Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie decyzji kierującej S. P. na badanie psychologiczne w związku z uzyskaniem 25 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Naruszenia te miały miejsce w dniach: [...] r. K. - przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h (10 pkt), [...] r. B. – przekroczenie prędkości do 30 km/h (4 pkt), [...] r. B. przekroczenie prędkości do 40 km/h (6 pkt), [...] r. – P. – przekroczenie prędkości do 30 km/h (4 pkt), [...] r. B. – naruszenie przepisów określających warunki oraz zakazy zatrzymania lub postoju (1 pkt).
Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania S. P. na badanie psychologiczne, a decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b oraz art. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) oraz § 2 ust. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) skierował S. P. na badania psychologiczne z powodu wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 25 punktów w ciągu roku licząc od pierwszego wykroczenia, tj. od dnia [...] r. Wskazał, iż podstawą wydania decyzji jest wniosek [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K..
Pismem z dnia [...] r. S. P. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszenie prawa tj. powołaniem się na nieobowiązujące, w jego ocenie, rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców, które wydane zostało na podstawie art. 125 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który został uchylony wraz z wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami; z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe jego zastosowanie pomimo, iż w świetle art. 114 ust. 1 lit.b w związku z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym organ powinien odjąć odwołującemu łącznie 12 punktów karnych w związku z ukończeniem szkoleń organizowanych przez Wojewódzki Ośrodek
Ruchu Drogowego; naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 11 Kodeksu, gdyż organ nie wykazał, by zachodziły przesłanki z art. 107 § 4 i art. 5 Kodeksu umożliwiające odstąpienie od uzasadnienia decyzji. Mając na uwadze powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...], ewentualnie o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania w całości, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł, iż na długo przed doręczeniem decyzji odbył na własny koszty koszt dwa szkolenia z zasad ruchu drogowego, a w takiej sytuacji policja powinna zmniejszyć mu od 12 liczbę posiadanych punktów karnych. Rozwiązanie takie przewiduje art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który, co podniósł ze stanowczością, winien mieć zastosowanie w jego sprawie.
Zgodnie z tym przepisem kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1 artykułu, może na własny koszty uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wskazał na fakt odbycia takich szkoleń na długo przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie skierowania go badania psychologiczne, a mimo to nie uznano zmniejszenia każdorazowo o 6 punktów posiadanej przez niego liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, co należy uznać za błędne. Nie sposób, w jego ocenie, zgodzić się z twierdzeniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., iż odbyte szkolenia nie doprowadziły do zmniejszenia liczby otrzymanych punktów, uwidocznionych w ewidencji prowadzonej przez ten organ. Nie może w tym zakresie być stosowany § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Na potwierdzenie tego stanu odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych (w tym do wyroku tut. Sądu z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 26/12).
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.jedn. Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło skierowania na badania psychologiczne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium po przywołaniu i przeanalizowaniu wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji przepisów, przychyliło się do argumentacji dokonywanej przez sądy administracyjne a także argumentacji podanej jednocześnie przez odwołującego, iż odbycie szkolenia, nawet po przekroczeniu liczby 24 punktów karnych, skutkuje ich redukcją o 6 punktów. Kolegium odmówiło zastosowania przepisów rangi podustawowej, a mianowicie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r., jako wydanego z naruszeniem delegacji ustawowej określonej w art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wskazało, iż prawidłowa ewidencja powinna zawierać – we wskazanym okresie- punktów 19, a nie jak twierdzi Komendant Wojewódzki Policji – 25 punktów. To z kolei musi prowadzić do uwzględnienia odwołania i skutkować odmową skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W ustawowym terminie, działając na podstawie art. 8, art. 53 § 3 oraz art. 54 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Prokurator Rejonowy B. Północ w B.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem prawa. Zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego istotne naruszenie prawa materialnego – tj. art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 6 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne przyjęcie, iż odbycie przez S. P. szkolenia, o którym mowa w 130 ust. 3 cytowanej ustawy, potwierdzonego zaświadczeniem wystawionym przez Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w B. wywołuje automatycznie zmniejszenie o 6 liczby posiadanych punktów karnych, chociaż ukarany liczbą ponad 24 punktów karnych nie mógł podlegać dobrodziejstwu zmniejszania liczby punktów, a także § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r., poprzez przyjęcie, że odbycie przez S. P. szkolenia upoważniało Kolegium do ustalenia a priori, że ilość punktów uległa zmniejszeniu do 19, podczas gdy organem właściwym rzeczowo do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i dokonywania w niej wpisów oraz ich wykreślania jest Komendant Wojewódzki Policji w K., oraz naruszenia przepisów postępowania – tj. art. 6 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odmówienie zastosowania obowiązujących przepisów prawa – tj. wymienionego powyżej § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia.
