeżego powietrza za pomocą otworu i kratki nawiewnej.
Decyzja PWINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W związku z pismem P. R. i K. S. PINB wszczął w dniu 28 grudnia 2020 r. postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości podłączenia źródeł ciepła do przewodów kominowych w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr geod. [...] w C. przy ul. C. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2021 r. ustalono, że P. R. jest współwłaścicielem budynku (w części parteru mieszkania nr 1 i nr 2). W mieszkaniu nr 1 prowadzi remont w celu poprawy warunków bytowych. Nowe wykończenie wnętrz dotyczy zabudowy z płyt g-k, posadzki i instalacji elektrycznej, wodnej i kanalizacyjnej. Usunięty został stary piec kaflowy celem zastąpienia go nowym piecem na paliwo stałe do ogrzewania pomieszczeń przez układ centralnego ogrzewania. W toku prac remontowych P. R. ustalił, że wykonana w tym pomieszczeniu wentylacja w postaci przyłączenia do kanału w pionie kominowym jest niedrożna, na potwierdzenie czego przedstawił zdjęcia sprzed remontu przedstawiające istnienie kratki wentylacyjnej oraz protokół kominiarski z 3 sierpnia 2017 r. Stwierdził też, że sąsiad z góry (J. B.) "zainstalował swój piec podłączając go do przewodu wentylacyjnego i go blokując".
W trakcie kontroli sprawdzono wyczystkę od tego kanału w piwnicy budynku i ustalano, że przekrój kanału ma wymiary około 14 x 14 cm (pół cegły + zaprawa). Potwierdzono, że kanał jest zablokowany — brak prześwitu. Na kominie wystającym ponad połać dachu widoczne są zamurowane otwory boczne w miejscu wskazanego "zablokowanego" kanału.
W dniu 4 lutego 2021 r. przeprowadzono kontrolę w mieszkaniu Państwa B. na poddaszu budynku. Ustalono, iż w mieszkaniu podłączony jest do przewodu kominowego piec żeliwny typu "koza", a kanał do którego jest on podłączony posiada oddzielną wyczystkę nad poziomem podłogi poddasza. Przedstawiono również inwentaryzację budynku mieszkalnego przy ul. C. w C. wykonaną około 2000 r., z której wynika, iż każde pomieszczenie w budynku wyposażone było bezpośrednio lub pośrednio (przechodzące przez ścianę) w piece służące do ogrzewania. Według oświadczenia J. B. pierwotnie w pokoju był piec kaflowy, który wymieniony został około 4-5 lat temu na nowy żeliwny typu "koza". Stary piec był podłączony do tego samego kanału kominowego co piec nowy, dlatego też w pokoju jest wyczystka do tego kanału. Właściciel mieszkania oświadczył też, że "nie wprowadzał zmian w przyłączeniu komina i nie blokował żadnych kanałów kominowych odkąd tutaj mieszka", tj. od około 35 lat. Ponadto nie stwierdzono, aby w pokojach istniała dodatkowa wentylacja. Ustalono również, iż budynek mieszkalny istnieje od lat 30 -tych XX w. i oryginalne dokumenty projektowe nie zachowały się.
W ocenie PINB istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku w zakresie wentylacji pomieszczeń, dlatego postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na P. R. i K. S. oraz na G. B. i J. B. obowiązek wykonania i przedłożenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2021 r. wspólnej ekspertyzy technicznej lub oddzielnych ekspertyz technicznych (obejmujących przynależne części) w zakresie przewodów kominowych w budynku mieszkalnym, znajdującym się na działce nr geod. [...] w C. przy ul. C. i ich przynależności do poszczególnych lokali oraz prawidłowości podłączenia do nich źródeł ciepła. Po rozpatrzeniu zażalenia G. i J. B. PWINB postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji.
Państwo R. w dniu 30 kwietnia 2021 r. przedłożyli ekspertyzę techniczną sporządzoną przez mgr inż. P. D.. Dodatkowo do przedłożonej ekspertyzy dołączyli protokół kominiarski z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz oświadczenie E. L. i J. B. (spadkobierców po poprzedniej właścicielce lokalu D. B.), w którym oświadczają iż w dniu sprzedaży lokalu w pomieszczeniu przedstawionym na rysunku inwentaryzacyjnym jako 1.6 był drożny kanał wentylacyjny i spalinowy, do którego podłączona była pieco-kuchnia.
Państwo B. przedłożyli w dniu 14 kwietnia 2021 r. protokół kominiarski z dnia [...] marca 2021 r., a następnie zgodnie z pismem przewodnim z dnia 29kwietnia 2021 r. ekspertyzę techniczną sporządzoną przez mgr inż. A. S..
