Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako "SKO" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775) - dalej jako "Kpa", art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 390) - dalej jako "u.ś.r.", po rozpatrzeniu odwołania B. C. (dalej jako "wnioskodawczym", "strona" lub "Skarżąca") od decyzji z dnia 26 stycznia 2023 r., wydanej przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim, z upoważnienia Prezydenta Miasta Starogard Gdański (dalej jako "MOPS" lub "organ pierwszej instancji) w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – J. P., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy, strona wystąpiła w dniu 23.05.2022 r. do MOPS z wnioskiem o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W rubrykach formularza wniosku - na druku SR - 5 wpisano, iż matka jest wdową, zaś wnioskodawczyni jest mężatką posiadającą własną rodzinę. Zaznaczono też, że wnioskodawczyni nie jest ani rolnikiem, ani małżonkiem bądź domownikiem rolnika, w związku z czym nie prowadziła pracy w gospodarstwie rolnym. Oświadczono, że wnioskodawczyni - lat 59, jest osobą niepracującą, nie będącą zarejestrowaną w PUP i nie pobierającą zasiłku dla bezrobotnych, za to posiadającą prawo do renty oraz własne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim. Jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez ZUS, ostatni okres aktywności zawodowej strony przypadał na grudzień 2018 r. Wnioskodawczyni (jak wcześniej podano) pozostaje w związku małżeńskim.
Z osobą nad którą sprawuje opiekę łączy ją stopień pokrewieństwa - mianowicie jest córką. Matka strony jest wdową i jak wynika ze złożonego wniosku - obie kobiety zamieszkują wspólnie. Wraz z nimi zamieszkuje także mąż strony.
Z opisanych przez stronę czynności wykonywanych wobec matki zostały wymienione: wybudzanie, toaleta poranna, czesanie, pomoc przy ubieraniu, podanie leków i posiłków, pomoc w karmieniu i piciu. Pomoc w przemieszczaniu się, spacery, wspólne spędzanie czasu, rozmowa, czytanie, ćwiczenia rehabilitacyjne. Zmiana pieluchomajtek lub wkładek. Pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Poza tym, pranie, sprzątanie, wykupywanie leków, pomiary ciśnienia i cukru we krwi, fryzjer, wykonywanie ćwiczeń rehabilitacyjnych. Wskazując na powyższe czynności strona postępowania wymieniła, że do wykonywanych codziennie czynności należą: pobudka, higiena osobista, smarowanie kremami, pomocą w ubieraniu, podawanie leków oraz przygotowywanie i podawanie posiłków, przynoszenie opału i palenie w piecu oraz układanie do snu i czuwanie (jak matka ma temperaturę).
Ponadto opisano, że podtarcie po toalecie odbywa się według potrzeb, tak samo wymiana pieluchomajtek. Matka wychodzi na podwórko oraz na dalsze spacery. Poza tym realizowane są dla matki zakupy, wizyty lekarskie (1 x na 3 miesiące teleporady, 1 x w miesiącu lekarz przyjeżdża do domu), opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, wyjścia do kościoła (według potrzeb, w niedziele i w święta), czynności ogrodnicze, odśnieżanie.
W stanie rodziny matki ustalono, że rodzice jej oraz małżonek nie żyją. Posiada rodzeństwo - siostrę lat 88, która jest schorowana. Poza stroną postępowania, rodzic posiada jeszcze 5 - ro dzieci, w tym jedno zamieszkujące poza granicami kraju.
Poza wymienioną dokumentacją, do akt dołączona została także kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego dnia 17.11.2005 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Starogardzie Gdańskim, sprostowanego postanowieniem z dnia 14.06.2022 r. o sprostowaniu wydanego w dniu 17.11.2005 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka w zakresie nazwiska. Z jego treści wynika, że matka strony - lat 92 została na stałe zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Symbol przyczyny niepełnosprawności to: 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia. Niepełnosprawność istnieje od 1999 r. Za to ustalony stopień niepełnosprawności został wyznaczony datą sierpień 2005 r. We wskazaniach dotyczących korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji zapisano, że osoba niepełnosprawna jej wymaga. Wśród materiału dowodowego znalazło się także orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności dla samej wnioskodawczyni wydane 15.03.1999 r. przez Powiatowy Zespół ds.
Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, w którym ujęto, że strona na stałe zaliczona jest do lekkiego stopnia niepełnosprawności, który to stopień datuje się od dnia 14.12.1998 r., zaś sama niepełnosprawność jest od urodzenia. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia zapisano, że musi być to praca nie wymagająca dobrego wzroku. Dalej wskazano, że strona w związku z powyższym utrzymuje się z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Matka zaś otrzymuje świadczenie emerytalne oraz dodatek pielęgnacyjny, a mąż uzyskuje wynagrodzenie za prace.
SKO dalej wskazało, że materiał sprawy został uzupełniony o przeprowadzony w dniu 27.05.2022 r. wywiad środowiskowy, w którym powtórzono, że matka strony jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zamieszkuje wraz z córką -wnioskodawczynią i jej mężem. Choruje na: serce - migotanie przedsionków, tarczycę, cukrzycę, ma problemy z żołądkiem, oraz polipy i nadżerki w jakie brzusznej, Poza tym boryka się z wysokim cholesterolem. Wskazano, ze kobieta ma problemy z pamięcią, alzheimera. Jest osobą poruszającą się samodzielnie, ale sama nie wychodzi z domu ponieważ potrzebuje wsparcia drugiej osoby (musi się jej przytrzymać). Zawsze ktoś z nią pozostaje w domu, albo wnioskodawczyni, albo jej mąż, albo córka która ma obok gabinet kosmetologiczny. Powtórzono zakres czynności wykonywanych przy matce. Co do zaś ustalenia sytuacji zawodowej strony podano, iż jako osoba z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim z tytułu wady wzroku zaopatrzona jest w odpowiednie okulary.
Z oświadczenia strony wynika, że pracowała ona do końca 2018 r. w handlu, a potem jako pracownik sprzątający biura i nie tylko np. basen w hotelu. Pewnego dnia po zakończeniu pracy doznała ona wypadku, wskutek którego nastąpiło omdlenie i silny ból głowy. Przebywała na zwolnieniu lekarskim, po czym zakończyła się jej umowa pracę i nie została ona przedłużona. Od 2019 r. podjęła się opieki nad matką. Aktualnie nigdzie nie pracuje na umowę, ani nie podejmuje prac dorywczych. Pobiera rentę z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego (w wyniku uprzedniego uchylenia decyzją organu odwoławczego z dnia 22.11.2022 r., zaskarżonej decyzji organu I instancji z 22.06.2022 r), organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o wcześniejsze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności strony jak i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej matki wydane dnia 4.01.2023 r. gdzie potwierdzona została okoliczność posiadania przez ww. znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W treści ujęto też, że niepełnosprawność istnieje od 69 - roku życia zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10.08.2005 r.
Materiał uzupełniono także świadectwami pracy, z których ostatnie z dnia 28.12.2018 r. wskazuje na okres zatrudnienia w E. Sp. J. od 12.02.2018 r. do 27.12.2018 r. na stanowisku sprzątaczki. Stosunek pracy ustał w drodze porozumienia stron na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 k.p., zaś w pkt 13 świadectwa pracy zostały ujawnione okresy nieskładkowe, które miały miejsce w okresie zatrudnienia pracownika.
Uaktualniono informacje w trakcie przeprowadzonego ze stroną (w obecności jej matki) wywiadu środowiskowego, w protokole z którego wyrażono, iż strona zamieszkuje wraz z matką i swoim mężem w jednym domu. Rodzic zajmuje parter budynku - jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Na parterze znajduje się również pomieszczenie w którym prowadzony jest gabinet kosmetologii naturalnej przez córkę zainteresowanej, która w ramach prowadzenia działalności ma możliwość korzystania z kuchni i łazienki na parterze. Wnioskodawczyni zaś ze swoim mężem zajmuje górę domu (2 pokoje, kuchnię i łazienkę).
