Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] listopada 2022 r. M.J. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem L.J.. Do wniosku dołączyła między innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] czerwca 2021 r. L.J., wobec którego orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności, który istnieje od 46-go roku życia.
Decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako u.ś.r.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako k.p.a.), Prezydent Miasta odmówił przyznania M.J. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad ojcem L.J. za okres od [...] kwietnia 2021 r. do bezterminowo.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2022 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2021 r. w ten sposób, że ustalił, iż L.J. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, niepełnosprawność w tym stopniu istnieje od [...] kwietnia 2021 r. oraz ustalił, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że L.J. jest wdowcem, choruje na kręgosłup i miał operację endoprotezy stawów biodrowych. W mieszkaniu porusza się samodzielnie, przy wsparciu kul ortopedycznych. Samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje leki, nie jest pampersowany i cewnikowany, potrzeby fizjologiczne zaspokaja samodzielnie. Wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, co nie jest zgodne z prawdą, gdyż wg informacji pozyskanych od strony wynika, że wyżej wymieniona pracowała na umowę o dzieło do końca 2019 r., która nie została przedłużona z uwagi na pandemię COVID. Wnioskodawczyni podała, że jej opieka polega na tym, iż przyjeżdża do ojca raz, albo dwa razy dziennie i wykonuje czynności dnia codziennego, takie jak sprzątanie, pranie, zakupy. Poza tym pomaga ojcu się ubrać, wspomaga go przy higienie osobistej, smaruje go maściami, obcina paznokcie i włosy, załatwia sprawy urzędowe i sprawy związane z leczeniem.
Przygotowuje ojcu posiłki, na wieczór wraca do siebie, gdyż mieszka pod innym adresem. Wizyty lekarskie ograniczają się tylko do lekarza rodzinnego. Wnioskodawczyni ma dwóch braci: P.J. mieszkającego w [...], który pracuje oraz W.J. mieszkającego w [...], który również pracuje. Bracia nie przyjeżdżają do ojca, gdyż są zajęci swoimi sprawami. Wnioskodawczyni nie podała innych czynności opiekuńczych względem chorego ojca.
Organ I instancji stwierdził, że wymienione czynności są jedynie czynnościami dnia codziennego, z którymi mierzyć się musi każda osoba, łącząca życie zawodowe z rodzinnym. Wnioskodawczyni nie wykazała nadzwyczajnych czynności opiekuńczych, których wykonywanie praktycznie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia i może łączyć życie zawodowe z opieką nad ojcem, choćby przez zatrudnienie na pół etatu.
W ocenie organu I instancji nie można postawić znaku równości między osobą samodzielnie się przemieszczającą, korzystającą z toalety, logicznie myślącą z osobami cierpiącymi na całkowitą demencję, pampersowanymi. leżącymi, karmionymi wyłącznie przez osoby drugie czy rehabilitowanymi. Jednocześnie organ zauważył, że chory posiada dwóch synów, na których również ciąży prawny i moralny obowiązek opieki nad chorym rodzicem.
Dalej organ przytaczając treść art. 17 ust, 1, ust. 1a i 1b u.ś.r. wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do zaistnienia trzech przesłanek warunkujących odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Pierwszą z nich jest brak spełnienia warunku powstania niepełnosprawności w określonym wieku, wskazanym ustawowo, albowiem niepełnosprawność L.J. powstała dopiero w wieku 46 lat. Z kolei drugą przesłanką jest fakt braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (albo niepodejmowania zatrudnienia) w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego nie wynika, aby rozmiar i charakter opieki nad osobą niepełnosprawną był na tyle znaczący, że uniemożliwia on podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Jak strona wskazała, sprawuje ona opiekę nad ojcem w systemie co dwa dni. W takiej sytuacji możliwe jest podjęcie zatrudnienia choćby na pół etatu.
Trzecią przesłanką warunkującą odmowę przyznania świadczenia jest fakt braku spełnienia warunku stałej opieki, która musi być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M.J., wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] kwietnia 2021 r. do bezterminowo.
W uzasadnieniu strona wskazała, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnia prawomocnego i wykonalnego wyroku Sądu Rejonowego, sygn. akt [...], który jest integralną częścią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności istniejącego od [...] kwietnia 2021 r., ze wskazaniami, że L.J. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto strona nie podejmuje zatrudnienia, gdyż sprawuje opiekę nad ojcem od 2021 r. i opieka ta nosi cechy opieki stałej lub długotrwałej i istnieje bezpośredni związek między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaną opieką (związek przyczynowo-skutkowy). Przywołany natomiast przez organ przepis dotyczący czasu powstania niepełnosprawności ma charakter dyskryminacji i jest niekonstytucyjny, gdyż wyklucza i szczególnie dyskryminuje opiekunów osób starszych.