W obszernym uzasadnieniu skargi Prokurator przytoczył stan faktyczny sprawy, a następnie obszernie uzasadnił swoje stanowisko odwołując się do poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.
Udzielając odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w K. podtrzymała skargę Prokuratora Rejonowego B. Północ w B. oraz zawartą w niej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje
Skarga Prokuratora wniesiona została na podstawie art. 8 w związku z art. 50 § 1 oraz art. 53 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ustawowym sześciomiesięcznym terminie. Udział prokuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jednym z aspektów realizacji zasady państwa prawnego. Podmiot ten inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym działa w imieniu obiektywnie pojętego porządku prawnego, nie musi zatem wykazywać swej legitymacji do wniesienia skargi. W świetle art. 8 cytowanej ustawy prokurator według własnej oceny podejmuje decyzję o udziale w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a słuszność tej decyzji nie podlega ocenie sądu administracyjnego (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Warszawa 2008, s. 61).
Odnosząc się do oceny zasadności postawionych w skardze zarzutów uznać należy, że skarga jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.. Nr 30, poz. 151 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. poz.488.). W myśl art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b cytowanej ustawy skierowanie kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu następuje po przekroczeniu liczy 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Stosownie do treści art. 130 ust. 1 ustawy ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja (komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanego - § 3 rozporządzenia). W konsekwencji w gestii Policji, nie starosty jako organu administracji publicznej, leży przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Także w gestii Policji leży usuwanie punktów w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy. Wynika to ewidentnie i wyraźnie z regulacji zawartej w § 6 ust. 1 pkt 4 przywołanego powyżej rozporządzenia – to organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia wspomnianego szkolenia. Przepisy § 8 ust. 2 i ust. 4 precyzują, że zmniejszenia punktów organ prowadzący ewidencję dokonuje po przedstawieniu zaświadczenia (wystawionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego) o odbytym szkoleniu.
Nie mogą zatem te czynności być dokonywane przez organy administracji (starostę czy w tym przypadku Kolegium), które nie są także uprawnione do kwestionowania prawidłowości wpisów wynikających z ewidencji. Nie są zatem te organy uprawnione do samodzielnego uwzględnienia (odliczenia) punktów z racji odbycia przez kierującego szkolenia, określonego w art. 130 ust. 3 ustawy. Dopóki więc usunięcia takiego nie dokona organ Policji, jako prowadzący ewidencję, dopóty inne organy są związane wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną kierowcy naruszającemu przepisy ruchu drogowego zgodnie z ewidencją z racji naruszeń, których się dopuścił.
Podkreślić wymaga, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od stanowiska tego organu może skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego, w oparciu o regulację art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W świetle przywołanej powyżej regulacji art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy, w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, starosta wydaje decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne.
Tymczasem zaskarżoną decyzją Kolegium mimo niespornej w sprawie okoliczności przekroczenia przez S. P. liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego uznało, że zarówno Starosta [...], jak i Kolegium nie mają obowiązku zastosowania wymienionego przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami, w sytuacji, gdy kierujący pojazdem odbył na własny koszt szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 tej ustawy. W ocenie Kolegium, norma zawarta w art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pozwala na zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed ukończeniem szkolenia przekroczyła limit 24 punktów karnych.