Strona postępowania potwierdziła, że nigdzie nie pracuje - ani na umowę, ani nie podejmuje prac dorywczych, pobiera natomiast rentę z ZUS, którą ma przyznane na stałe. Oświadczyła ponadto, że zarówno w chwili obecnej jak i wcześniej nie dokonywała żadnych działań aby podjąć zatrudnienie. Poza tym za 9 miesięcy osiągnie wiek emerytalny. Oświadczono, że podopieczna ma otępienie bliżej nieokreślone (obniżenie funkcjonowania poznawczego), zaburzenia pamięci, przewlekłe zapalenie żołądka (nadżerki, polipy), niewydolność serca lewokomorową, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, niedokrwistość Adisona - Biermera, cukrzycę typu 2, niedoczynność tarczycy oraz nadciśnienie tętnicze. W chwilo obecnej zalecenia lekarskie to regularne przyjmowanie stałych leków oraz 1 x w miesiącu do chorej przychodzi pielęgniarka środowiskowa, która podje zastrzyk z witaminy B12. Poza tym 2 X do roku pacjentka poddawana jest badaniom kontrolnym - USB, TK głowy, koronografii i gastroskopii. Podopieczna jest w stanie sama się napić, sama spożywa podany jej posiłek, samodzielnie się porusza (w mieszkaniu), poza nim - pod rękę w obecności drugiej osoby.
Przy wymienieniu czynności wymagających osoby drugiej wymieniono: pomoc przy korzystaniu z toalety - podtarcie i zakładanie pieluchomajtek, pomoc w higienie osobistej - w prysznicu, obcinaniu paznokci, czesaniu, smarowaniu ciała. Pomoc przy ubieraniu się, przygotowaniu posiłku. Dalej wymieniono: sprzątanie, pranie, prasowanie, załatwianie spraw urzędowych i medycznych matki. Podany plan dnia przez stronę w opiece nad matką wskazuje, że od godz. 7.00 - 9.00 następuje wybudzanie, toaleta poranna, ubieranie, czesanie, podawanie leków na czczo. Od 9.00 - 11.00 -przygotowanie śniadania, podanie leków i sprzątanie po śniadaniu. Od 11.00 do 13.00 -podanie drugiego śniadania, kawa, ciasto, owoce, przygotowanie obiadu (blendowanie posiłków, i krojenie drobno). Od 13.00 do 15.00 - obiad i leki, od 15.00 -17.00 - spacer, ewentualnie czytanie książki, rozmowy, oglądanie mszy św. w telewizji. O 17.00 podwieczorek i przygotowanie kolacji. 19.00 - 21.00 - higiena osobista, kąpiel, mycie ciała, smarowanie oliwką, podanie leków. 21.00 - 23.00 - sprzątanie, prasowanie, pranie. Zastrzeżono, że godziny i kolejność czynności może ulec zmianie przy przesunięciu, gdzie w godz. od 15.00 do 16.00 matka śpi w ciągu dnia i odpoczywa.
Zgodnie z wytycznymi SKO ustalono także, że matka strony nie korzysta z leczenia u specjalistów, gdyż jak podano - nic ma takiej potrzeby. Nie korzysta też z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, gdyż jak udzielono odpowiedzi - jest osobą w zbyt zaawansowanym wieku. Natomiast na pytanie o usługi opiekuńcze strona wyraziła, że w pierwszej kolejności zobowiązane są dzieci do zaopiekowania się matką bądź istnieje możliwość opieki prywatnej. Dalej ustalono też, że matka nie korzysta z przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych ani pomocy technicznych ułatwiających jej funkcjonowanie gdyż takich nie wymaga. Korzysta jedynie z pieluchomajtek z uwagi na problem z nietrzymaniem moczu. Rodzic w ciągi dnia ogląda msze św. w telewizji. W godz. 13.30 - 14.30 przegląda gazety, książki. Poza tym dużą część dnia leży na kanapie. Gdy strona jest poza domem, to z matką jest mąż lub córka.
