Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 9 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1645/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 października 2022 r., znak: WINB-WOA.7721.206.2022.KC, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "ŚWINB" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) - dalej: "k.p.a." oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) - dalej: "p.b.", po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez P. B. (dalej: "skarżący") od decyzji nr [...] z dnia 4 maja 2022 r., znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej: "PINB" lub "organ I instancji"), zatwierdzającej B. G. (dalej: "inwestorka") projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego przed rozbudową, zlokalizowanego na działkach numer 1 i 2 w miejscowości S., gmina L. oraz nakładającej na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika, że decyzją nr [...] z dnia 11 czerwca 2015 r., znak: [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorce pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach o nr ewid. 1 i 2 w S. Pismem z dnia 7 kwietnia 2016 r. skarżący zwrócił się do PINB o zbadanie legalności robót budowlanych prowadzonych przez inwestorkę na podstawie decyzji udzielającej pozwolenia na rozbudowę.

W wyniku przeprowadzonych przez PINB oględzin ustalono, że zmieniona została natomiast wysokość rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Stwierdzono, że inwestycja jest w stanie surowym, zamkniętym, trwają prace wykończeniowe wewnątrz budynku. Zbiornik na nieczystości ciekłe zlokalizowany został zgodnie z projektem budowlanym w odległości około 1 m od ogrodzenia międzysąsiedzkiego. Z uwagi na powyższe ustalenia, PINB wszczął postępowanie w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr ewid. 1 i 2 w S. Postanowieniem nr [...] z dnia 5 lipca 2016 r. organ I instancji, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt. 4 p.b., wstrzymał przedmiotowe roboty budowlane i zobowiązał inwestorkę do przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, oceny technicznej przedmiotowych robót budowlanych. W dniu 21 lipca 2016 r. inwestorka przedłożyła wymaganą opinię techniczną.

Decyzją nr [...] z dnia 17 sierpnia 2016 r., działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., PINB zobowiązał inwestorkę do przedłożenia, w terminie do dnia 30 listopada 2016 r., projektu budowlanego zamiennego rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach o numerach ewidencyjnych 1 i 2 w S. W piśmie z dnia 7 października 2016 r. skarżący wskazał, iż organ I instancji nie wszczął żadnego postępowania w sprawie budynku gospodarczego. Zdaniem skarżącego inwestorka, posiadając pozwolenie na budowę budynku gospodarczego na działce nr 3, wybudowała budynek mieszkalny na działkach nr 2 i 1. Budynek budowany był bez pomiarów geodezyjnych w wyniku czego został częściowo zlokalizowany na działce nr 4, która jest własnością skarżącego.

W piśmie z dnia 31 października 2016 r. PINB wyjaśnił skarżącemu, iż budynek gospodarczy został wybudowany na podstawie decyzji numer [...] z dnia 27 listopada 1997 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w K., natomiast prowadzone przez organ postępowanie dotyczy istotnych odstępstw od projektu budowlanego rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

W dniu 17 października 2016 r. inwestorka przedłożyła cztery egzemplarze projektu budowlanego zamiennego.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2016 r., na podstawie art. 36a ust. 2 p.b., Starosta [...] uchylił decyzją nr [...] z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach o nr ewid. 1 i 2 w S. Decyzją nr [...] z dnia 19 grudnia 2016 r. organ I instancji zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy budynku mieszkalnego na dz. nr ewid. 1 i 2 w miejscowości S., gmina L. i udzielił inwestorce pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w powyższym zakresie i nakazał inwestorce uzyskanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.

Decyzją z dnia 8 lutego 2017 r., znak; [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości.

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 282/17 WSA w Gliwicach uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego.

W piśmie z dnia 19 października 2017 r. Starosta[...] przekazał akta spraw zakończonych decyzją z dnia 7 listopada 1997 r., znak [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w K. oraz decyzją nr [...], znak: [...] z dnia 11 czerwca 2015 r. Starosty [...].

W kolejnym piśmie z dnia 4 grudnia 2017 r. Starosta [...] wskazał, iż w zasobach Starostwa Powiatowego w C. nie ma pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budynku gospodarczego, nie ma także pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działkach o nr ewid. 1 i 2 w S. Ponownie rozpoznając sprawę ŚWINB decyzją z dnia 2 stycznia 2018 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 19 grudnia 2016 r. PINB.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 211/18 WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego.

