Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 26 października 2023 r., sygn. akt II SA/Go 542/23

Uzasadnienie

W dniu [...] czerwca 2023 r. Burmistrz wydał na podstawie m. in. art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 i ust. 3, art. 20 ust. 1-3, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 2a i ust. 4, art. 26 ust. 1, art. 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), a także art. 6 ust. 2a, art. 16 ust. 6b, art. 18 ust. 5a, art. 22 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) decyzję nr [...], którą odmówił przyznania P.H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę S.H.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 13 kwietnia 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek P.H., działającej przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę S.H. wraz z dokumentami. P.H. obecnie ma przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie zasiłkowym 2022/2023, od świadczenia opłacane są składki społeczna i zdrowotna.

Pełnomocnik wnioskodawczyni wraz z wnioskiem wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Do wniosku strona dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S.H. w stopniu znacznym z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] wystawione przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a niepełnosprawność istnieje od 54 roku życia.

Następnie organ wskazał, iż dnia [...] maja 2023 r. pracownik socjalny udał się w miejsce zamieszkania podane przez P.H. we wniosku w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pracownik nikogo nie zastał, na podstawie informacji uzyskanej od sąsiadki ustalono, że osoba wymagająca opieki, tj. S.H. pojechała do [...] do lekarza z chorym dzieckiem obywatelki Ukrainy, która zamieszkuje u niej wraz z rodziną. Pracownik OPS po raz kolejny dnia [...] maja 2023 r. udał się w miejsce zamieszkania P.H. i jej matki. W domu przebywała S.H.. Po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz po analizie posiadanych dokumentów przez stronę, organ ustalił, że osoba wymagająca opieki, S.H., ma 66 lat, jest po rozwodzie i zamieszkuje sama. Zgodnie z informacją uzyskaną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r. posiada prawo do świadczenia emerytalnego. Z dostarczonej dokumentacji do wniosku wynika, iż ma troje dzieci, syn D.B. mieszka w [...] i prowadzi działalność gospodarczą, córka M.H. mieszka razem z matką i pracuje za granicą w Niemczech.

Natomiast P.H. we wniosku podaje, że zamieszkuje wraz z matką pod adresem [...]. Zgodnie z rodzinnym wywiadem środowiskowym przeprowadzonym dnia [...] maja 2023 r. z P.H. w siedzibie OPS oraz z posiadanej dokumentacji wynika, iż wnioskodawczyni ma 44 lata, nie posiada prawa do emerytury, renty oraz innych świadczeń i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Ma dwie córki, starsza córka ma 21 lat i studiuje, natomiast młodsza córka ma 11 lat i jest uczennicą szkoły podstawowej. Na młodszą córkę strona ma przyznane prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. P.H. podczas wywiadu oświadczyła, że zamieszkuje w [...], codziennie rano pomaga matce wstać z łóżka, rozkłada leki, pomaga się umyć i ubrać, smaruje kremami przeciwbólowymi w razie potrzeby, przygotowuje śniadania. Obiady przywozi na dwa dni, mierzy ciśnienie.

Również robi zakupy, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe, w razie potrzeby nosi drewno do pieca. Towarzyszy też matce podczas wizyt lekarskich u lekarza rodzinnego, jak i u specjalistów w [...]. Natomiast do kliniki w [...] matka jeździ z wnuczką D.. Wszystkie te czynności zajmują jej ok. 2 godzin dziennie, czasami dłużej, w zależności od stanu zdrowia matki. P.H. oświadczyła, iż matka niejednokrotnie miała propozycję wspólnego zamieszkania z nią w [...], ale na chwilę obecną odmawia. Czasami bywa u wnioskodawczyni kilka dni i wraca do siebie. Strona oświadczyła, że jest pod telefonem i matka może w każdej chwili na nią liczyć.