Matka strony jest na stałe zameldowana w B. przy ul. D. [...], ale tam nie zamieszkuje bo dom przepisała na syna z zapisem służebności dożywotniego tam zamieszkiwania. Syn natomiast nie zajmuje się matką argumentując to chorobą żony. Podano, że matka zamieszkiwała w B. do około 2018 r., gdzie strona przyjeżdżała do niej 3 x w tygodniu i pomagała jej w utrzymaniu domu, w higienie osobistej i przygotowaniu posiłków. Ustalono także stan rodzinny matki. Do wywiadu dołączone zostało oświadczenie złożone przez stronę o treści podanej w wywiadzie a także notatkę służbową z 12.12.2022 r.
Mając na uwadze tak ustalony w sprawie stan faktyczny, decyzją z dnia 26.01.2023 r. organ I instancji, po rozpoznaniu wniosku, odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki na nad matką. Jako przyczynę odmowy podano brak spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad matką. Poza tym czas i zakres sprawowania opieki nad matką realizowany wobec jej osoby w sposób rzeczywisty nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia chociażby w kilkugodzinnym wymiarze czasowym. Od powyższej decyzji pełnomocnik strony postępowania złożył odwołanie.
SKO przechodząc do analizy niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności stwierdza, że jak zostało to w sprawie ustalone, strona jest córką J. P., w związku z czym należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem, jako córka, spokrewniona jest w pierwszym stopniu ze swoją matką, która jest osobą legitymującą orzeczeniem o niepełnosprawności. Dlatego też, zgodzić się należy, iż ze względu na pierwszy stopień pokrewieństwa pomiędzy wnioskodawczynią, a osobą podopiecznej, mieści się ona w kręgu osób uprawnionych do występowania 0 przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Dokonując dalszych rozważań, SKO podkreśla, iż w treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ustawodawca ustanowił szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby ubiegająca się o świadczenie osoba mogła je otrzymać. Główną przesłanką w nim wskazaną jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowanie w tymże celu.
Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne, zatem nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki i nie może być ono traktowane, jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Oznacza to, że rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Musi być on wręcz przeszkodą do realizacji w jakimkolwiek rozmiarze aktywności zawodowej.
SKO podkreśla, że charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Istotnym jest, by zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania permanentnej opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania.
SKO nadto stwierdza, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn takich jak np. swój stan zdrowia, brak propozycji odpowiedniej pracy, wiek itp. to świadczenie takie nie będzie przysługiwało.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, w ocenie SKO, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadów środowiskowych oraz złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń co do zakresu wykonywanej opieki nie wynika, by zachodził związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony postępowania, a sprawowaniem przez nią opieki nad rodzicem.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ostatnia aktywność zawodowa strony została zakończona 27.12.2018 r. Stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron. Jak sama kilkukrotnie w swoich oświadczeniach podawała m. in. z 27.05.2022 r. przyczyną zakończenia umowy był fakt, że po zakończeniu pracy doznała ona wypadku, wskutek którego nastąpiło omdlenie i silny ból głowy. Przebywała na zwolnieniu lekarskim, po czym zakończyła się jej umowa pracę i nie została ona przedłużona. Z powyższym pozostają zbieżne okoliczności w postaci odnotowanych w pkt 13 świadectwa pracy z 28.12.2018 r. okresy nieskładkowe przypadające w okresie zatrudnienia strony, gdzie ostatni z nich prawie półroczny z adnotacją ZUS: 313 - co oznacza zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego przypadał właśnie na okres przed zakończeniem stosunku pracy. Potwierdza to zatem, zdaniem SKO, przyczynę, dla której ustał stosunek pracy.