Na podstawie przedłożonych opracowań PINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazał w terminie do 31 grudnia 2021 r. współwłaścicielom budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr geod. [...] w C. przy ul. C.:
- - P. R. i K. S. zamieszkującym na parterze budynku (lokale nr 1 i nr 2), wykonanie zgodnie z obowiązującymi przepisami pod nadzorem osoby uprawnionej, w pomieszczeniu oznaczonym w projekcie inwetaryzacyjnym 1.6 na parterze budynku, dodatkowej wentylacji w ścianie budynku w celu zapewnienia odpowiedniego dopływu powietrza do pomieszczenia 1.6, w którym odbywać się będzie proces spalania, wymaganej przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
- - G. B. i J. B. zamieszkującym na poddaszu budynku (lokal nr 3), wykonanie zgodnie z obowiązującymi przepisami pod nadzorem osoby uprawnionej, w pomieszczeniu 3.12 w którym odbywać się będzie proces spalania na poddaszu budynku, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi przez mgr inż. A. S., wykonać dodatkowy kanał wentylacyjny usuwający wszelkie zanieczyszczenia zalecany jest kształt kołowy średnica min 150 mm lub przekrój 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzonego na dach budynku.
Po rozpatrzeniu odwołania K. S. i P. R. PWINB decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr[...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, iż wentylacja budynku stanowi jego część wspólną i obowiązki dotyczące jej usprawnienia powinny być nakładane na wszystkich współwłaścicieli obiektu niezależnie od przynależności kanałów do poszczególnych mieszkań. Ponadto, tutejszy organ zalecił uzupełnienie opinii technicznej przedłożonej przez Państwa B..
W toku ponownie prowadzonego postępowania Państwo B. przedłożyli opinię uzupełniającą autorstwa A. S., która przewidywała wykonanie dodatkowych robót budowlanych w celu doprowadzenia wentylacji w pomieszczeniu na poddaszu do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Następnie PINB decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr[...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazał współwłaścicielom budynku znajdującego się działce nr geod. [...] przy ul. C. w C. - Państwu P. R. i K. S. oraz Państwu G. B. i J. B., w terminie do 31 października 2022 r., zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w przedłożonej ocenie technicznej:
- - wykonanie na parterze budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.4 (od strony ul. C.— od frontu budynku, na prawo od wejścia do lokalu nr 3), zgodnie z obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby uprawnionej, dodatkowej wentylacji w ścianie zewnętrznej budynku w celu zapewnienia odpowiedniego dopływu powietrza do pomieszczenia, w którym odbywa się proces spalania - "nawiew świeżego powietrza, kanał o wymiarach minimalnych 14x14 cm lub średnicy 150 mm", wymaganej przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
- - wykonanie na poddaszu budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.12 (południowo - zachodni narożnik budynku) zgodnie z obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby uprawnionej, w pomieszczeniu, w którym odbywać się będzie proces spalania, dodatkowego kanału wentylacyjnego usuwającego wszelkie zanieczyszczenia; zalecany jest kształt odpowiedni do przewodu wychodzącego z urządzenia cieplnego, tj kołowy o średnicy min. 150 mm lub o przekroju 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzony ponad dach budynku, zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
- - połączenie pomieszczeń 3.12. i 3.11 poprzez wykonanie otworu o wysokości 2,05 m i szer. 1,00m w ścianie działowej, oraz wykonanie w ścianie zewnętrznej pomieszczenia nawiewu świeżego powietrza za pomocą otworu i kratki nawiewnej.
W dniu 15 marca 2022 r. Państwo R. wnieśli od powyższej decyzji odwołanie, w którym zarzucili organowi pierwszej instancji, iż oparł się jedynie na opinii przedłożonej przez Państwo B. i nie uwzględnił stanowiska odwołujących się oraz przedłożonej przez nich ekspertyzy technicznej.
Po rozpoznaniu odwołania PWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię.
Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do wytycznych zawartych w decyzji tutejszego organu z dnia 19 października 2021 r., Państwo B. przedłożyli uzupełnienie opinii technicznej, w którym A. S. i P. W. zweryfikowali i uzupełnili wcześniej zaproponowane zalecenia. W pomieszczeniu 3.4 (błędnie poprzednio opisanym jako 1.6) na parterze budynku wskazano konieczność wykonania nawiewu świeżego powietrza przez kanał o wymiarach minimum 14x14 cm lub średnicy 150 mm przez wykonanie i wstawienie w ścianie zewnętrznej kratki. W pomieszczeniu 3.12 na poddaszu budynku "należy wykonać dodatkowy kanał wentylacyjny usuwający wszelkie zanieczyszczenia, zalecany jest kształt do przewodu wychodzącego z urządzenia cieplnego, tj. kołowy średnica min 150 mm lub przekrój 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzonego ponad dach budynku o minimalnej wysokości 4m (...), w przypadku dachów pokrytych materiałem niepalnym wylot powinien się znajdować minimum 30 cm ponad powierzchnią dachu, oraz co najmniej 100 cm od kalenicy.