W piśmie z dnia 4 kwietnia 2018 r. Starosta[...] ponownie stwierdził, że w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w C. brakuje pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny. Do akt sprawy dołączono wydruki ortofotomapy z 1996 r. oraz z 2002 r.

Z uwagi na powyższe organ I instancji 27 czerwca 2018 r. wszczął postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, istniejącego przed rozbudową na działkach o nr. ewid. 1 i 2 w S. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją nr [...] z dnia 13 lipca 2018 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, istniejącego przed rozbudową na działce o nr ewid. 1 i 2 w S. Decyzją z dnia 14 listopada 2018 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, ŚWINB utrzymał w mocy w całością skarżoną decyzję organu I instancji.

W wyniku wniesienia skargi przez skarżącego, tut. Sąd wyrokiem z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt II SA/GI 4/19 uchylił zaskarżoną decyzję ŚWINB z dnia 14 listopada 2018 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji nr [...] z dnia 13 lipca 2018 r.

Ponownie prowadząc postępowanie PINB pismem z dnia 9 września 2019 r. wezwał inwestorkę do przedłożenia dokumentów związanych z realizacją budynku mieszkalnego przed jego rozbudową.

W dniu 18 września 2019 r. inwestorka oświadczyła, że posiada tylko dokumenty, które są dołączone do akt sprawy i żadnych innych nie posiada.

Działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. decyzją nr [...] z dnia 30 września 2019 r., znak: [...] nałożył na inwestorkę, obowiązek sporządzenia i przedłożenia, w terminie do dnia 30 grudnia 2019 r., projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, istniejącego przed rozbudową, zlokalizowanego na działkach nr ewid. 1 i 2 w miejscowości S., gm. L. Organ I instancji wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że budynek przed rozbudową został zrealizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia 27 listopada 1997 r., znak: [...] stwierdził, że budynku istniejącego przed rozbudową nie można uznać za samowolę budowlaną, jednak należy stwierdzić istotne odstąpienia od warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzonej dokumentacji technicznej w zakresie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny oraz w zakresie zmiany parametrów technicznych budynku, takich jak powierzchnia zabudowy oraz kubatura. PINB odstąpił od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych budynku zlokalizowanego na dz. nr ewid. 1 i 2 w miejscowości S., gm. L., ponieważ roboty budowlane zostały zakończone.

Decyzją z dnia 25 lutego 2020 r., znak [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego procedura przyjęta przez PINB nie była właściwa. ŚWINB zwrócił uwagę, że kontrolowany obiekt w istocie został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem konieczne jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego określonego w art 48 p.b. Nie można w takim wypadku prowadzić postępowania w sprawie istotnego odstępstwa od projektu, który nigdy nie został wykonany dla inwestycji jaką jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2020 r., znak: [...] organ I instancji wezwał inwestorkę do przedłożenia, na podstawie art. 48b ust. 2 p.b. dokumentacji wymaganej do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej. Inwestorka, czyniąc zadość wezwaniu, przedłożyła wymagane dokumenty w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 25 czerwca 2020 r.

Po zweryfikowaniu kompletności przedłożonej dokumentacji, PINB postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2020 r., znak: [...] ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art, 49b ust. 4 i 5 pkt 2 p.b.

Po rozpoznaniu zażalenia inwestorki, postanowieniem z dnia 23 października 2020 r., znak: [...] ŚWINB uchylił zaskarżone postanowienie PINB w całości, z uwagi na błędną podstawę prawną skarżonego postanowienia. Organ odwoławczy wskazał na potrzebę zastosowania procedury określonej w art. 48 p.b.

Równocześnie postanowieniem z dnia 23 października 2020 r., znak: [...] ŚWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie PINB z dnia 3 sierpnia 2020 r., znak: [....] z uwagi na brak interesu prawnego w ramach procedury ustalania wysokości opłaty legalizacyjnej.

W dniu 16 listopada 2020 r. postanowieniem nr [...], znak: [...], ustalił inwestorce w oparciu o art. 49 ust. 1 i 2 p.b., ponownie wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł.

W dniu 4 marca 2021 r. do PINB wpłynęła decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 4 lutego 2021 r., znak: [...]" udzielająca inwestorce ulgi poprzez umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł.