Zatem, wbrew późniejszym oświadczeniom złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej (w tym nadesłanym przez pełnomocnika strony) gdzie strona podała, iż rezygnacja nastąpiła w związku z pogorszeniem stanu zdrowia matki, w opinii SKO, nie znajduje potwierdzenia, gdyż ani przedłożona do sprawy dokumentacja medyczna, ani wystąpienie ewentualnego szczególnego stan zdrowia chorej (o czym niżej) nie wskazywały na taką okoliczność. Dokumentacja w postaci świadectwa pracy jak i oświadczenie z wywiadu środowiskowego z 27.05.2022 r. wprost potwierdza, że wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej u strony nastąpiło z jej przyczyn zdrowia nie zaś powodami zdrowotnymi mamy. Dokonując z kolei zestawienia powyższego z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności rodzica, z którego wynika, że matka strony od sierpnia 2005 r. ma na czas trwały orzeczony stopień niepełnosprawności, SKO stwierdza, że strona zaprzestała aktywności zawodowej pod koniec 2018 r., a więc 13 lat później, po zakwalifikowaniu rodzica do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem SKO, materiał dowodowy nie wskazuje także, by strona jako osoba w wieku produkcyjnym - lat 59 i z kwalifikacjami technologa żywienia zbiorowego, wykazywała gotowość do podjęcia jakiejkolwiek pracy, by ubiegała się o powrót na rynek pracy chociażby w niepełnym jego wymiarze. Z uzupełnień materiału znajdującego się w aktach sprawy uzyskać można informację, iż strona nie podejmowała żadnych działań by aktywizować się na rynku pracy. Poza tym, wprost w złożonych przez siebie oświadczeniach strona podała, że nie jest ani zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy.
Natomiast pozostaje na utrzymaniu męża oraz pobiera rentę z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Poza tym, jak zaznaczono w ostatnim z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych z 13.12.2022 r. strona wprost wypowiedziała się, że za 9 miesięcy osiągnie wiek emerytalny. Stąd SKO w wątpliwość poddaje rozbieżne w tej kwestii oświadczenia o ewentualnej chęci, gotowości do podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze czasu pracy. Wręcz przeciwnie, zdaniem SKO jest to tylko przyjęta linia argumentacji, bez poparcia jej dowodami, przyjęta na poczet sprawy.
Natomiast wcześniejsze oświadczenia złożone w tym zakresie, wskazujące m. in. na przyczynę ustania stosunku pracy i brak dalszego zaangażowania celem uaktywnienia się na rynku zawodowym pozostają nieuzasadnione, nie poparte żadnymi dowodami. Z prezentowanej wręcz postawy SKO wysnuwa wnioski, że strona takiego zamiaru nie posiada i nie starała się, ani aktualnie nie stara by, jako osoba jeszcze w wieku produkcyjnym być aktywną zawodowo. W związku z tym brak spełnienia na tle sprawy powyższego, w opinii SKO, samodzielnie stanowi o braku zasadności przyznania stronie świadczenia, o które się ubiega.
Zdaniem SKO również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co do zakresu i charakteru sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką oraz przeprowadzonych zarówno w dniu 27.05.2022 r. jak i późniejszym z 13.12.2022 r. wywiadów środowiskowych nie wynika, by wskazany przez stronę charakter wykonywanych czynności stanowił stałą i długotrwałą opiekę, która wręcz wymuszałby na wnioskodawczyni całkowite niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Analizując powyższe SKO stwierdza, że wyszczególnione czynności opiekuńcze związane wprost z osobistą opieką nad chorą wykonywane są w odstępach czasu (rano, w południe, wieczorem). Jak wskazano wyżej, należą do nich czynności higieniczne - realizowane w porach rannych i wieczornych, pomoc przy korzystaniu z toalety. Poza tym pomoc dotyczy ubierania i rozbierania, które również wykonywane są w porach rannych i wieczornych oraz przy przygotowaniu stałych posiłków. W opinii SKO, realizacja tych czynności nie świadczy o ciągłym, długotrwałym i tak dużym zaangażowaniu wnioskodawczyni wykonującej opiekę nad niepełnosprawną, by nie można było podjąć zatrudnienia. Wręcz przeciwnie, wskazane czynności przy właściwej organizacji czasu tj. wcześniejszym zrobieniu zakupów i przygotowaniu posiłków, leków, pomocy przy czynnościach higienicznych, czy nawet ubieraniu i zorganizowaniu czasu na wyjście na spacer umożliwiają podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Z kolei, świadczona pomoc w zakresie prania, sprzątania, załatwiania spraw urzędowych, wizyt u lekarza, opłacania rachunków, robienia zakupów, wykupywania recept zasadniczo sprowadzają się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych, gdzie wszyscy ich członkowie pracują.