Dodatkowo w ścianie zewnętrznej wykonać nawiew świeżego powietrza za pomocą otworu i kratki nawiewnej o przepływie 60m3/h." Ponadto, w celu zapewnienia zgodności z przepisem § 132 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przewidziano połączenie pomieszczeń 3.12 oraz 3.11 na poddaszu budynku przez wykonanie otworu w ścianie działowej o wysokości 2,05 m i szerokości 1,0 m.
Dalej organ wskazał, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 30 - tych XX w. na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, tj. Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. W Rozdziale 9 "Piece i kominy" zostały określone parametry oraz wymagania jakie powinny spełniać paleniska i przewody dymowe z nimi połączone "Kominy powinny być wynoszone na fundamentach albo na murowanych filarach, arkadach, sklepieniach lub żelaznych podporach i budowane z cegły pełnej" - co wyjaśnia dlaczego kanały kominowe prowadzone są z poziomu piwnicy. W rozporządzeniu z 1928 r. nie ma natomiast wymogu wykonywania wentylacji pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ani w pomieszczeniach, w których znajdują się paleniska.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że w piwnicy budynku znajduje się również wyczystka do przewodu kominowego do którego podłączona jest koza na poziomie poddasza (pomieszczenie 3.12 należące do Państwa G. i J. B.) z czego można wnioskować, iż przewód ten miał pełnić pierwotnie rolę przewodu spalinowego lub dymowego. Gdyby kanał kominowy miał pełnić funkcje wentylacyjną nie musiał by mieć takiego przekroju ("pół cegły" tj. około 14 x 14 cm), a jedynie otwór wentylacyjny pod sufitem. W związku z powyższym organ pierwszej instancji stwierdził, że oba ówcześnie podłączone paleniska (pieco-kuchnia na parterze budynku przyłączona do kanału prawego, oraz piec na poddaszu przyłączony do kanału lewego patrząc od pomieszczenia 1.6 na parterze i 3.12 na poddaszu) podłączone były prawidłowo bez wymogu wykonywania wentylacji w pomieszczeniach.
Natomiast podczas prowadzenia robót remontowych (nawet w starych budynkach) przy wprowadzaniu nowych rozwiązań należy spełnić wymagania, jakim te rozwiązania muszą spełniać w celu zapewnienia prawidłowego i bezpiecznego działania, tak jak w niniejszej sprawie - konieczność zapewnienia dodatkowych źródeł nawiewu świeżego powietrza lub dodatkowej wentylacji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że z uwagi na istniejące w budynku źródła ciepła, pomieszczenia o numerach 3.4 i 3.12 wymagają dostosowania do obecnie obowiązujących warunków technicznych.
Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, ze są one niezasadne. Przepisy obowiązujące w dacie budowy budynku nie przewidywały konieczności zapewnienia takiej wentylacji, jaka obecnie jest wymagana w świetle obowiązujących warunków technicznych. Ponadto zgłaszane przez odwołujących się uwagi względem właścicieli mieszkania na poddaszu, dotyczące ewentualnej modyfikacji podłączeń do przewodów kominowych, pozbawione są znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż zadaniem organu pierwszej instancji, który w niniejszej sprawie podejmuje działania na podstawie przepisów Rozdziału VI Prawa budowlanego, jest nakazanie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami w celu zapewnia jego bezpiecznego użytkowania.
W ocenie organu ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie wypełnia dyspozycję przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na brak odpowiedniej wentylacji budynek mieszkalny przy ul. C. w C. jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku. W tej sytuacji, z uwagi na tzw. związany charakter przepisu art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, organ pierwszej instancji nie miał możliwości odstąpienia od wydania zaskarżonej decyzji lub wydania decyzji o innej treści, niż nakaz wykonania robót, których zakres wynika z przedłożonej oceny technicznej.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli K.S. i P. R., w której zaskarżonej decyzji zarzucili:
- I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na nie odniesieniu się przez organ do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, mimo obowiązku organu II instancji do ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zgłoszonych w toku postępowania zarzutów, żądań i wniosków stron, w szczególności tych zawartych w odwołaniu;
- b) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i niedostrzeżenie, iż PINB przeprowadził w dniu 24 czerwca 2021 r. [k. 101] oględziny bez udziału skarżących, którzy byli nieprawidłowo zawiadomieni o terminie oględzin, bowiem organ zawiadomił ich telefonicznie 1 dzień przed oględzinami o terminie oględzin (k. 106 - pismo skarżących), przez co skarżący nie mogli uczestniczyć w oględzinach z uwagi na pracę zawodową, w sytuacji gdy zgodnie z art. 79 § 2 k.p.a. strony mają prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, a zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o terminie oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem, przez co skarżący zostali pozbawieni udziału w czynności i możliwości obrony swoich praw oraz przedstawienia swojego stanowiska;
- c) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która narusza zasadę prawdy obiektywnej wskutek braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dokonania jednostronnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, a mianowicie przychylenie się wyłącznie do treści opinii przedłożonych przez uczestników Państwa B., tj. opinii A. S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k. 78 i – kolejne) oraz opinii uzupełniającej z dnia 30 listopada 2021 r. A. S. i P. W. (k. 125 i kolejne) oraz całkowite zignorowanie treści ekspertyzy technicznej z dnia 27 kwietnia 2021 r. (k. 98 i kolejne) przedłożonej przez skarżących, a sporządzonej przez P. D. i nie odniesienie się w zaskarżonej decyzji do treści tej ekspertyzy, co daje podstawy do przypuszczenia, że organ w ogólne nie rozważył wniosków z niej płynących;
- d) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która została oparta na opinii uzupełniającej z dnia 30 listopada 2021 r. A. S. i P. W. (k. 125 i kolejne), w sytuacji gdy analizując treść opinii głównej A. S. i późniejszej opinii uzupełniającej A. S. i P. W. widocznym jest, że P. W. nigdy nie był na przedmiotowej nieruchomości, bowiem opinia opiera się na wnioskach z wizji lokalnej z dnia 17 i 24 kwietnia 2021 r., które odbyły się przed sporządzeniem pierwszej opinii przez A. S., zatem prawidłowa ocena opinii uzupełniającej powinna doprowadzić do całkowitego pominięcia jej przy wydawaniu decyzji, gdyż opinia uzupełniająca jest nierzetelna;
- e) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która nie rozpatruje całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, a mianowicie organ całkowicie pominął treść i wnioski płynące z oświadczenia (k.
- 80) E. L. i J. B., którzy wskazali, iż w dniu sprzedaży lokalu skarżącym, tj. 25 kwietnia 2017 r. lokal nr 1 posiadał drożny kanał wentylacyjny oraz spalinowy, do którego była podłączona pieco - kuchnia, zatem widoczne jest, że organy obu instancji całkowicie zignorowały praprzyczynę problemu skarżących jakim było samowolne i niezgodne z prawem działanie uczestników Państwa B. w postaci samowolnej ingerencji w komin;
- f) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i nieprzeprowadzenie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności: nieprzesłuchanie w charakterze świadków E. L. i J. B. oraz nieprzesłuchanie stron w osobach K.S. i P. R., mimo iż pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;
- g) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. art. 7 k.p.a. poprzez niewnikliwą analizę słusznego interesu skarżących oraz wszystkich okoliczności sprawy, skutkującą okolicznością, iż organy obu instancji prowadziły postępowanie wbrew podaniu skarżących z dnia 16 października 2020 r. (k.
- 4) oraz podaniu o interwencję z 16 marca 2021 r. (k. 57), a w efekcie skarżący zostali obarczeni skutkami samowolnych działań uczestników Państwa B., a problem skarżących nadal pozostał nierozwiązany;
- II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 81c ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2021 poz. 2351 ze zm.) poprzez niezastosowanie tego przepisu i nie zlecenie wykonania przez organ dodatkowych ekspertyz przez biegłych niezwiązanych ze stronami postępowania, w sytuacji gdy opinia i opinia uzupełniająca wywołana przez uczestników Państwa B. oraz ekspertyza wywołana przez skarżących miały odmienne zalecenia, zatem widoczne jest, że niedostatecznie wyjaśnione zostały istotne okoliczności dla sprawy, tym samym organ powinien zlecić wykonanie ekspertyzy przez niezależnych biegłych, którzy powinni ocenić wszystkie trzy ekspertyzy zalegające w aktach sprawy;
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że kupując w 2017 r. lokal nr [...] przy ul. ul. C. w C. posiadał on w pom. 1.6 na parterze budynku (oznaczenie zgodnie z projektem inwentaryzacyjnym) kanał wentylacyjny, na którym zamontowana była kratka wentylacyjna w celu odprowadzania zanieczyszczeń z pomieszczenia, w którym znajdowała się również pieco-kuchnia podpięta do drugiego kanału - dymowego. Powyższe zostało przedstawione zarówno na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy z przeprowadzanych prac remontowych w pomieszczeniu, jak i na zdjęciach z zewnątrz budynku. Fotografie przedstawiają komin przynależący do lokalu nr 1 gdzie nad powierzchnią dachu można zaobserwować, stojąc od strony wejścia do lokalu nr 1, że lewa strona komina posiada kanał przelotowy zasłonięty z obu stron kratkami, natomiast prawa strona komina to kanał dymowy do którego była podłączona wyżej opisana pieco-kuchnia.
Powyższe zostało również potwierdzono opinią kominiarską z 2017 r. czyli z roku nabycia lokalu nr 1. Kominiarz stwierdził niedrożność kanału wentylacyjnego i chcąc go udrożnić spotkał się z odmową podczas inspekcji w lokalu n 3 na piętrze co opisano w w/w opinii kominiarskiej. Nie stwierdzono, że jest tam zamontowany piec kaflowy czy też piec typu koza co potwierdza, że kanał lewy pełnił w 2017 r. funkcję wentylacyjnego. Niedrożność została przez skarżących usunięta i wentylacja została przywrócona. W 2020 r. skarżący spostrzegli, że kanał wentylacyjny został ponownie zablokowany przez Państwo B., a kanały przelotowe w kominie nad dachem budynku zostały przez nich zamurowane, o czym skarżący powiadomili organ I instancji w 2020 r. Pracownicy organu I instancji podczas pierwszej wizji lokalnej potwierdzili spostrzeżenia skarżących, co odnotowali w protokole, natomiast w całym postępowaniu nie wyjaśniono dlaczego dokonano takiej zmiany.
Dalej skarżący zarzucili, że organ II instancji wyłącznie w 1 akapicie uzasadnienia decyzji odniósł się lakonicznie do odwołania skarżących z dnia 15 marca 2022 r. Ponadto organ odwoławczy nie dostrzegł, że organ I instancji przeprowadził oględziny bez udziału skarżących. Uszło również uwadze organu odwoławczego, że organ I instancji całkowicie zbagatelizował materiał dowodowy przedstawiony przez skarżących. Z uzasadnienia żadnej z obu decyzji skarżący nie dowiedzieli się dlaczego organy uwzględniły wnioski płynące z opinii przedłożonych przez uczestników Państwa B., a całkowicie zignorowały treść ekspertyzy technicznej z dnia [...] kwietnia 2021 r. [k. 98 i kolejne] przedłożonej przez Skarżących, a sporządzonej przez P. D.. Organy całkowicie przemilczały wnioski płynące z ekspertyzy technicznej P. D., co daje podstawy do przypuszczenia, że Organy w ogólne nie rozważyły wniosków z niej płynących.
Organy nie odniosły się też do oświadczeń E. L. i J. B., którzy wskazali, iż w dniu sprzedaży lokalu skarżącym, tj. 25 kwietnia 2017 r., lokal nr 1 posiadał drożny kanał wentylacyjny oraz spalinowy, do którego była podłączona pieco - kuchnia, zatem widoczne jest, że organy obu instancji całkowicie zignorowały praprzyczynę problemu skarżących jakim było samowolne i niezgodne z prawem działanie uczestników Państwa B. w postaci samowolnej ingerencji w komin. Organ administracji publicznej widząc, że E. L. i J. B. mają istotną wiedzę o sprawie, winien był dopuścić z urzędu dowód z zeznań w/w świadków.
Dalej skarżący zarzucili, że organy wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o treść opinii głównej A. S. i późniejszej opinii uzupełniającej A. S. i P. W., które są całkowicie nierzetelne. Zawierają ona nadal wątpliwości: (a) nie jest wiadome, na podstawie czego opiniujący stwierdził, że poszczególne kominy mają taką, a nie inną budowę? Nie załączono zdjęć z zewnątrz budynku, wobec czego można wywnioskować, że Pan S. celowo, ich nie przedstawił gdyż ingerencja w jeden z kominów widoczna jest gołym okiem; (b) nie potwierdzono, że uczestnicy B. posiadają rozprowadzoną instalację CO we wszystkich pomieszczeniach, co mogło by potwierdzić, że w lokalu nr 3 nie znajdowały się żadne piece kaflowe od momentu wykonania takiej instalacji. W pozostałych pomieszczeniach aktualnie też nie ma pieców kaflowych, a w 1 wg oświadczeń Pana B. niby był i został wymieniony na piec typu koza?; (c) opinia kominiarska przedłożona przez Państwo B. jest z 2021 r. i odnosi się jedynie do kominów przynależących do lok. nr 3. i stwierdza stan po dokonanej samowoli. Opinia jest niepełna i nie zawiera informacji co do kanału wentylacyjnego który znajduje się w pomieszczeniu gdzie Państwo B. posiadają piec CO.