Dalej organ podał, że z dokumentacji dołączonej do wniosku wynika, iż P.H. codziennie od godziny 7-9 budzi matkę, zaprowadza do toalety, pomaga w porannej toalecie, mierzy ciśnienie, przygotowuje ubranie i pomaga się ubrać, podaje leki. Następnie w godzinach 9-11 przygotowuje i podaje śniadanie, jedzie z matką do lekarza w razie potrzeby, robi zakupy i załatwia sprawy, w razie potrzeby pali w piecu, odśnieża i wykonuje czynności ogrodnicze. Między godziną 13-15 przygotowuje i podaje obiad, podaje lekarstwa, sprząta w domu, pierze i prasuje, ogląda z matką telewizję, rozmawia, przewraca na inny bok w razie potrzeby, pomaga przy wstawaniu i siadaniu. Później w godzinach 15 - 17 w razie potrzeby pomaga rozruszać stawy, smaruje maścią, masuje, oklepuje, w razie potrzeby zaprowadza do toalety. W godzinach 17 - 19 przygotowuje i podaje kolację, podaje leki, przewraca na inny bok, pomaga przy wstawaniu i siadaniu.

Następnie od godziny 19 - 21 pomaga w wieczornej toalecie, pomaga w kąpieli i podstawowych czynnościach higienicznych, pomaga w ubieraniu piżamy, aplikacji maści, robi masaż, podaje leki, przygotowuje do snu. W godzinach 21 - 23 idzie spać, czuwanie co noc.

Organ I instancji wskazał, że S.H. podczas wizyty pracownika socjalnego potwierdziła, że córka się nią zajmuje, mieszka w [...] z rodziną i jest pod telefonem. Ponadto oświadczyła, że córka chce ją zabrać do siebie, ale ona nie wyraża chęci. Córka przywozi jej obiady na dwa dni, pomaga się umyć, w razie potrzeby ubrać, robi zakupy. Najczęściej córka przyjeżdża rano, nawet zabiera wnuczkę. Każdy wyjazd do specjalistów zapewnia jej córka P. lub wnuczka D., która studiuje w [...]. S.H. przyznaje, że może liczyć na sąsiadów, niemalże w każdej sytuacji, gdyż żyją zgodnie jak w rodzinie.

Dodatkowo pracownik socjalny zaznaczył, że w środowisku bywa regularnie z powodu składanych wniosków przez S.H. o udzielenie pomocy finansowej na leczenie. Podczas wizyt nigdy dotąd nie zastał córki P.H. podczas wykonywania czynności pielęgnacyjno - opiekuńczych. S.H. zawsze jest sama lub w towarzystwie sąsiadów, którzy pomagają w pracach gospodarczych, tj. palenie w piecu, wyrabianie drewna na opał, uprawa roślin w ogródku, koszenie trawy czy przejazdy do miasta na zakupy lub do pobliskich miejscowości do lekarzy w zamian za wynajem mieszkania. Informacje te również potwierdza S.H..

Ponadto, wnuczka D. w miarę możliwości przyjeżdża z [...] i pomaga babci. Pracownik socjalny podczas wykonywania swoich obowiązków służbowych współpracuje z kuratorem sądowym, który przez długi okres czasu sprawował nadzór nad rodziną i S.H.. Z informacji uzyskanych przez pracownika socjalnego od kuratora wynika, że kurator również nigdy podczas wizyt w środowisku nie zastał P.H. u matki. Faktem jest, że S.H. wymaga pomocy w niektórych czynnościach życiowych i samoobsługowych, gdyż choroba jest postępująca i nieuleczalna. Jednakże podczas wykonywania czynności służbowych pracownik socjalny nie jest w stanie stwierdzić wiarygodności wykonywanych codziennych czynności pielęgnacyjno - opiekuńczych przez P.H..

Organ następnie wskazał, że podczas przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zauważył wiele nieścisłości. P.H. za każdym razem podczas składania wniosków o różne świadczenia rodzinne podaje różne adresy. Obecnie we wniosku wskazała, iż mieszka z matką, natomiast faktycznie zamieszkuje z partnerem i dziećmi w [...], co sama oświadczyła w wywiadzie środowiskowym. Ponadto wywiad środowiskowy nie potwierdził zakresu i rozmiaru opieki wskazanej we wniosku przez stronę, gdyż zakres ten znacząco się różni od ustaleń pracownika socjalnego podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Z pierwszej wizyty pracownika w środowisku oraz na podstawie rozmowy z sąsiadką ustalono, że S.H. nie jest całkowicie niesamodzielna, biorąc pod uwagę, że pojechała z dzieckiem obywatelki Ukrainy do lekarza do [...].