Decyzją z dnia 11 marca 2021 r., znak: [...] PINB, działając w oparciu o art. 49 ust. 4 pkt 2 oraz art. 49 ust. 5 pr. bud., zatwierdził inwestorce projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego przed rozbudową, zlokalizowanego na działkach numer 1 i 2 w miejscowości S., gmina L. oraz nałożył na nią obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku. Organ I instancji nie stwierdził naruszeń w zakresie art. 35 ust. 1 p.b.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że przedmiotowy budynek nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, gdyż budynek usytuowany jest w odległości 0,72 m i 1,22 m od granicy z działką nr 4.

ŚWINB, po zapoznaniu się z aktami przedmiotowego postępowania oraz zarzutami podnoszonymi w odwołaniu, uznał, iż w celu wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie niezbędnym jest uzyskanie stosownego wyjaśnienia autora projektu budowlanego - mgr inż. W. G., wobec czego pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. organ odwoławczy zwrócił się do autora "Projektu budowlanego powykonawczego wraz z opinią techniczną dotycząca dotychczas wykonanych robót budowlanych przy realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego" o udzielenie pisemnej informacji w zakresie:

1. 1) spełnienia przez budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowany na działkach nr 1 i 2 w m. S., wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (dalej: warunki techniczne), w tym w szczególności w zakresie § 12 rozporządzenia;
2. 2) a w przypadku uznania, że budynek nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych - wskazania, czy istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem oraz określenia zakresu prac budowlanych koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

W dniu 18 czerwca 2021 r. do organu odwoławczego wpłynęła opinia techniczna, sporządzona przez mgr inż. W. G., dotycząca spełnienia przez budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowany na działce nr 1 i 2 w miejscowości S., wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych" oraz ekspertyza specjalistyczna opracowana przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń pożarowych st. bryg. mgr E. A., w sprawie systemu bezpieczeństwa pożarowego przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

W przedłożonej dokumentacji wskazano m.in., że budynek nie spełnia wymogów § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W punkcie 6 opracowania pt. "Informacja dot. możliwości doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem" autor przedstawił dwa alternatywne sposoby na doprowadzenie budynku do zgodności z przepisami.

W dniu 5 lipca 2021 r. do ŚWINB wpłynęło pismo skarżącego, w którym oświadczył, że nie wyraża zgody na proponowane przez mgr inż. W. G. rozwiązania.

W dniu 30 lipca 2021 r. ŚWINB wydał decyzję, znak: [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż analiza przedłożonej dokumentacji prowadzi jednak do wniosku, iż została ona złożona z naruszeniem art. 49 ust. 1 p.b. Organ szczegółowo opisał uchybienia jakich dopuścił się organ I instancji w procesie weryfikacji złożonej dokumentacji projektowej.

W dniu 24 sierpnia 2021 r. PINB wydał, na podstawie art. 49 ust. 3 pr. bud., postanowienie nr [...], znak: [....], którym nałożył na inwestorkę obowiązek usunięcia, w terminie do dnia 30 listopada 2021 r., nieprawidłowości występujących w przedłożonym przy piśmie z dnia 23 czerwca 2020 r. "projekcie budowlanym powykonawczym wraz z opinią techniczną dotyczącą dotychczas wykonanych robót budowlanych przy realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego" zlokalizowanego w miejscowości S., dz. nr 1 i 2, gmina L., tj.:

1. • zapewnienie sprawdzenia projektu architektoniczno-budowlanego przez osobę posiadającą uprawnienia bez ograniczeń,
2. • sporządzenie projektu zagospodarowania działki na aktualnej mapie do celów projektowych,
3. • uzupełnienie informacji o obszarze oddziaływania obiektu, zgodnie z § 18 rozporządzenia w sprawie projektu budowlanego,
4. • usunięcie niezgodności posadowienia zbiornika na nieczystości ciekłe z przepisami określonymi w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych,
5. - usunięcie niezgodności posadowienia budynku z warunkami odległościowymi, określonymi w § 12 rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych.

Na prośbę inwestorki PINB prolongował termin realizacji obowiązków do dnia 31 stycznia 2022 r.

W dniu 26 stycznia 2022 r. pełnomocnik inwestorki przesłał do PINB opracowanie pt. "Ekspertyza techniczna dot. stanu ochrony przeciwpożarowej do projektu budowlanego powykonawczego rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny". Pełnomocnik wskazał, iż ww. opracowaniu usunięto nieprawidłowości, o którym mowa w postanowieniu nr [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r. PINB.

