Uzasadnienie
L.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia schodów do stanu poprzedniego.
Wraz ze skargą L.K. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Uzasadniając wniosek skarżąca podała, iż utrzymuje się z pracy na etat, na swoim całkowitym utrzymaniu ma córkę studiującą w [...], przy czym koszty jej utrzymania wynoszą ok. 1.500 zł miesięcznie. Po opłaceniu kredytów, przekazaniu pieniędzy córce oraz uiszczeniu opłat skarżąca nie ma środków na własne utrzymanie, korzysta w tym celu z linii kredytowej w wysokości 10.000 zł, która jest prawie całkowicie wykorzystana.
Skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni 101 m², wartości ok. 150.000 zł, jej dochód wynosi 2.200 zł miesięcznie netto, córka pracując dorywczo zarabia ok. 450 zł na miesiąc. Skarżąca nie posiada innych dochodów, oszczędności czy majątku większej wartości. Nadto spłaca kredyty w łącznej wysokości ok. 640 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania i media w wysokości ponad 800 zł miesięcznie.
Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła wydruki ze swojego rachunku bankowego za okres od końca października do końca grudnia 2017 r. oraz zaświadczenie z uczelni wyższej potwierdzające, iż córka jest studentką V roku na Uniwersytecie Medycznym.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076).
Ponadto prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007 nr 4, s. 36-39).
Analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej dokumentacji prowadzi do wniosku, że skarżąca spełnia przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym.
Skarżąca jest zatrudniona na umowę o pracę, jej miesięczny dochód wynosi ok. 2.200 zł netto, z którego musi wygospodarować środki na uiszczenie opłat za mieszkanie i media, a także pokryć zasadniczy koszt utrzymania studiującej w Poznaniu córki. Koszty własnego utrzymania skarżąca pokrywa z otwartej linii kredytowej na rachunku bankowym, niemal w całości wykorzystanej.
Okoliczności te (w połączeniu z wysokością wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł – § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) przemawiają za uznaniem, iż częściowy ciężar finansowy kosztów sądowych w niniejszej sprawie powinien spocząć na Skarbie Państwa. Z tego względu przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w części przekraczającej połowę wpisu od skargi, tzn. kwotę 250 zł – o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia.
Z kolei za oddaleniem wniosku w pozostałym zakresie zadecydowały okoliczności takie jak osiąganie przez skarżącą stałych dochodów (co do zasady wykluczające możliwość przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie), podnoszona w orzecznictwie sądowym zasada, iż zobowiązania cywilnoprawne (które skarżąca spłaca) nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, jak również wynikająca z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego zdolność skarżącej do pokrycia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (przelew z [...] grudnia 2017 r.). Powyższe świadczy o tym, iż skarżąca powinna pokryć część należnych kosztów postępowania z własnych środków. W pozostałej części wniosek skarżącej został zatem oddalony – o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia.
Rozstrzygnięcie niniejsze oznacza, że skarżąca będzie obowiązana do uiszczenia połowy wpisu od skargi w kwocie 250 zł (w takiej bowiem części wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony), zaś od pozostałej części wpisu oraz innych ewentualnych kosztów sądowych – o ile obowiązek poniesienia takowych powstałby w niniejszej sprawie – skarżąca będzie zwolniona.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.