Uzasadnienie
Starosta Powiatu R. decyzją z dnia 19 czerwca 2001 r. (...) wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, zatwierdził projekt budowlany i udzielił Weronice i Arnoldowi B. pozwolenia na nadbudowę /zmianę konstrukcji dachu/ budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr 862 w B. przy ulicy R. 3.
Odwołanie od tej decyzji wniosły Ernestyna M. i Urszula P., właściciele sąsiedniej działki, które zarzuciły, iż realizacja inwestycji narusza przepisy techniczno-budowlane w zakresie sytuowania budynku /odległość budynku od ich działki wynosi około 1 m/, spowoduje pogorszenie warunków użytkowych na sąsiedniej działce, a ponadto, że organ udzielił pozwolenia na budowę bez ich zgody.
Wojewoda Ś. decyzją z dnia 13 września 2001 r. (...) działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 28, art. 32 ust. 1 i 4, art. 33-34 i art. 35 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewoda wywiódł, że nadbudowa, a ściślej zmiana konstrukcji zadaszenia z wykorzystaniem poddasza budynku gospodarczego, zlokalizowanego w odległości 1,25 - 1,30 m od granic działki odwołujących się, nie wpłynie w istotny sposób na pogorszenie warunków użytkowania sąsiedniej działki. Zwłaszcza, że ta działka jest niezabudowana, zaś usytuowanie budynku w nieprawidłowych odległościach od granicy zostało już wcześniej przesądzone w decyzji Prezydium PRN w R. z dnia 23 września 1970 r. Wojewoda ponadto stwierdził, że sprawa zbędnej zgody właścicieli sąsiedniej posesji została wyjaśniona w piśmie Starosty Powiatu R. z dnia 19 czerwca 2001 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ernestyna M. i Urszula P. wniosły o uchylenie powyższej decyzji Wojewody Ś. z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżące podniosły, że inwestorzy względnie ich poprzednicy prawni wybudowali budynek gospodarczy bez zgody przewidzianej przepisami prawa budowlanego i do chwili obecnej nie uzyskali pozwolenia na użytkowanie. Nie został zatem budynek odebrany w sposób przewidziany prawem.
Z tych powodów nie może się ostać decyzja o pozwoleniu na nadbudowę tego budynku.
W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Zainteresowani Weronika i Arnold B. domagali się również oddalenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo nie z przyczyn w niej zawartych, ale z powodów które sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod rozwagę z urzędu, do czego uprawnia przepis art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Stosownie do generalnej zasady zawartej w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy zaprojektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Obowiązujące w dacie orzekania przez organy przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140 ze zm./ regulowały szczegółowo zagadnienie usytuowania budynku, a zatem obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" Prawa budowlanego, na działce budowlanej. Zgodnie z par. 12 ust. 4 tego rozporządzenia zachowana winna być odległość zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej 4 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi oraz 3 m dla budynków bez takich otworów.
Dopuszcza się jednak wyjątkowo sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy bądź w odległości mniejszej niż 3 m, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy, zagospodarowania terenu /działki budowlanej/ zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową, a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej /par. 12 ust. 6 rozporządzenia/. Słusznie zauważył organ, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. P 11/00 /Dz.U. nr 17 poz. 207/ zbędne jest spełnienie dalszego wymogu, a mianowicie uzyskania pisemnej zgody właściciela sąsiedniej działki, gdyż w tym zakresie przepis ten z dniem 16 marca 2001 r. utracił moc. Umknęło jednakże organowi, że chociaż przepisy rozporządzenia dopuszczają sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy, to jednakże niedopuszczalne jest sytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy z sąsiednimi działkami.
Wynika to jednoznacznie z treści par. 12 ust. 6 rozporządzenia. Po drugie zaś nie dostrzegł organ, że omawiane przepisy rozporządzenia w zakresie usytuowania budynku odnoszą się nie tylko do wykonywania nowego budynku, ale również do odbudowy, rozbudowy i nadbudowy istniejącego już w określonym miejscu budynku. Zatem, zaprojektowanie i prowadzenie robót budowlanych polegających na nadbudowie, rozbudowie i odbudowie budynku możliwe jest na takich samych warunkach jak w przypadku wykonania nowego budynku. Zgodnie bowiem z definicją budowy zawartą w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego roboty budowlane polegające na budowie oznaczają nie tylko wykonywanie nowego obiektu, ale także nadbudowę, rozbudowę i odbudowę obiektu.
W rozpoznawanej sprawie zamierzeniem inwestycyjnym Weroniki i Arnolda B. była nadbudowa istniejącego na ich działce nr 862 przy ulicy R. w B. budynku gospodarczego. Jak ustalił organ, dotychczasowy budynek usytuowany jest w odległości 1,25 m od granicy z sąsiednią działką nr 861, a zatem niezgodnie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami par. 12 ust. 4 i 6 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie ma znaczenia dla oceny legalności zamierzenia inwestycyjnego i w konsekwencji zaskarżonej decyzji, że istniejący budynek gospodarczy został wykonany przez poprzedników prawnych inwestorów na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z zatwierdzonym projektem technicznym. Decyzja Prezydium PRN w R. z dnia 23 września 1970 r. nie jest i nie może być przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu. Istotne jest to, że nadbudowa budynku została zaprojektowana w sposób oczywiście niezgodny z par. 12 ust. 4 i 6 rozporządzenia, skoro odległość części mającego być nadbudowanym budynku od granicy z sąsiednią działką jest mniejsza niż 1,5 m.
Sąd podziela pogląd organu, że w decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej władny jest orzec o usytuowaniu budynku na gruncie bezpośrednio przy granicy działki bądź w odległości mniejszej od określonej w par. 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Kompetencja organu nie obejmuje jednak orzekania o usytuowaniu budynku, a także jego nadbudowie w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy działki.
Tymczasem zaskarżoną decyzją Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o pozwoleniu na budowę z jednoczesnym zatwierdzeniem projektu budowlanego, który zakładał realizację robót budowlanych polegających na nadbudowie istniejącego budynku w odległości - co ustalił organ, a co nie wynika z projektu - mniejszej niż 1,5 m od granicy z działką nr 861.
Ze wskazanych więc powodów nie mogły się ostać w obrocie prawnym zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca decyzja organu pierwszej instancji jako naruszająca art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z par. 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w konsekwencji także art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa budowlanego.
Stwarza to podstawę do uchylenia obu decyzji na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA oraz orzeczenia o kosztach postępowania, które sprowadzają się do kosztów zastępstwa procesowego i opłaty sądowej, na podstawie art. 55 ust. 1 wymienionej ustawy.
Ponownie rozpoznając sprawę uwzględni organ ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia. W pierwszej jednak kolejności dokona organ sprawdzenia kompletności i poprawności przedłożonego projektu budowlanego, zachodzą bowiem wątpliwości, czy dołączona do projektu decyzja Wójta Gminy N. z dnia 1 marca 2001 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest decyzją ostateczną, a ponadto projekt zagospodarowania terenu nie określa precyzyjnie wymiarów rzędnych i wzajemnych odległości obiektów oraz odległości do granicy działek. Będzie miał również organ na uwadze, że umotywowane rozstrzygnięcie winno się znaleźć w uzasadnieniu decyzji, nie zaś w piśmie podanym do wiadomości strony.