W dniu 5 kwietnia 2022 r. w siedzibie organu I instancji stawił się skarżący, który zapoznał się z aktami sprawy i ocenił, że przedłożony przez inwestorkę projekt budowlany nie spełnia wymogów narzuconych przepisami prawa i nie może zostać zatwierdzony.

W dniu 4 maja 2022 r. PINB wydał, w oparciu o art. 49 ust. 4 oraz 49 ust. 5 p.b., decyzję nr [...], znak: [...], PINB, którą zatwierdził inwestorce projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego przed rozbudową, zlokalizowanego na działkach numer 1 i 2 w miejscowości S., gmina L. oraz nałożył na inwestorkę obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku. Organ I instancji nie stwierdził naruszeń w zakresie art. 35 ust. 1 pr. bud.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że przedmiotowy budynek nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych.

W dniach 15 września 2022 r. i 5 października 2022 r. do ŚWINB wpłynęły złożone przez inwestorkę oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do nieruchomości zlokalizowanej na działkach numer 1 i 2 w miejscowości S., gmina L. Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z zarzutami i twierdzeniami podnoszonymi w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że mając na uwadze art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) oraz fakt wszczęcia postępowania w sprawie 4 lipca 2016 r. w postępowaniu należało stosować przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia wżycie ww. ustawy zmieniającej.

Jednocześnie, z uwagi na zakres postępowania, zważyć trzeba na treść art. 28 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie art. 36a ust. 5-5b ustawy Prawo budowlane w brzmieniu po nowelizacji (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) oraz nie znajdzie zastosowania art. 36a ust. 5a ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (w brzmieniu określonym w t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333.).

ŚWINB stwierdził, że organ I instancji za podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia przyjął art. 49 ust. 4 p.b. a następnie zacytował brzmienie art. 49 ust. 1 p.b. i omówił procedurę legalizacyjną wszczętą na podstawie art. 48 p.b. W ocenie organu odwoławczego inwestorka, działająca przez pełnomocnika W. G. przedłożyła wymagane dokumenty legalizacyjne tj.:

1. 1) zaświadczenie Wójta Gminy L. o zgodności robót z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (co spełnia wymóg określony w art. 48 ust. 3 pkt 1 pr. bud.);
2. 2) cztery egzemplarze projektu budowlanego (art. 30 ust. 2 pkt 1 pr. bud.);
3. 3) oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 30 ust. 1 pkt 2 pr. bud.).

Ponadto projekt budowlany sporządzony został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, co potwierdza dołączone do dokumentacji zaświadczenie, aktualne na dzień opracowania projektu. Do projektu dołączono ponadto oświadczenie projektanta o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 20 ust. 4 pr. bud.)

Projekt budowlany, zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji ŚWINB z dnia 30 lipca 2021 r., znak: [...], został uzupełniony i odpowiada aktualnie wymogom określonym w art. 48 ust. 3 pkt 2 pr. bud. w zw. z art. 20 ust. 3 pkt 2 pr. bud. W ocenie ŚWINB projektant dopełnił swych obowiązków i zapewnił sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez W. D. posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej (nr upr. bud. [..]). W przedłożonym projekcie budowlanym znalazła się obszerna informacja dot. obszaru oddziaływania obiektu, co stanowi realizację wymogu określonego w art. 34 ust. 3 pkt 5 pr. bud. Przedłożony projekt budowlany zawiera ponadto informację o wyposażeniu obiektu w kanalizację ściekową poprzez odprowadzanie ścieków do szczelnego zbiornika na nieczystości. Zbiornik i jego położenie odpowiada wymogom rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

W przedłożonym projekcie wskazano, iż budynek ogrzewany będzie piecykiem na palet z płaszczem wodnym V klasy, A++ o mocy 5-15 kW, co wypełnia wymogi wskazane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i z którym to stwierdzeniem należy się zgodzić. Zdaniem organu odwoławczego najważniejszą w przedmiotowej sprawie była kwestia niezgodności inwestycji z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych - tj. z § 12 tegoż rozporządzenia. Usytuowanie zatem przedmiotowego budynku w odległości 0,73 m - 1,27 m od granicy z działką sąsiednią nie spełniało wymogów wynikających z rozporządzenia. Niemniej jednak zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m², o których mowa w art. 5 ust. 7 pkt 1-4 i 6 p.b. - wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.