Nie bez znaczenia dla sprawy, zdaniem SKO, pozostają dokonane także przez pracownika socjalnego w podanym względzie oceny i wnioski, w których znalazły się stwierdzenia, że podany zakres sprawowanej opieki nad matka przez jej córkę podlega dyskusji, ponieważ prowadząc gospodarstwo domowe matki po części prowadzi swoje gospodarstwo domowe z mężem. Poza tym, matka strony zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki, co stanowi cześć wspólną dla niej ale i dla działalności gospodarczej jej wnuczki, która obok prowadzi salon kosmetyczny.
Zdaniem SKO, kolejna argumentacja sprowadzająca się do twierdzenia, że matka nie może zostać sama w mieszkaniu również nie znajduje potwierdzenia, gdyż z materiału dowodowego wynika, że matka strony w chwilach wolnych ogląda msze w telewizji, przegląda gazety, książki, odpoczywa a nawet drzemie około godziny. Poza tym z notatki służbowej sporządzonej 12.12.2022 r. przez pracownika socjalnego wynika, że przy niezapowiedzianej wizycie w domu podopiecznej i jej córki celem przeprowadzenia wywiadu nie zastano strony postępowania.
W obliczu ustalonych faktów SKO przyjęło, że i twierdzenia pełnomocnika strony co do obaw pozostawienia osoby starszej w domu bez opieki także z powodu zajść zdarzeń typu odkręcanie wody i zapominanie jej zakręcić bądź zapominania wyłączenia światła pozostaje nieaktualne. A nawet jeśli przyjąć, że do takich zdarzeń może dojść osoba podopiecznej powinna na czas nieobecności domownika być zabezpieczona poprzez odcięcie dopływu wody, prądu. Mając na uwadze poczynione ustalenia, SKO zgadza się, że z oceną pracownika socjalnego, że zaangażowanie strony w realizacji opieki nad matką sprowadza się jedynie do jej doglądania i wykonaniu podstawowych czynności, nie angażujących ją w stopniu uniemożliwiającym podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Co do twierdzeń z kolei, że matka ma zaburzenia pamięci i jej zachowania sugerują chorobę Alzheimera, SKO wskazuje, iż z materiału dowodowego, dokumentacji medycznej nie wynika, by rodzic strony na taką chorobę cierpiał.
Wszelkie twierdzenia strony, co do stanu zdrowia osoby podopiecznej i realizowanej względem niej opieki, która w jej ocenie nosi znamiona stałości, długotrwałości pozostają zdaniem SKO nieudowodnione, a wręcz sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Argumentem wskazującym, że realizacja opieki nie przybiera zakresu jw. pozostaje okoliczność, że w pomocy nad matką strona liczy też na pomoc męża, który pracuje zawodowo na zmiany a także córki, która obok miejsca zamieszkania babci prowadzi własną działalność gospodarczą, dzieląc z nią stale nawet niektóre pomieszczenia mieszkalne jak: kuchnia, łazienka.
