Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 208/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I. P. oraz B.P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem [...] r.
W dniu [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga I. i B. małżonków P. o wznowienie postępowania w powyższej sprawie. W skardze, jak również w piśmie z dnia [...] r., skarżący jako podstawę wznowienia wskazali brak należytej reprezentacji przez ustanowionego dla nich pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik ten w ich ocenie nie przedstawił bowiem na rozprawie pełnych materiałów dowodowych, nie powiadomił ich również o terminie rozprawy, w której chcieli uczestniczyć. Skarżący powołują się również na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], która została im doręczona w dniu [...] r. (vide: pismo skarżących z dnia [...] r.). Decyzją tą uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...], którą odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. znak: [...] nakazującej skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na parceli [...] w G. przy ul. [...], wybudowanego bez wymaganego zezwolenia.
Zdaniem skarżących decyzja GINB mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogli jednakże przedłożyć jej Sądowi z uwagi na niepowiadomienie ich o terminie rozprawy przez pełnomocnika. Jako podstawę wznowienia skarżący powołują również okoliczność wniesienia przez nich wniosku do Wójta Gminy w G. w dniu [...] r. o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie szopy blaszanej wybudowanej na parceli nr [...] w G. przy ul. [...] na polecenie współwłaścicielki tego terenu M. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII powołanej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, a w przypadku ich spełnienia – wyznacza rozprawę. Postawy wznowienia zostały zawarte w art. 271 – 273 powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania sądowego jako podstawę wznowienia wskazali brak należytej reprezentacji przez ich pełnomocnika, który został ustanowiony w ramach prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
W ocenie Sądu ta formalnie powołana przez skarżących podstawa skargi o wznowienie postępowania w istocie nie istnieje, bowiem skarżący utożsamiają użyte w tym przepisie sformułowanie o nienależytej reprezentacji z niewłaściwym postępowaniem ich pełnomocnika. Nienależyte reprezentowanie, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi, do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Tak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, w tym sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04). Okoliczność, że skarżący nie byli powiadomieni o rozprawie z dnia [...] r., nie daje podstawy do przyjęcia, że byli oni pozbawieni możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a to w sytuacji, gdy zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a. o terminie tej rozprawy był powiadomiony ich pełnomocnik.
Drugą ze wskazanych podstaw wznowienia jest decyzja GINB z dnia [...] r. nr [...] oraz wniosek skarżących złożony w dniu [...] r. do Wójta Gminy w G. W ocenie skarżących są to nowe okoliczności w sprawie. Podkreślić natomiast należy, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu art. 280 p.p.s.a. Na tym etapie rozpoznania skargi o wznowienie chodzi przy tym o sprawdzenie, czy nie zachodzi oczywista sprzeczność podanej formalnie podstawy wznowienia z okolicznościami podstawę tę uzasadniającymi. Tylko bowiem taka sprzeczność daje podstawę do odrzucenia skargi o wznowienie. Powszechnie przyjmuje się bowiem, że przed skierowaniem skargi o wznowienie na rozprawę nie można badać merytorycznej zasadności wskazanych w tej skardze podstaw wznowienia. Badając w tym zakresie podaną podstawę wznowienia Sąd uznał, że nie odpowiada ona podstawie ustawowej określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Z przepisu tego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były jej znane. Rozumieć przez to należy, iż niemożność skorzystania z określonych środków dowodowych zachodzi wtedy, kiedy brak jest obiektywnej możliwości powołania się na nie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II FSK 837/09). Analiza art. 273 § 2 p.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 84/09).
Mając na względzie powyższe w ocenie Sądu nie można przyjąć, iż skarżący nie mieli możliwości powołania się na decyzję GINB z dnia [...] r., decyzja ta została bowiem doręczona skarżącym w dniu [...] r. Mogli ją zatem np. dołączyć do akt sądowych (osobiście czy za pośrednictwem ustanowionego dla nich adwokata) przed wydaniem wyroku z dnia[...] r. Tym samym uznać należy, iż omawiana okoliczność nie jest nowa, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z kolei wniosek skarżących skierowany do Wójta Gminy w G. został wniesiony już po uprawomocnieniu się wyroku z dnia [...] r. objętego skargą o wznowienie postępowania sądowego i z tego powodu nie może stanowić okoliczności faktycznej i środka dowodowego, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Środek dowodowy powstały po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi bowiem prawnej podstawy wznowienia o jakiej mowa w art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a. (zobacz np. na tle identycznie brzmiącego art. 403 § 2 kpc – postanowienie SN z dnia 10.10.2005 r., IV CZ 96/05, Lex nr 186917 oraz postanowienie SA w Katowicach z dnia 13.05.2005 r., I ACa 538/05, Lex nr 151750, uchwałę SN z dnia 21.02.1969 r., III PZP 63/68 OSNC 1969/12/208).
W konsekwencji należało przyjąć, że zachodzi oczywista sprzeczność podanej formalnie podstawy wznowienia z okolicznościami podstawę tę uzasadniającymi. Umożliwia to zdaniem Sądu przyjęcie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego, pomimo wskazania ustawowej podstawy wznowienia, faktycznie nie została na takiej podstawie oparta, co skutkuje jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1000/09, z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 689/05 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999, II UKN 174/99 – OSNP 2001/4/133).
Zgodnie zaś z art. 277 ustawy p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Wobec powyższego gdyby nawet przyjąć, że skarga opiera się na podstawie wznowienia określonej w art. 273 § 3 p.p.s.a., to w tym zakresie została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Decyzja GINB z dnia [...] r., na którą powołują się skarżący, została im bowiem doręczona w dniu [...] r., zaś skarga o wznowienie postępowania została wniesiona do Sądu w dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym), zatem termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie został zachowany.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia, a nadto - w przypadku podstawy opartej według skarżących na art. 273 § 2 p.p.s.a., gdyby przyjąć, że rzeczywiście ta podstawa istnieje - została wniesiona z przekroczeniem terminu.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 i art. 277 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.