Z przedłożonej przez inwestora ekspertyzy technicznej dot. stanu ochrony przeciwpożarowej sporządzonej w styczniu 2022 r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. W. G. (nr upr. bud. [...]) oraz rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. R. Z. (nr upr. [...]), wynika, iż wskazane w tej ekspertyzie rozwiązania w zakresie koniecznych do zachowania od granicy działki sąsiedniej odległości zostały spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu.

Mając na uwadze powyższe ŚWINB uznał, że organ I instancji prawidłowo zatwierdził inwestorce projekt budowlany budynku mieszkalnego istniejącego przez rozbudową, położonego na działkach numer 1 i 2 w miejscowości S., gdyż rozwiązania przedstawione w projekcie są zgodne z przepisami.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył skarżący.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że sprawa toczy się już od 2016 r., kiedy to pierwszy raz wniósł o zbadanie legalności budowy budynku należącego do inwestorki. Przypomniał, że już wówczas podniósł argument, że inwestorka wybudowała w roku 1997 budynek mieszkalny na działkach nr 1 i 2, mimo iż posiadała pozwolenie na budowę budynku gospodarczego na działce nr 3. Wskazał, że po wielokrotnych decyzjach i odwołaniach od nich sprawa trafiła do tut. Sądu (sygn. akt II SA/Gl 4/19), który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wyraźnie jednak wskazując, że jeżeli inwestorka nie przedstawi właściwych dokumentów budynek należy traktować jako samowolę budowlaną. W jego cenie zarówno inwestorka, jak i organy nadzoru budowlanego podejmowały od tego czasu wszelkie czynności, których celem jest umożliwienie legalizacji samowoli budowlanej.

Ponadto skarżący podniósł, że w trakcie rozpatrywania jego odwołania od decyzji PINB z 4 maja 2022 r. ŚWINB zawiadomił go (data pisma 20.06.2022 r.), że w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia może zapoznać ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jak również składać wyjaśnienia (ustne i pisemne), a po tym terminie sprawa zostanie rozpoznana w oparciu o posiadane dowody i materiały. Termin załatwienia sprawy określono na 22.08.2022 r. Pomimo takiego pouczenia w zawiadomieniu inwestorka składała kolejne dowody w sprawie w dniach 15.09.2022 r. i 5.10.2022 r., a więc już po upływie wyznaczonego terminu, o czym nie był powiadamiany i nie mógł się do nich odnieść.

Skarżący zwrócił uwagę, że w obszernym uzasadnieniu decyzji ŚWINB zwrócił szczególną uwagę na najważniejszy aspekt sprawy, jakim jest niespełnianie przez przedmiotowy budynek przepisów techniczno-budowlanych dotyczących usytuowania budynku przy granicy z jego działką. Organ odwoławczy powołał się jednak na § 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który zdaniem skarżącego dotyczy jedynie nadbudowy, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania budynku. W jego ocenie istotne w sprawie jest, że inwestorka zobowiązana była do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego przed rozbudową, a nie projektu budowlanego powykonawczego rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i zmiany sposoby użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Zdaniem skarżącego inwestorka nie spełniła wymagań określonych decyzją PINB z dnia 30 maja 2019 r. i PINB nie mógł zatwierdzić projektu.

Skarżący podniósł także, że organy nadzoru budowlanego nie zbadały sprawy zgodności zbiornika na ścieki z przepisami. Nie zbadano szczelności zbiornika a inwestorka nie przedstawiła atestu. Skarżący stwierdził, że posiada wiedzę, iż zbiornik nie ma szczelnego dna.

W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm.) – "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.

W ocenie Sądu zgodnie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) w postępowaniu należało stosować przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed wejścia wżycie ww. ustawy zmieniającej. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania w sprawie tj. 27.08.2018 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania k.21 akt PINB) powyższe postępowanie legalizacyjne prowadzone było przez organy w oparciu o przepisy wynikające z prawa budowlanego obowiązujące przed nowelizacją. ŚWINB błędnie ustalił i wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dzień wszczęcia postępowania na 4 lipca 2016 r. Obowiązujące wówczas przepisy prawa budowalnego nie przewidywały tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego, które zostało wprowadzone dopiero kolejną nowelizacją prawa budowlanego tj. ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz.471) zmieniającej ustawę z dniem 19 września 2020 r. Oznacza to, że postępowania, które zainicjowane zostały przed 19 września 2020 r. prowadzone są przy uwzględnieniu uregulowań sprzed wskazanej nowelizacji.