Powyżej przedstawiony pogląd Kolegium należy uznać za błędny i nie można się z nim zgodzić. Wprawdzie Sąd ma świadomość, że istniała linia orzecznicza, zgodnie z którą możliwa była "redukcja" ilości punktów karnych nawet po przekroczeniu ich dopuszczalnej ilości (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 26/12). Jednakże tego poglądu skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela. W przypadku, gdy kierujący pojazdem w ciągu roku licząc od daty pierwszego wykroczenia, przekroczy liczbę 24 punktów karnych, to nie ma do niego zastosowania regulacja art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Skład orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 406/12, zgodnie z którym odbycie szkolenia wskazanego w art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, gdy liczba punktów karnych w ciągu roku od daty popełnienia pierwszego przekroczyła powyższy limit, jest już nieskuteczne, tj. nie może ono zniweczyć stanu faktycznego, w którym jest możliwe usunięcie punktów z ewidencji na skutek upływu czasu.
Otwiera się natomiast droga do przeprowadzenia procedur weryfikujących i sprawdzających. Gdyby dopuścić możliwość przeciwną, wówczas poprzez permanentne odbywanie szkoleń, kierowcy uporczywie naruszający przepisy ruchu drogowego mogliby nadal w nim uczestniczyć. Natomiast przyjęte w ustawie rozwiązania zmierzają do w miarę szybkiej identyfikacji takich osób i poddania ich weryfikacji (por. także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 323/10 oraz z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Gl 58/12.
Tym samym, wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania S. P., a także Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w okresie po przekroczeniu liczby 24 punktów, kiedy starosta rozpatruje już wniosek komendanta wskazujący obliczoną liczbę punktów, nie można uczestnicząc w szkoleniu liczby tej zmniejszyć.
W ramach omawianej materii nie ma, w ocenie składu orzekającego, potrzeby odwoływania się do kwestii zgodności z ustawą regulacji przepisu § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012r. (wcześniej rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r.) w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, z uwagi na zbędność tej regulacji przy uwzględnieniu powyższej interpretacji art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Podzielić należy pogląd wyrażony w cyt. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 406/12, że regulacja § 8 pkt 6 rozporządzenia w istocie zawiera postanowienia korelujące z postanowieniami ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Natomiast interpretacja art. 130 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy, w ich wzajemnym powiązaniu stanowi podstawę do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeżeli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Wniosek ten jest zaś niezależny od treści przywołanego powyżej § 8 pkt 6 rozporządzenia.
Abstrahując od powyższych rozważań za zasadny uznać należy zarzut wskazujący na naruszenie przez organ zasady praworządności zawartej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ustawy z dnia 21 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. W myśl art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami prawa powszechnie obowiązującego są m.in. rozporządzenia. Organy administracji publicznej obowiązane do działania na podstawie przepisów prawa i nie są uprawnione, w przeciwieństwie do sędziów, do oceny zgodności rozporządzeń z Konstytucją, a w konsekwencji do odmowy zastosowania obowiązującego przepisu rozporządzenia w konkretnej sprawie, nawet w sytuacji, w której został on wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej.
W świetle przywołanych okoliczności brak było podstaw do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonej decyzji
Organ ten nie był władny samodzielnie dokonać odliczenia S. P. 6 punktów karnych z racji odbycia przez uczestnika postępowania szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Stwierdzić należy zatem, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydając przedmiotową decyzję uchylającą decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. i odmawiającą skierowania na badania psychologiczne, naruszyło zarówno przepisy prawa materialnego (art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym), jak i przepisy postępowania (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 21 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych). Stanowi to podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 152 tej ustawy Sąd orzekł jednocześnie, że decyzja Kolegium nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.