Podane zatem okoliczności, w ocenie SKO pozwalają na stwierdzenie, że wykonywane przez stronę postępowania czynności wobec matki, niewątpliwie mają charakter czynności wspierających, jednakże nie wyczerpują one znamion z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniałoby przyznanie stronie żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO nadto zauważa, że J. P. posiada łącznie 6-ro dzieci, jest na stałe zameldowana w B., ale tam nie zamieszkuje bo dom przepisała na syna z zapisem służebności dożywotniego tam zamieszkiwania, co oznacza, ze syn ten powinien wspierać matkę w miarę swoich możliwości nie tylko poprzez osobistą pomoc, lecz w sytuacji braku możliwości jej realizowania pieniężnie. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że jedno z dzieci zamieszkuje poza granicami kraju, gdzie także może wspomóc matkę finansowo co do zapewnienia jej opieki.
Okoliczności powyższe, w opinii SKO, mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
SKO zastrzega, iż powyższe nie stanowi wyboru organu co do osoby opiekuna nad chorą, lecz ukazuje możliwości rodziny, jakie ta posiada w ułożeniu i realizacji opieki nad matką tak, by osoba wnioskodawcy mogła powrócić na rynek pracy.
Mając zatem na uwadze powyższe, SKO stwierdza, iż przesłanki, od których uzależnił ustawodawca przyznanie rzeczonego świadczenia na tle sprawy nie zostały spełnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ww. ustawy poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zwraca uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 577/21 wskazał, jak należy rozumieć zawarte przez ustawodawcę w u.ś.r. zwrot stałej oraz długotrwałej opieki. W opinii Sądu, którą skarżąca w pełni akceptuje, warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
Przede wszystkim, zdaniem skarżącej, nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Skarżąca podkreśla, że jako dziecko niepełnosprawnej mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w ocenie organów administracyjnych, skarżąca jako dziecko niepełnosprawnej, które podjęło się trudu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem winno otrzymać wsparcie od rodzeństwa. Skarżąca zauważa, że z utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych wynika, iż nie może stanowić podstawy, odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, iż rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżąca ma prawo wyboru czy podejmie zatrudnienie i będzie dzieliła się obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czyniła osobiste starania poprzez osobistą opiekę.
W ocenie skarżącej na uwagę zasługuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., w którym to Trybunał zważył, iż w przypadku kiedy członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków - moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to od opiekuna rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać wsparcie państwa.
Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, stanowi niekonstytucyjną dyskryminację (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 3 września 1996 roku w sygn. akt K 10/96; z dnia 16 grudnia 1997 roku w sygn. akt. K 8/97; z dnia 13 kwietnia 1999 roku w sygn. akt K 36/98). W ocenie skarżącej odmienna wykładnia byłaby niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP).
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. -dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
W świetle przywołanej regulacji prawnej podzielić należy stanowisko organów, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony postępowania a sprawowaniem przez nią opieki nad rodzicem. Z niespornych ustaleń wynika, że ostatnia aktywność zawodowa skarżącej została zakończona 27.12.2018r. na mocy porozumienia stron, zaś przyczyną zakończenia umowy był stan zdrowia skarżącej.
Biorąc pod uwagę fakt, że niepełnosprawność matki skarżącej datuje się od sierpnia 2005 r., SKO trafnie zauważa, że aktywność zawodowa skarżącej zakończona 13 lat później nie miała żadnego związku ze stanem zdrowia matki. Skarżąca - lat 59 z zawodu technolog żywienia zbiorowego nie podejmowała żadnych działań by aktywizować się na rynku pracy, pobiera rentę z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz jest na utrzymaniu męża.
Należy zauważyć, że art. 17 u.ś.r. normujący instytucję świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera definicji opieki ani nie określa sposobu jej sprawowania. Ust. 1 tego artykułu w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wiąże tylko niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o to świadczenie z celem sprawowania tej opieki, jakim jest konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dla uznania opieki za spełniającą te kryteria istotny jest jej charakter, niezbędność oraz adekwatność do stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, które z uwagi na swą intensywność wykluczają podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszają go do rezygnacji z niego). Konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza jednak, że opieka lub pomoc musi być tyle absorbująca czasowo w sensie krótkoterminowym (dobowym) jak i długoterminowym (miesięcy, lat), że podejmowane w ich ramach czynności warunkują egzystowanie osoby wymagającej opieki w warunkach odpowiadających godności człowieka, a jednocześnie ich wykonywanie bezwzględnie stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez opiekuna pracy zarobkowej (bądź wymusza na nim rezygnację z takiej pracy). Powyższych okoliczności skarżąca w żaden sposób nie wykazała.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Wbrew temu co twierdzi skarżąca, powyższe oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane tylko osobom, które zmuszone są do niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) muszą zrezygnować ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki - stałej i długotrwałej nad osobą niepełnosprawną.