Dalej skarżący zarzucili, że z niewiadomych przyczyn organ nie zastosował art. 86 k.p.a. i mimo niewyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie skorzystał z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron w osobach skarżących.
Skarżący zarzucili również naruszenie prawa materialnego w postaci art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Skoro w aktach sprawy znajdują się trzy ekspertyzy - jedna skarżących i dwie uczestników B., które mają całkowicie odmienne zalecenia, tym samym organy powinny zlecić wykonanie ekspertyzy przez niezależnych biegłych, którzy powinni ocenić wszystkie trzy ekspertyzy zalegające w aktach sprawy, a także same powinny wydać opinię merytoryczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że okoliczności, których niewyjaśnienie zarzucają skarżący, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w kierunku wykazania, że sąsiedzi skarżących dokonali nieprawidłowego podłączenia urządzenia grzewczego do kanału w kominie, nie może wpłynąć na ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie. Nie ma potrzeby prowadzenia takiego postępowania, ponieważ niezależnie od jego wyniku, będzie istniała konieczność wydania decyzji o tej samej treści. Jeżeli natomiast zdaniem skarżących działania sąsiadów doprowadziły do powstania określonej szkody, to kwestia ta może być rozpatrywana w postępowaniu przed sądem cywilnym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów dotyczących utrzymania obiektów budowlanych.
Odpowiedź na skargę złożyli również J. B. i G. B., w której wnieśli o oddalenie skargi. W ich ocenie celem postępowania było nakazanie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami w celu zapewnienia jego bezpiecznego użytkowania. Organ pozyskał niezbędny materiał dowodowy, a następnie wydał na jego podstawie decyzję, która zapewni zgodność obiektu budowlanego z przepisami techniczno – budowlanymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja PWINB z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję PINB z dnia [...] lutego 2022 r., nr[...], nakazującej P. R. i K. S. oraz G.B. i J. B., współwłaścicielom budynku znajdującego się na działce nr geod. [...] przy ul. C. w C., w terminie do 31 października 2022 r., zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w przedłożonej ocenie technicznej, wykonanie określonych w decyzji prac: (-) na parterze budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.4; (-) na poddaszu budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji jako 3.12; (-) na poddaszu budynku w pomieszczeniach 3.12 i 3.11.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351; dalej: P.b.), a w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego oraz nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które to naruszenia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie poza sporem pozostaje, że przedmiotowe postępowanie zostało przez organy wszczęte z urzędu, jednakże z inicjatywy skarżących, a przedmiotem jego jest stan techniczny przewodów kominowych i wentylacyjnych w budynku mieszkalnym na działce nr geod. [...] w C. przy ul. C.. Podkreślenia wymaga, że chodzi o cały budynek (w tym piwnica) a nie tylko w jego części zajmowanej przez Państwo B. (patrz postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2021 r.). Temu celowi służyło nałożenie zarówno na R. jak i na B. obowiązku przedłożenia "wspólnej ekspertyzy technicznej lub każdy oddzielnych ekspertyz technicznych (obejmujących przynależne części własnościowe) w zakresie przewodów kominowych w budynku mieszkalnym i ich przynależności do poszczególnych lokali oraz prawidłowości ich podłączeń do źródeł ciepła".
Realizując nałożony obowiązek zarówno R. jak i B. takie ekspertyzy przedłożyli, z tym, że R. odnośnie zajmowanych przez siebie dwóch lokali na parterze budynku oznaczonych jako nr 1 i nr 2 oraz piwnicy, zaś B. odnośnie lokalu oznaczonego nr [...] znajdującego się na poddaszu budynku oraz pokoju na parterze oznaczonego w inwentaryzacji nr 1.6. Z opinii przedłożonej przez B. (opinia A. S.) nie wynika, czyją własność stanowi ów pokój na parterze oznaczony w inwentaryzacji nr 1.6.
W decyzji PINB z dnia [...] sierpnia 2021 r. pomieszczenie nr 1.6 na parterze (patrz rysunek z k. 34 akt adm.) potraktowano jako własność R. i to na nich nałożono obowiązki w zakresie wykonania w nim dodatkowej wentylacji. PWINB w decyzji z dnia [....] października 2021 r. dostrzegł ten błąd i nakazał wyeliminowanie go w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji.
