Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 sierpnia 1999 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 k.p.a. i § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 159, poz. 813) oraz art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741), po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej [...], J. S. i Z. C., zatwierdził projekt podziału i połączenia nieruchomości położonych w G. przy ulicach [...] obręb O. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowy projekt podziału i połączenia sporządzony przez uprawnionego geodetę L. S. był zgodny z ustaleniami miejscowego planu szczegółowego Gdańsk - Osowa zatwierdzonego uchwałą nr LXIV/476/93 Rady Miasta Gdańska z dnia 15 czerwca 1993 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. i S. S., którzy zarzucili, iż decyzja ta została wydana w oparciu o postanowienie, które zostało następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 lipca 1998 r., którego przedmiotem była opinia w sprawie projektu podziału nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2002 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 § 1 i art. 127 K.p.a., stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania złożonego przez E. i S. S. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność o charakterze przedmiotowym, bowiem osoby odwołujące się nie mają interesu prawnego w sprawie. Decyzja podziałowa dotyczy działek, których właścicielami, czy też użytkownikami nie są skarżący. E. i S. S. nie mają tytułu prawnego do działek objętych decyzją podziałową, mogą jedynie wywodzić interes faktyczny, wynikający z tego, że są właścicielami pawilonu handlowego znajdującego się na działkach nr [...].
Skargę na powyższe postanowienie złożyli E. i S. S., którzy wnosząc o jego uchylenie, wywodzili, że przysługiwał im przymiot strony w tym postępowaniu w oparciu o przepis art. 28 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na wstępie wskazać należy, iż art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Rozpoznając niniejszą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zważył, co następuje (por. art. 134 § 1 p.p.s.a.):
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny bądź obowiązek.
W literaturze i orzecznictwie przeważa zdecydowanie pogląd, iż pojęcie strony ma charakter materialny, co oznacza, że interes prawny konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawa materialnego cywilnego bądź administracyjnego.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący posiadają wyłącznie roszczenie o zwrot nakładów dokonanych na nieruchomość przy ul. [...] w G., stanowiącą własność Gminy Miejskiej i będącą w użytkowaniu wieczystym SP [...] w G. Wynika to z pisemnej umowy z dnia 8 czerwca 1992 r. znajdującej się na karcie [...] organu pierwszej instancji ([...]) oraz z prawomocnego wyroku sądu powszechnego, to jest Sądu Rejonowego z dnia 14 sierpnia 1998 r., sygn. akt 1C81/97, którym to wyrokiem oddalono powództwo E. i S. S. o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy pawilon handlowo-biurowy.
Powołane jako podstawa prawna podziału nieruchomości przepisy rozdziału 1, Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.) poza wskazaniem, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (por. art. 93 ust.
1) zawierają odrębną regulację dotyczącą podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o podział nieruchomości. Stosownie do art. 97 ust. 2 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Chodzi tutaj również o osobę, która musi wykazać, iż konkretny przepis prawa materialnego uzasadnia jej interes prawny do udziału w postępowaniu o podział nieruchomości.
Celem tego postępowania jest, poza oceną zgodności z planem, wydzielenie z jednej nieruchomości dwóch lub więcej nieruchomości, które mogłyby być wprowadzone do obrotu prawnego.
Tak więc, do złożenia wniosku o podział nieruchomości uprawniony jest wyłącznie jej właściciel, bądź użytkownik wieczysty, to jest podmioty, którym przysługuje wyłącznie prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią stosownie do przepisów art. 140 Kodeksu cywilnego.
Do podziału nieruchomości z urzędu mogą być również uprawnione inne podmioty określone w ustawie (por. art. 97 ust. 3, 4 i 5 u.g.n.).
Wskazać w tym miejscu należy, że ewentualne nadanie uprawnienia do złożenia wniosku o podział nieruchomości w postępowaniu administracyjnym, innemu podmiotowi, któremu przysługuje wyłącznie cywilnoprawne roszczenie o zwrot nakładów na tą nieruchomość przerodziłoby administracyjne postępowanie o podział nieruchomości w spór cywilno prawny o to, jaka część nieruchomości miałaby być wydzielona dla realizacji tego roszczenia. Na niedopuszczalność dokonywania podziału nieruchomości na wniosek innych podmiotów niż właściciele bądź użytkownicy wieczyści nieruchomości wskazywano wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. Komentarz G. Bieńka i innych do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r, str. 351 do 353 oraz przytoczone tam orzecznictwo). Podmiotowi takiemu nie przysługuje również przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W świetle tego, co wyżej powiedziano prawidłowy jest pogląd prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż E. i S. S. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział nieruchomości, do której nie posiadają oni tytułu prawnego.
Konsekwencją tego był brak możliwości badania przez organ odwoławczy zasadności merytorycznych zarzutów w odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji, gdyż do wniesienia odwołania jest uprawniona (poza innymi podmiotami) przede wszystkim strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. art. 127 § 1 k.p.a).
Na marginesie wskazać należy, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 20 sierpnia 1999 roku o podziale nieruchomości była, w dniu wydania zaskarżonego postanowienia SKO ostateczna. Wynika to z adnotacji znajdującej się na karcie nr [...] akt organu pierwszej instancji stwierdzającej, że decyzja Prezydenta Miasta z 12 sierpnia 1999 r. uprawomocniła się 1 września 1999 r.
Odwołanie od niej wniesione zostało 20 czerwca 2000 r. W tej sytuacji podmiotowi, który oceniał, że został pominięty od udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją administracyjną przysługiwałoby wyłącznie prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie i na zasadach określonych w przepisach art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 148 § 2 k.p.a.
Opisane wyżej naruszenie przepisów postępowania nie miało jednak wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy organ odwoławczy uznał, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w sprawie podziału nieruchomości, do której nie mieli oni tytułu prawnego.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, gdy inne naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Analogicznym uchybieniem organu odwoławczego było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że w przypadku wniesienia odwołania przez podmiot, który nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. organ odwoławczy winien wydać opartą na art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999, OPS 16/98, - ONSA 1999/4/119).
Skoro opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, to Sąd uprawniony był od oddalenia skargi w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.
Z tych też przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.