Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek P.P.H.U. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca Spółka nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było przyznanie prawa pomocy. W szczególności zaś strona nie przedstawiła, na wezwanie referendarza sądowego, dokumentów uprawdopadabniających jej twierdzenia odnośnie kondycji finansowej.
Skarżąca skorzystała z uprawnienia do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia i w ustawowym terminie wniosła sprzeciw. Tym samym, zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270. – zwanej dalej P.p.s.a.) postanowienie referendarza sądowego utraciło moc. W sprzeciwie strona zaakcentowała, że dokumenty, których domagał się referendarz zostały wysłane do Sądu, a strona nie ponosi odpowiedzialności za działania poczty lub osób trzecich. Równocześnie podniesiono, że w razie stwierdzenia braku tych dokumentów najpierw trzeba było wezwać skarżącą do uzupełnienia braku pisma poprzez ich nadesłanie, a dopiero później odmówić przyznania prawa pomocy. Strona podkreśliła, że występuje bez fachowej obsługi prawnej, a zadaniem Sądu jest podejmowane działań w taki sposób, aby osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, co oznacza obowiązek udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Normatywną przesłanką przyznania stronie, nie będącej osobą fizyczną prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez nią, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż nie dysponuje żadnymi środkami, z których mogłaby ponieść jakiekolwiek koszty postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Jak wielokrotnie podkreślono to w orzeczeniach sądów administracyjnych, to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej i przekonania Sądu, że rzeczywiście istnieją obiektywne okoliczności, które przemawiają za zwolnieniem strony od kosztów sądowych i ewentualnym wyłożeniem środków publicznych na pełnomocnika z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 279/10 - Lex nr 619876, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt I FZ 372/10 - Lex nr 740817 oraz postanowienie NSA z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 100/11 - Lex nr 795249).
W realiach rozpoznawanej sprawy referendarz sądowy zobowiązał stronę do nadesłania szeregu dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności podniesione w złożonym wniosku. Strona zareagowała na to pismo, jednakże nie przesłała żądanych dokumentów, o czym świadczy notatka sporządzona przez pracownika Biura Podawczego tut. Sądu, z której wynika, że po otwarciu przesyłki zawierającej pismo strony z dnia [...] r. stwierdzono brak wymienionych w nim załączników. Żaden przepis obowiązującej ustawy nie nakłada na Sąd ani też na referendarza obowiązku powtórnego wezwania strony w takiej sytuacji.
Ponieważ przy sprzeciwie również nie nadesłano jakiegokolwiek dokumentu, którego treść potwierdzałaby twierdzenia strony o trudnej sytuacji materialnej, pismem z dnia 29 marca 2012 r. wezwano P.P.H.U. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. do nadesłania dokumentów wymienionych w piśmie procesowym Spółki z dnia [...] r. Wezwanie to, odebrane w dniu [...] r. pozostało bez odpowiedzi.
W realiach rozpoznawanej sprawy, dysponując jedynie złożonym przez stronę drukiem urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy rzeczywiście sytuacja finansowa P.P.H.U. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. jest na tyle ciężka, że podmiot ten zasługuje zarówno na zwolnienie od kosztów sądowych jak i na ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z treści nadesłanego formularza wynika, że na rachunku bankowym Spółki brak jest jakichkolwiek środków, jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych to 150.000,00 zł, za wysokość zysku osiągniętego za rok ubiegły zamknęła się w kwocie 400.000,00 zł. Zauważyć przy tym trzeba, że strona zobowiązała się do dostarczenia na żądanie Sądu dokumentów (zaświadczenia z urzędu skarbowego, wyciągu z rachunku bankowego czy też bilansu) jednakże, pomimo dwukrotnych wezwań tego nie uczyniła. Oczekiwać należy, że to we własnym interesie strona powinna podejmować wszelkie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności złożonego wniosku.
Wniosek sporządzony na druku urzędowego formularza ma w założeniu ogólnie zobrazować sytuację materialną wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości, co do przedstawionych w formularzu danych sąd dysponuje instrumentem przewidzianym w art. 255 P.p.s.a., który służy ich wyjaśnieniu. Ponieważ w niniejszej sprawie wspomniane dokumenty nie zostały nadesłane, a informacje zawarte w druku formularza są niewystarczające dla rzetelnej oceny kondycji finansowej strony, na mocy art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.