Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił dopuszczenia do udziału w przedmiotowej sprawie w charakterze strony S. F. Z. w B. oraz S. Z. Z. B. w B. Na powyższe postanowienie S. F. Z. w B. w likwidacji oraz S. Z. Z. B. w B., działające przez swojego pełnomocnika, w przewidzianym terminie, tj. dnia 24 czerwca 2013 r., wniosły zażalenie. Jednocześnie przez został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniami z dnia 12 września 2013 r. referendarz sądowy tut. sądu odmówił przyznania stowarzyszeniom prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowienia niniejsze zostały doręczone pełnomocnikowi stowarzyszeń w dniu 28 września 2013 r. i nie zostały zaskarżone.
Wskutek wykonania zarządzenia Przewodniczącego tut. Wydziału z 14 października 2013 r. wezwano oba stowarzyszenia do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi stowarzyszeń w dniu 25 października 2013 r. (dowód: zwrotne potwierdzenia odbioru - k. 187 i 188). Przewidziany termin do uzupełnienia braku formalnego zażalenia upłynął bezskutecznie, wobec braku uiszczenia wpisu, w sobotę 2 listopada 2013 r.
W dniu 31 października 2013 r. pełnomocnik złożył ponowny wniosek o przyznanie stowarzyszeniom prawa pomocy w analogicznym zakresie do poprzedniego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2012, poz. 270., dalej p.p.s.a.) – sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (zasada odpłatności). Zażalenie, od którego pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd – art. 220 § 3 p.p.s.a. Do chwili obecnej żadne ze stowarzyszeń nie uiściło żądanego wpisu, co uniemożliwia nadanie zażaleniu dalszego biegu.
W rozpoznawanej sprawie wniosek stowarzyszeń o przyznanie prawa pomocy został rozpatrzony negatywnie prawomocnymi postanowieniami referendarza sądowego 12 września 2013 r. Wobec prawomocnego negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Przewodniczący Wydziału miał obowiązek wezwania do uiszczenia brakującego wpisu sądowego od złożonego przez stowarzyszenia zażalenia. Żadne ze stowarzyszeń nie uiściło żądanego wpisu w ustawowym terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pomimo zamieszczenia w nim stosownego pouczenia o skutkach prawnych uchybienia terminowi.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem, gdzie złożono ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. Należy zauważyć jednak, że brak zaskarżenia sprzeciwem postanowień referendarza sądowego z 12 września 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, spowodowało uprawomocnienie się tych orzeczeń, które, mimo, że jako nie rozstrzygające istoty sprawy nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej, mają pełny przymiot prawomocności, czyli wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu.
Zauważyć w tym miejscy należy za NSA (por. postanowienie NSA z 29 września 2005 r. sygn. akt II FZ 608/05), że złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu), nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych - a takie postanowienie mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się do treści postanowienia prawomocnego. Dlatego też po upływie terminu 7 dni do uiszczenia wpisu od zażalenia, określonego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału, wydanym po prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy, sąd powinien odrzucić nieopłacone zażalenie z mocy art. 220 § 3 p.p.s.a., nawet jeśli w 7-dniowym terminie strona złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przeciwne postępowanie umożliwiłoby nieuzasadnione i trwałe przewlekania postępowania.
Mając na uwadze powyższe na mocy art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd był zobligowany do odrzucenia zażalenia.