Ponadto, zakres opieki, który w istocie polega na pracy w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych, pomoc w porannej i wieczornej toalecie, prasowaniu czy sprzątaniu nie wymusza na wnioskodawczyni braku podejmowania zatrudnienia. Należy zaznaczyć, że wnioskodawczyni w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Matka nie wymaga karmienia, nie potrzebuje pomocy przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, nie używa pampersów i przede wszystkim mieszka sama.

Należy zasadniczo wskazać i zaakcentować, że wyżej wymienione czynności nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym i przede wszystkim stanowią codzienną rutynę osób, które pracują zawodowo. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Organ uznał, że zakres sprawowanej opieki pozwala na podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze pracy. Zaznaczył, iż świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane za sama opiekę nad niepełnosprawną matką, ponieważ wynika ona z moralnego i prawnego obowiązku dzieci, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub za rezygnację z zatrudnienia, aby tą opiekę zapewnić.

Dalej organ I instancji zwrócił uwagę, że oceny wymaga istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1297 ze zm.). Organ wskazał, że pełnomocnik strony wniósł o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże dodał iż wszczął postępowanie z urzędu w sprawie uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z przeprowadzoną aktualizacją wywiadu środowiskowego, który nie potwierdził przesłanek ustalenia prawa do tego świadczenia, w szczególności przesłanki sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Następnie organ wskazał, że warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole tub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 1b ustawy. W powyższym przypadku, w ocenie organu nie została spełniona przesłanka ustawowa z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w niniejszej sprawie nie można ustalić, kiedy niepełnosprawność S.H. powstała w wieku 54 lat.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła w przepisanym do tego terminie P.H., reprezentowana przez pełnomocnika, w którym zarzuciła:

1. 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powitania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
2. 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą, nie wypełnia przesłania niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki łub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

1. 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej organ wskazał, że jedną z podstaw odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowił przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie organ I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu 17 ust. 1b u.ś.r., właściwe bowiem odkodowanie normy prawnej, zawartej w przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie jego prawidłowe zastosowanie, wymaga uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem publikacji, tj. z dniem 23 października 2014 r. Omawianym wyrokiem Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Niekonstytucyjny przepis przewiduje bowiem możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r., jedynie wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W powyższym wyroku Trybunał wyraźnie wskazał, iż wynikające z art. 17 ust. 1b u.ś.r. zróżnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zależne od momentu powstania niepełnosprawności jest niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W tej sytuacji artykuł 17 ust. 1b u.ś.r., od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, nie może być zatem stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu, jeżeli bowiem Konstytucja dopuszcza wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP), to tym bardziej należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością wydania orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej w oparciu o przepis, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje on prostego skutku, określonego wart. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, a więc utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej.

Tym niemniej powoduje on konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa, które pozostają zgodne z Konstytucją RP, przy wykorzystaniu reguł wykładni prawda, tak aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Zdaniem organu należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nic później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b cyt. ustawy - jako zgodny z Konstytucją - winien znaleźć zastosowanie.

Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Kolegium w zaistniałej w sprawie sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 u.ś.r, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie należało ustalić, czy skarżąca spełnia podstawową przesłankę uzasadniającą przyznanie wnioskowanego świadczenia, która wyrażona została w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oznacza to, że nawet jeżeli konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj, ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie aktywność zawodową.

Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają zdaniem Kolegium wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości lub długoterminowości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną opieką nad matką. Skarżąca do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenia, w którym podała, że zamieszkuje wspólnie z osobą, nad którą sprawuje opiekę. Ponadto podała, że codziennie wykonuje przy matce szereg czynności pielęgnacyjnych, takich jak: kąpiel, prowadzenie do toalety, ubieranie, działanie przeciw odleżynom, podawanie leków, przygotowywanie posiłków, masaże, czy czuwanie podczas snu. Deklarowanego przez skarżącą zakresu opieki nad matką nie potwierdzają jednak ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z przedmiotowego wywiadu, P.H. nie zamieszkuje wraz z matką, a więc pod adresem podanym we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z jej relacji wynika, że codziennie rano pomaga matce wstać z łóżka, rozkłada leki, pomaga się umyć i ubrać, smaruje kremami przeciwbólowymi, podaje śniadanie. Obiady przywozi na 2 dni, mierzy ciśnienie, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, towarzyszy mamie podczas wizyt lekarskich. P.H. oświadczyła, że opieka nad matką zajmuje około dwóch godzin dziennie, ale bywa, że dłużej w zależności od stanu zdrowia matki. Z kolei, wyjazdy do lekarzy zajmują cały dzień. Podała też, że jest dostępna pod telefonem i matka może w każdej chwili na nią liczyć. Przywołane okoliczności świadczą o tym, że opieka skarżącej nad matką nie nosi znamion "stałej" i "długotrwałej". Skarżąca - co wynika z jej oświadczenia - zajmuje się matką około dwóch godzi dziennie, co nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wniosków takich nie zmieniłby nawet fakt, że od czasu do czasu pomoc świadczona matce jest bardziej absorbująca.

Należy podkreślić, że czynności takie jak: robienie zakupów, sprzątanie, gotowanie, dbanie o przyjmowanie leków, umawianie wizyt lekarskich i towarzyszenie podczas tych wizyt należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Taka pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo przyjął, że w przedmiotowym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad matką - w rozumieniu art. 17 ust, 1 u.ś.r. Tym samym należało przyjąć, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

P.H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Sądu na decyzję SKO, w której zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że sprawowana przez skarżącą opieka nad niepełnosprawną matką zajmuje wiele godzin każdego dnia. W okresach lepszego samopoczucia niepełnosprawnej czynności typowo opiekuńczych do wykonania bywa mniej, aczkolwiek strona pozostaje do pełnej dyspozycji matki i w razie potrzeby służy wszelką pomocą w przypadku jej wezwania przez matkę. Niepełnosprawna ma znaczne trudności w poruszaniu się, ma uszkodzony nerw, choruje na chorobę Parkinsona. Wymaga podawania odpowiednich leków o odpowiednich porach dnia, nie jest w stanie dopilnować tego zagadnienia we własnym zakresie. Matka skarżącej w związku ze stanami lękowymi i depresją miewa gorsze samopoczucie i wówczas nie wstaje z łóżka, wymaga podawania basenu celem załatwiania potrzeb fizjologicznych. Sytuacje takie są nie do przewidzenia i wymagają pełnej dyspozycyjności ze strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką. Zdaniem Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu,

1. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
2. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

1. 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W sprawie bezsporne jest, że matka P.H. legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 54-go roku życia (ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2015 r.). Jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2016 r. matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Należy stwierdzić, że SKO zasadnie uznało, iż z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Nie ulega również wątpliwości, iż skarżąca jako córka należy do grona osób zobowiązanych co do zasady do alimentacji wyżej wymienionej stosownie do art. 128 k.r.o., który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Wymaga podkreślenia, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (por. B. Chludziński /w/ P.Rączka, Świadczenia rodzinne.

Komentarz, WKP 2021, t. 4.1 i powołane tamże orzecznictwo). Zauważyć trzeba, że na gruncie u.ś.r. ustawodawca nie wprowadził definicji legalnej wyrażenia "opieka" ani "sprawowanie opieki". Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub jej charakter. Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, wyrok NSA z dnia 6 października 2020 r., I OSK 371/20, CBOSA). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości lub długoterminowości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2022 r., I OSK 1867/21, CBOSA).

Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., II SA/Po 354/22, CBOSA). Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., II SA/Gd 359/22, CBOSA).

Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., I OSK 1867/21, CBOSA). Omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za zaprzestanie lub niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za zaprzestanie zatrudnienia z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Jak wskazuje się w orzecznictwie, świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką.

Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (por. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22, wyrok NSA z dnia 22 września 2022 r., II SA/Gd 1028/22, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21 CBOSA). Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń faktycznych nie można jednak – utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem oczywiście pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach.

O ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie, jak w niniejszej sprawie, podejmowanie zatrudnienia. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (zob. wyrok NSA 9 listopada 2022 r., I OSK 136/22, CBOSA).

Mając na uwadze wskazaną powyżej argumentację należy podzielić stanowisko organów, że nie istnieje wspomniany związek przyczynowo-skutkowy między zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną opieką nad matką. Z wywiadu środowiskowego wynika, że P.H. nie zamieszkuje wraz z matką. Z jej relacji wynika, że codziennie rano pomaga matce wstać z łóżka, rozkłada leki, pomaga się umyć i ubrać, smaruje kremami przeciwbólowymi, podaje śniadanie. Obiady przywozi na 2 dni, mierzy ciśnienie, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, towarzyszy mamie podczas wizyt lekarskich. P.H. oświadczyła, że opieka nad matką zajmuje około dwóch godzin dziennie, ale bywa, że dłużej w zależności od stanu zdrowia matki.

Z kolei wyjazdy do lekarzy zajmują cały dzień. Podała też, że jest dostępna pod telefonem i matka może w każdej chwili na nią liczyć. S.H. oświadczyła, że nie chce się przeprowadzić do córki. Pracownik socjalny wskazał, że podczas wizyt nigdy dotąd nie zastał córki P.H. podczas wykonywania czynności pielęgnacyjno - opiekuńczych. Również z informacji uzyskanych przez pracownika socjalnego od kuratora wynika, że kurator również nigdy podczas wizyt w środowisku nie zastał P.H. u matki. S.H. zawsze jest sama lub w towarzystwie sąsiadów, którzy pomagają w pracach gospodarczych czy przejazdach do miasta na zakupy lub do pobliskich miejscowości do lekarzy w zamian za wynajem mieszkania. Informacje te również potwierdziła S.H..

Ponadto, wnuczka D. w miarę możliwości przyjeżdża z [...] i pomaga babci. SKO zasadnie podniosło, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą, jest w stanie samodzielnie się poruszać. Niewątpliwie S.H. wymaga wsparcia, ale omawiana pomoc w niniejszym przypadku nie oznacza konieczności całodobowej czy wielogodzinnej, nieprzerwanej opieki.

W ocenie Sądu przywołane okoliczności świadczą o tym, że opieka skarżącej nad matką nie nosi znamion "stałej" i "długotrwałej". Skarżąca - co wynika z jej oświadczenia - zajmuje się matką około dwóch godzi dziennie, co nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wniosków takich nie zmieniłby nawet fakt, że od czasu do czasu pomoc świadczona matce jest bardziej absorbująca. Należy podkreślić, że czynności takie jak: robienie zakupów, sprzątanie, gotowanie, dbanie o przyjmowanie leków, umawianie wizyt lekarskich i towarzyszenie podczas tych wizyt należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Taka pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności, uniemożliwia skarżącemu aktywność zawodową. Skarżąca nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 września 2021 r., III SA/Kr 415/21, CBOSA).

Zdaniem Sądu, podnoszony w skardze fakt otrzymywania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie podważa stanowiska organów. Wskazać trzeba, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej. W związku z tym okoliczność, że skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad matką nie mogła przesądzać o tym, iż organy były prawnie zobligowane do uwzględnienia jej aktualnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, fakt ten nie mógł "zastąpić" w niniejszej sprawie przesłanki spełniania przez skarżącą wymogów materialnych, warunkujących przyznanie tego rodzaju świadczenia (zob. wyrok NSA z dnia 4 marca 2022 r., I OSK 1657/21, CBOSA). W tym kontekście należy dodać, że jak podał organ I instancji zostało wszczęte postępowanie z urzędu w sprawie uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z przeprowadzoną aktualizacją wywiadu środowiskowego, który nie potwierdził przesłanek ustalenia prawa do tego świadczenia, w szczególności przesłanki sprawowania stałej opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z tych względów należy uznać, że ustalone w sprawie fakty jednoznacznie świadczą o tym, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez P.H. zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad matką - w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Oznacza to, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów k.p.a.

W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę jako niezasadną oddalił.