Wydając ponownie decyzję z dnia [...] lutego 2022 r. PINB tym razem odnośnie pomieszczenia na parterze budynku określił je nr 3.4. Jak natomiast widać z rysunku inwentaryzacji z k. 34 akt adm., na parterze przedmiotowego budynku znajduje się zarówno pomieszczenie nr 1.6 jak i pomieszczenie nr 3.4. Z tym, że jak wyjaśnił na rozprawie skarżący, pomieszczenie nr 1.6 stanowi jego własność, zaś pomieszczenie nr 3.4 stanowi własność Państwa B., którzy do budynku wchodzą wejściem oznaczonym na rysunku strzałką (skarżący zaś wchodzą wejściem od ulicy z prawej strony rysunku).
Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że zarówno decyzja PINB z dnia [...] lutego 2022 r. jak i utrzymująca ją w mocy decyzja PWINB z dnia [...] kwietnia 2022 r. nakładają obowiązki na R. i na B. ale w zakresie pomieszczeń stanowiących własność tylko B., tj. 3.12 i 3.11 znajdujących się w lokalu nr [...] na poddaszu oraz w pomieszczeniu nr 3.4 przynależnym do lokalu nr [...] ale znajdującym się na parterze. Decyzje te pomijają natomiast całkowicie kwestie prawidłowości wentylacji w lokalach stanowiących własność R., w tym odnośnie pomieszczenia nr 1.6 oraz piwnicy, o których jest mowa w ekspertyzie P. D. sporządzonej na zlecenie R. Konstatacje z powyższego są następujące.
Po pierwsze w sprawie nie ustalono, czy przy takim zakresie nałożonych obowiązków dotyczących w zasadzie tylko lokali stanowiących własność B., dopuszczalne jest również nałożenie w tym zakresie tych samych obowiązków również na R., którzy nie posiadają żadnych praw do tych lokali. Organy nie rozróżniły bowiem, że niektóre z nakazanych robót będą dotyczyły wyłącznie pomieszczeń B. a nie części wspólnych budynku (dla przykładu otwór w ścianach pomieszczeń 3.12 i 3.11). A przecież jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2547/17, problem odpowiedzialności za stan techniczny nieruchomości budynkowych wielolokalowych (mających często różny status) związany jest z charakterem prawnym tych części budynku, w których nakazane roboty mają być wykonane. Jeśli będą to części wspólne, w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j.: Dz. U. z 2019., poz. 737), to adresatem nakazu będzie właściciel lub zarządca budynku, jeśli natomiast nakazane roboty naprawcze dotyczyć będą lokali (odrębnych własności), które służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, to zobowiązanym będzie właściciel lokalu.
Po drugie, postępowanie dotyczyło kwestii prawidłowości wentylacji w całym budynku a nie tylko w lokalu zajmowanym przez B. (lokal nr [...] na poddaszu i przynależne do niego pomieszczenie nr 3.4 na parterze). Temu służyło, zgodnie zresztą z postanowieniem PINB, pozyskanie przez skarżących ekspertyzy technicznej sporządzonej przez P. D. oraz zgłoszenie przez nich pozostałych wniosków dowodowych na okoliczność, że kanał wentylacyjny w jednym z kominów przebiegający od piwnicy (stanowiącej własność skarżących) poprzez pomieszczenie nr 1.6 na parterze a następnie przez pomieszczenie w lokalu B. na poddaszu, został przez B. zablokowany na wysokości stropu i jest tylko przez nich wykorzystywany. Przy czym zauważenia wymaga, że jak wyjaśnił skarżący na rozprawie, piwnica w budynku stanowi własność jego i jego żony a nie Państwa B.. Tymczasem, mimo stwierdzonych przez eksperta P. D. w ekspertyzie technicznej nieprawidłowości w zakresie wentylacji w pomieszczeniu nr 1.6 oraz w piwnicy (zamurowanie tego samego kanału wentylacyjnego), organy kwestią tą się nie zajęły, pomijając milczeniem tę ekspertyzę oraz odmawiając przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez R. W ocenie Sądu postępowanie organów w tym zakresie jest całkowicie nieprawidłowe.
Brak jest podstaw do różnicowania kwestii oceny prawidłowości działania wentylacji w pomieszczeniach zajmowanych przez B. i R.. Tym bardziej, że kominy w budynku odpowiedzialne za tę wentylację, są wspólne dla tych pomieszczeń. W sprawie nie mamy też do czynienia z gołosłownymi twierdzeniami skarżących o zamurowaniu kanału wentylacyjnego przez B., ale potwierdza to ekspertyza P. D.. Nie może więc być tak, że organy w ogóle się do tej ekspertyzy nie odniosły pomijając ją milczeniem.
Sąd nie zgadza się też ze stanowiskiem organu odwoławczego wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że "jeśli zdaniem skarżących działania sąsiadów (chodzi o zamurowanie kanału wentylacyjnego) doprowadziły do powstania określonej szkody, to kwestia ta może być rozpatrywana w postępowaniu przed sądem cywilnym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów dotyczących utrzymania obiektów budowlanych". W niniejszej sprawie nie chodzi bowiem o jakieś cywilistyczne naprawienie szkody tylko o przywrócenie prawidłowej wentylacji również w pomieszczeniu nr 1.6 oraz co ważne, także w piwnicy, w ramach postępowania toczącego się w trybie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 P.b. Jak wynika bowiem z ekspertyzy P. D. (k. 95 akt adm.), stwierdzono również brak wentylacji w pomieszczeniu piwnicy co powoduje korozję elementów instalacji wodnej oraz konstrukcji nośnej stropu, a występująca nadmierna wilgoć zagrzybienie rzeczy znajdujących się w piwnicy.
W celu zapewnienia prawidłowej wymiany powietrza w pomieszczeniu piwnicy należy udrożnić kominowy kanał wentylacyjny (k. 94 akt adm.). W opinii tej mowa jest też o usunięciu kratek wentylacyjnych i zamurowaniu z dwóch stron wentylacyjnych kanałów przelotowych, czyli o ingerencji w konstrukcję komina (stanowisko poparte materiałem zdjęciowym). Dodatkowo zauważono pęknięcia cegieł tego komina oraz usunięcie z niego czapki kominowej (na trzech pozostałych kominach czapki te nadal występują).
Ponadto z oświadczenia E. L. i J. B. (k. 80 akt adm.) wynika, że w dniu sprzedaży przez nich lokalu skarżącym, kanał wentylacyjny w pomieszczeniu 1.6 był sprawny. Wskazali oni również, że kilkanaście lat wcześniej wszystkie rodziny zamieszkujące przedmiotowy budynek pokryły koszty m.in. modernizacji kominów przynależnych do poszczególnych lokali, w wyniku czego każdy lokal miał odrębny kanał wentylacyjny i odrębny kanał dymowy.
Ponadto skarżący dołączyli do akt opinię mistrza kominiarskiego M. M. z dnia [...] sierpnia 2017 r. (k. 81 akt adm.), z której także wynika, że przewód kominowy wentylacyjny został zamurowany na poziomie stropu I piętra i w celu prawidłowej eksploatacji wentylacji pomieszczenia zaleca się udrożnienie komina.
Opisując w decyzji stan faktyczny sprawy organ odwoławczy stwierdził, że "W trakcie kontroli sprawdzono wyczystkę od tego kanału w piwnicy budynku i ustalono, że przekrój kanału ma wymiary około 14 x 14 cm. Potwierdzono, że kanał wentylacyjny jest zablokowany – brak prześwitu. Na kominie wystającym ponad połać dachu widoczne są zamurowane otwory boczne w miejscu wskazanego "zablokowanego" kanału".
Jak więc z powyższego widać, organy mimo posiadania tego materiału dowodowego, w ogóle się do niego nie odniosły i go nie oceniły. Za taką ocenę nie można uznać stwierdzenia organów wyrażonego w oderwaniu od zebranego materiału dowodowego, że "Gdyby kanał kominowy (ten zamurowany) miał pełnić funkcję wentylacyjną nie musiałby mieć takiego przekroju ("pół cegły", tj. około 14 x 14 cm), a jedynie otwór wentylacyjny pod sufitem" – k. 16 akt organu odwoławczego. Organy pomijają bowiem fakt, że kominy w tym budynku zostały przebudowane (oświadczenie E. L.. i J. B.) i nie odzwierciedlają stanu z daty ich budowy w latach 30 – tych dwudziestego wieku. Zresztą takie luźne dywagacje organów w kontekście materiału dowodowego składającego się z opinii eksperta oraz opinii posiadającego uprawnienia kominiarza nie mogą stanowić podstawy do podważenia tych opinii.
Wszystko powyższe stanowi więc o tym, że organy rozstrzygnęły sprawę nie co do całego przedmiotu postępowania (prawidłowość wentylacji we wszystkich pomieszczeniach przedmiotowego budynku, w tym i w piwnicy), a na dodatek na podstawie wybiórczego wyboru części materiału dowodowego, bez odniesienia się do jego całości. Stanowi to istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą zatem pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku. Przede wszystkim zobowiązane będą prawidłowo ustalić stan faktyczny w sprawie i ocenić całość zebranego materiału dowodowego. W razie zaś konieczności zobowiązane będą do pozyskania nowych dowodów w sprawie, choćby w postaci kolejnej ekspertyzy technicznej.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw w kwocie 34 zł.