Podkreśliła, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że uzależnienie świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej od wieku, w którym powstała niepełnosprawność podopiecznego, jest niezgodne z Konstytucją i sprzeciwia się zaufaniu do państwa i prawa. Jednocześnie strona zauważyła, że przywołany w decyzji organu I instancji rok 2019 i początek 2020 r. dotyczący zatrudnienia M.J., jest argumentem chybionym, gdyż nie dotyczy czasowego zakresu wniosku.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji dokonał niewłaściwej interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. bez uwzględnienia faktu zmiany stanu prawnego w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Skutkiem tego wyroku jest to, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani jako osoby należące do tej samej kategorii. W tej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji jest błędne i konieczne jest zdaniem Kolegium podjęcie rozstrzygnięcia z pominięciem tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która utraciła moc obowiązującą.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w zakresie tego, że strona z uwagi na zakres faktycznie wykonywanych czynności opiekuńczych wobec ojca, może łączyć życie zawodowe z opieką nad ojcem, choćby przez zatrudnienie na pół etatu. Pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. O istnieniu zaś związku przyczynowo-skutkowego przesądza to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności.
W ocenie Kolegium wskazane przez stronę czynności opiekuńcze takie jak: sprzątanie, pranie, zakupy, pomoc ojcu przy ubieraniu, wspomaganie go przy higienie osobistej, smarowanie maściami, obcinanie paznokci i włosów, załatwianie spraw urzędowych i związanych z leczeniem, nie mogą zostać uznane za wymagające stałej dyspozycyjności skarżącej, co uniemożliwiałoby jej podjęcie zatrudnienia choćby na część etatu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, iż przywołany przez organ rok 2019 i początek 2020 roku dotyczący zatrudnienia odwołującej jest argumentem chybionym, Kolegium wyjaśniło, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by fakt, że umowa o dzieło nie została po roku 2019 przedłużona miał wpływ na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnia jedynie, że strona nie zrezygnowała wówczas z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. W sprawie istotne jest natomiast, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub nie podejmowała zatrudnienia w roku 2021 i czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia wynikała z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, oraz czy zakres opieki wykluczał możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
M.J. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Kolegium, w której zarzuciła:
- – rażące naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który nie został należycie zastosowany oraz błędnie zinterpretowany co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
- – naruszenie przepisów postępowania - art. 77 k.p.a. przez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpoznania materiału dowodowego, wyrażające się w przyjęciu, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia, podczas gdy z materiału dowodowego wynikało, że L.J. wymaga stałej opieki (wyrok Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2022 r., sygn. akt [...], prawomocny i wykonalny z dniem [...] września 2022r.), a skarżąca nie podejmuje pracy, pozostając w ciągłej gotowości w sprawowaniu opieki i codziennie tę opiekę sprawuje;
- – naruszenie właściwej oceny dowodów, bo skoro ustalono, że skarżąca opiekę sprawuje i jest codziennie u ojca, to bezpodstawne było przyjęcie o sprawowaniu opieki co 2 dni, zwłaszcza, że ani skarżąca, ani L.J. na opiekę co drugi dzień nie wskazywali;
- – naruszenie art. 7a k.p.a. przez jego niezastosowanie i pominięcie, że ewentualne wątpliwości w interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. winny być rozstrzygane na korzyść strony;
- – naruszenie prawa - art. 7 i 8 k.p.a. polegające na ich niezastosowaniu i prowadzeniu postępowania z pominięciem zasady praworządności oraz zasady pogłębionego zaufania, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisów przy jednoczesnym braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu
I instancji stanowią naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego - tj. zasady praworządności i pogłębionego zaufania, wyrażonych w przepisach art. 7 i 8 k.p.a., zwłaszcza biorąc pod uwagę argumentację organu I instancji, gdzie organ nie uwzględnił stanowiska Trybunału Konstytucyjnego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Kolegium "do wydania decyzji zmieniającej decyzję organu I instancji, tj. o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od [...] kwietnia 2021 r. do bezterminowo".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634.; dalej jako p.p.s.a.) jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad ojcem.