Od tej reguły wprowadzono w ustawie zmieniającej wyjątek, który wyrażony został w jej art.

32. Zgodnie z nim, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (tzn. ustawy Prawo budowlane), w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie.

Rozważania te skłaniają do wniosku, że regulacja intertemporalna z art. 25 ustawy zmieniającej w ogóle nie odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rolą art. 49f i nast. nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Przepisem tym dodano, niejako "obok", postępowanie nowe, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie - które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki - tworzy nową konkurencyjną sprawę administracyjną. Dlatego też zasadnym jest stwierdzenie, że z przepisów ustawy Prawo budowlane i ustawy zmieniającej wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może być pod określonymi warunkami wszczęte, chociażby nawet w odniesieniu do danego obiektu prowadzono już inne postępowanie legalizacyjne "zwykłe" (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 9 czerwca 2022 r. II sygn. akt SA/Gl 403/22, WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 987/21, Lex nr 3331358; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 418/21, Lex nr 3247487).

Zdaniem Sądu przedstawione wyżej stanowisko ma istotne znaczenie dla kontrolowanej sprawy. Z materiału dowodowego wynika bowiem, czego nie kwestionuje skarżący, że inwestorka wzniosła samowolnie budynek mieszkalny na działkach 1 i 2 w latach 1997-1998 r. Zgodnie z powołanym wyżej już art. 49f p.b. "W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:

1. 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2. 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
3. - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne." Z treści tego przepisu należy wywieźć obowiązek wszczęcia takiego postępowania, jeżeli spełnione zostały określone w nim przesłanki. Z akt sprawy nie wynika, aby organy nadzoru prowadziły takie postępowanie albo nawet rozważały wszczęcie takiego postępowania. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę okres samowolnej budowy budynku przez inwestorkę tj. okres 1997 -1998 i brak postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa art. 48 ust.1 p.b., stanowisko orzecznictwa zaprezentowane wyżej, w dniu wejścia w życie nowelizacji wprowadzającej do ustawy regulacje dotyczące postępowania uproszczonego tj. 19 września 2020 r. istniały podstawy do wszczęcia takiego postępowania. Organy orzekające w sprawie tego nie zrobiły, co stanowi naruszenie art. 49f p.b.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze a dotyczącego wykonanego przez inwestorkę i zatwierdzonego przez organy nadzoru budowalnego projektu budowlanego jest oczywiste, że organ I instancji nałożył na inwestorkę postanowieniem z dnia 35.03.2020 r. obowiązek przedstawienia "4 egzemplarzy projektu budowlanego obiektu będącego przedmiotem postępowania wraz z opinią techniczną dotychczas wykonanych robót budowlanych (...)" a postanowieniem z dnia 24.08.2021 r. nr [...] nałożył na nią obowiązek usunięcia w terminie do 30.11.2021 r. nieprawidłowości w "projekcie budowlanym powykonawczym wraz z opinią techniczną dotycząca dotychczas wykonanych robót budowlanych przy realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego" zlokalizowanego w miejscowości S., gm. L. na działkach o nr 1 i 2. Z treści powołanych postanowień wynika, że ich przedmiotem nie był projekt budowlany powykonawczy rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i zmiany sposoby użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny.

Samowolnie wzniesiony budynek przez inwestorkę nigdy nie był budynkiem gospodarczym co bezspornie ustalono w trakcie postępowania. Przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego projektu budowlanego wykonanego zgodnie z jego tytułem dla innego obiektu tj. budynku gospodarczego, oraz uznanie, że w sprawie istniały podstawy do zastosowania § 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych było nieuzasadnione z uwagi na treść wydanych wcześniej postanowień organu I instancji i stan faktyczny sprawy. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem rozporządzenia może on znaleźć zastosowanie tylko w sytuacji nadbudowy, rozbudowy, przebudowy i zmianie sposobu użytkowania budynków co w sprawie nie miało miejsca. Niewątpliwe więc organy nadzoru budowalnego obu instancji dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewłaściwie zastosowały przepis § 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dopuściły się istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 49f p.b. oraz § 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. i dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wynikające z wydanego wyroku.