Zatem, świadczenie to jest skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują wyłącznie by wykonywać czynności związane z opieką nad osobą jej wymagającą i to w takim wymiarze (zakresie), który w pełni wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zakres, w którym jest możliwość organizacji czynności wykonywanych podczas opieki i nie należy on do całkowicie absorbujących osoby opiekuna, nie wypełnia ww. przesłanki. Potwierdzenie wyrażonego stanowiska stanowi przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r. (III SA/Kr 1598/21, CBOSA), którym orzeczono, że takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie i towarzyszenia podczas wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu oraz załatwianie spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły.
Podobne stanowisko wyrażono w wyroku z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1386/21. Również i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10.09.2020 r. sygn. akt III SA/Gd 658/20, orzekł, że czynności opiekuna (poza normalnymi, zwykłymi pracami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego), składające się z czynności dotyczących higieny, przygotowywania odzienia i ubierania, pomocy przy ćwiczeniach fizycznych, mierzenia ciśnienia, podawania leków, przygotowywania i podawania posiłków (samodzielnie spożywanych), organizacji wizyt lekarskich, realizacji recept, są czynnościami, które odpowiednio zaplanowane i zorganizowane nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczy ich charakter i intensywność. Zbieżne z powyższym Sąd wypowiedział także w stanowisku ujętym w wyroku z dnia 6.05.2022 r. o sygn. akt III SA/Gd 88/22, gdzie wprost wskazano, że czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (por. także wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).
W materiale dowodowym analizowanej sprawy jednoznacznie wykazano, że skarżąca nie wykonuje przy rodzicu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową, nawet w częściowym wymiarze czasu pracy. Zatem, podniesiony w tej materii zarzut pozostaje nieuzasadniony.
Za niezasadny uznać należy również zarzut sprecyzowany w punkcie 2 skargi.
W ocenie sądu, SKO wyraźnie zastrzegło w argumentacji, że przytaczając okoliczność posiadania przez matkę dzieci, jako osób zobowiązanych alimentacyjnie do wpierania jej w opiece świadczonej osobiście lub przykładowo finansowania opieki nad nią, nie jest uczynieniem wyboru co do osoby opiekuna, lecz przedstawieniem możliwości rodziny we wsparciu rodzica w opiece, ale i samej strony postępowania, by umożliwić jej powrót na rynek pracy. Nie bez znaczenia w tym względzie (jak przytoczono w decyzji) pozostają przepisy art. 128 k.r.o., gdzie obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo oraz art. 129 § 2 k.r.o., z którego wynika, że krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.
Natomiast zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o., wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego, ale i też na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego, czyli finansowym jego wsparciu.
Powyższa argumentacja SKO jest jedną z wielu zawartych w zaskarżonej decyzji argumentacji, przemawiających za utrzymaniem odmowy przyznania stronie rzeczonego świadczenia. Co do pozostałych przyczyn odmowy (prócz zarzutu z pkt 1) pełnomocnik zarzutów nie podniósł.
Co równie ważne, stanowisko w wyżej przedstawionym zakresie wsparte zostało niedawno podjętą uchwałą (siedmiu sędziów) Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (I OPS 2/22, CBOSA), co w obliczu przytoczonego przez pełnomocnika strony orzecznictwa z lat 2009 - 2012 jest najbardziej zaktualizowanym wyrazem stanowiska sądowego m. in. i w tym zakresie. Wobec tego, podniesiony zarzut rażącej obrazy przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. jest chybiony.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.