Świadczenie pielęgnacyjne, którego domagała się skarżąca, przyznawane jest na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W przedmiotowej sprawie niesporne jest, iż ojciec skarżącej L.J. legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność w tym stopniu istnieje od [...] kwietnia 2021 r. Jako, iż urodził się [...] czerwca 1956 r. miał on wówczas skończone 64 lata.
Trafnie organ odwoławczy – w przeciwieństwie do organu I instancji – pominął w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie czyniąc go podstawą odmowy przyznania świadczenia. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Przepis ten bowiem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r.,
II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20). W związku z tym, że ojciec skarżącej jest wdowcem nie zachodziła przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Nie ulega również wątpliwości, iż skarżąca jako córka należy do grona osób zobowiązanych co do zasady do alimentacji wyżej wymienionego stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżącą jest krewną osoby niepełnosprawnej w linii prostej w stopniu pierwszym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Należy przy tym podkreślić, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (por. B. Chludziński /w/ P. Rączka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, t. 4.1 i powołane tamże orzecznictwo).
Zauważyć ponadto należy, że na gruncie u.ś.r. ustawodawca nie wprowadził definicji legalnej wyrażenia "opieka" ani "sprawowanie opieki". Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub jej charakter. Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. np. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11 i wyrok NSA z 6 października 2020 r., I OSK 371/20). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości lub długoterminowości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok NSA z 22 lipca 2022 r., I OSK 1867/21).
Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za zaprzestanie lub niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
W związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za zaprzestanie zatrudnienia z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Jak wskazuje się w orzecznictwie świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, K. Małysa-Sulińska (red), U.ś.r. Komentarz, LEX 2015, t. do art. 17). Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką.
Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (por. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22). Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń faktycznych nie można jednak – utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem oczywiście pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach.
O ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie, czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie, jak w niniejszej sprawie, podejmowanie zatrudnienia. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 9 listopada 2022 r., I OSK 136/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, mając na względzie prawidłowo zgromadzony i oceniony przez organy obu instancji materiał dowodowy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., należało uznać, iż nie istnieje wspomniany związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną opieką nad ojcem.
Podkreślić bowiem należy, iż z wywiadu środowiskowego i oświadczeń składanych przez skarżącą wynika, że ojciec skarżącej choruje na kręgosłup i jest po operacji wstawienia endoprotezy stawów biodrowych. Aktualnie jest jedynie pod kontrolą lekarza rodzinnego. Nie jest osobą stale leżącą, porusza się bowiem samodzielnie po domu przy pomocy kul ortopedycznych. Samodzielnie również spożywa posiłki i przyjmuje leki, nie jest pampersowany ani cewnikowany, Również potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie. Skarżąca przyjeżdża do ojca raz lub dwa razy dziennie. Rację ma skarżącą, że organ I instancji błędnie wskazał, że ma to miejsce co dwa dni, jednakże pozostaje to bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Opieka skarżącej sprowadza się do tego, że przygotowuje i podaje posiłki, przygotowuje leki, pomaga ojcu ubrać się i rozebrać się do spania, smaruje mu nogi i plecy maściami, pomaga przy myciu, obcina paznokcie i włosy.
Ponadto stosownie do potrzeb sprząta, robi zakupy, kupuje leki, załatwia sprawy urzędowe. Skarżąca na noc wraca do swoje domu. Taki zakres świadczonej pomocy – jak wskazuje się w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2023, I OSK 1205/22) - nie wykracza w zasadzie poza standardowe obowiązki domowe, które nie uniemożliwiają podjęcia pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy Trafnie zatem organy uznały, iż opieka nad osobą niepełnosprawną nie jest na tyle absorbująca i wymagająca podejmowania szeregu czynności opiekuńczych, że strona nie jest w stanie zająć się inną pracą. Podzielić zatem należy ocenę organów, że ustalony zakres faktycznie sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad ojcem nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania "stałej opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organów, że w przedmiotowym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem – w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Tym samym należy przyjąć, że skarżąca w tak ustalonym stanie faktycznym nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu nie mógł zostać naruszony art. 7a § 1 k.p.a. zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Jak łatwo zauważyć, powyższa zasada nie obowiązuje w postępowaniach, których przedmiotem jest – jak w kontrolowanej sprawie - przyznanie stronie uprawnienia (por. A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do k.p.a. LEX/el, t. 2 do art. 7a oraz wyrok NSA z 4 czerwca 2020 r., II FSK 472/20,). Mając na uwadze powyższe Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę