Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 listopada 1998 r., (...) Burmistrz M. odmówił Joachimowi Sz. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na parceli nr 1869/52 w M. przy ul. O. Organ I instancji powołał się na art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/. W uzasadnieniu organ stwierdził, że postanowieniem z dnia 10 września 1998 r. zobowiązano inwestora do wprowadzenia zmian w przedłożonym projekcie budowlanym, polegających na dostosowaniu formy architektonicznej projektowanego budynku do otaczającej zabudowy, zwłaszcza z uwagi na fakt jego zblokowania z istniejącym budynkiem na sąsiedniej działce. Decyzję podjęto w związku z upłynięciem terminu dokonania ww. zmian w projekcie.
W odwołaniu Joachim Sz. stwierdził, że budowa takiej bryły architektonicznej, jaka znajduje się na sąsiedniej działce, nie odpowiada mu. Podniósł, że sprawa została opóźniona od chwili zapoznania się z projektem przez Gustawa P. Urząd Miejski nie wydał w terminie opinii i pozwolenia na budowę. Dodał, że budynek sąsiedni projektowany był w latach 70-tych. Odwołujący zaznaczył jeszcze, że jako inwestor ma prawo do wyboru bryły architektonicznej. W obecnej zaś sytuacji jego prawa zostały ograniczone.
Decyzją z dnia 11 lutego 1999 r., (...) Wojewoda Ś. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Miasta M. Organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 4 i art. 34 ust. 4 prawa budowlanego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że istniejący na sąsiedniej działce budynek ma dach płaski, natomiast projektowany budynek posiada dach dwuspadowy o kącie nachylenia połaci 38 stopni. Projektowany budynek ma, zdaniem organu odwoławczego, korzystniejszą architekturę i funkcję, niż istniejący. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodano, że organ I instancji, rozpatrując sprawę ponownie, powinien wydać pozwolenie na budowę obiektu nowego, który jest lepiej zaprojektowany, a nie zmuszać inwestora do realizowania złych rozwiązań architektonicznych.
W ocenie organu II instancji fakt zblokowania obydwu budynków nie stanowi prawnej przeszkody do zastosowania odmiennej formy architektonicznej. Muszą być tylko zachowane warunki techniczne w strefie przylegania budynków.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gustaw i Maria P. wnieśli o "wycofanie" decyzji Wojewody Ś. Podnieśli, że dobudowanie drugiej części budynku bliźniaczego, według proponowanej formy, spowoduje powstanie "dziwoląga architektonicznego". Powstanie budynku w różnych stylach architektonicznych spowoduje sceptyczne przyjęcie przez pobliskie sąsiedztwo, jak i dalsze otoczenie. Tym samym wartości rynkowe obu części budynku ulegną znacznemu obniżeniu. Do skargi dołączono kopię odwołania skarżących od nowej decyzji I instancji wydanej przez Burmistrza M. w dniu 10 marca 1999 r. Zgłosili w skardze krytyczne uwagi wbrew tej nowej decyzji I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaakcentował, że nowy budynek jest bardzo dobrze zaprojektowany pod względem architektonicznym i funkcjonalnym, natomiast w strefie przylegania obydwu budynków będą zachowane warunki techniczne, co wykluczy jakąkolwiek uciążliwość z tego powodu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 21 ustawy o NSA Sąd przeprowadził kontrolę legalności, która wykazała, że wobec zaskarżonej decyzji nie można zastosować żadnego z typów wyroków przewidzianych w art. 22 ust. 1 ustawy o NSA.
Już na wstępie rozważań zaznaczyć trzeba, że zasadność nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 i 2 prawa budowlanego, nałożony na mocy art. 35 ust. 3 tej ustawy, podlega weryfikacji w trakcie badania legalności decyzji o pozwoleniu na budowę lub o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę /por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1998 r., II SA/Wr 1082/97 - ONSA 1999 Nr 2 poz. 55; postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 1999 r., II SA/Ka 732/97 - nie publ./. W takim razie, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, należy zastanowić się, czy postanowienie wydane na podstawie art. 35 ust. 3 prawa budowlanego /zobowiązujące inwestora do wprowadzenia zmian w przedłożonym projekcie budowlanym, polegającym na dostosowaniu formy architektonicznej projektowanego budynku do otaczającej zabudowy/, miało oparcie w tymże przepisie art. 35 ust.
3. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1 i 2 właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości. Z art. 35 ust. 2 prawa budowlanego wynika zaś, że organ może badać zgodność projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami, w zakresie określonym w art. 5.
Zgodność projektu z przepisami oznacza między innymi, że projekt spełnia wymagania art. 4 prawa budowlanego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obiekt budowlany i związane z nim urządzenia należy projektować w sposób zapewniający formę architektoniczną dostosowaną do krajobrazu i otaczającej zabudowy.
W związku z tym zaakceptować trzeba stanowisko organu I instancji, że weryfikacja projektu z uwzględnieniem kryterium określonego w art. 4 prawa budowlanego może przebiegać w trybie określonym w art. 35 ust. 3 prawa budowlanego. Nie da się jednak zaaprobować przebiegu tej weryfikacji oraz jej efektu, tj. decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Rzecz jasna cały czas mowa jest o decyzji Burmistrza M. z dnia 30 listopada 1998 r., a nie o decyzji I instancji wydanej w wyniku zaskarżonej decyzji kasacyjnej Wojewody Ś. Brak akceptacji Sądu dla decyzji z dnia 30 listopada 1998 r. wynika z tego, że ocena organu I instancji o niespełnieniu przez sporny projekt wymagań przepisu art. 4 prawa budowlanego, była przedwczesna i podjęta w sposób naruszający art. 77 par. 1 Kpa i art. 80 Kpa. Ewentualne różnice poglądów pomiędzy uczestnikami procesu budowlanego, a organem orzekającym w sprawie, o której mowa w art. 4, mogą być wyjaśnione przy wykorzystaniu opinii właściwych rzeczoznawców /por.
Ludwik Bar, Edward Radziszewski "Kodeks budowlany. Komentarz", Wyd. Prawnicze, W-wa 1999 r., str. 24/. Tymczasem opinia, która posłużyła za podstawę do wydania postanowienia w trybie art. 35 ust. 3 prawa budowlanego, a następnie decyzji I instancji nie stanowiła wystarczającego dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 par. 1 Kpa. W opinii tej dr inż. arch. Stanisław W. L. nie wyartykułował jasno swego stanowiska w sprawie. Z jednej strony bowiem stwierdził, że nie widzi podstaw formalnoprawnych do dalszego wstrzymywania wydania pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji ale z drugiej strony zaznaczył, że zestawienie obu obiektów /istniejącego i projektowanego/, może budzić słuszne zastrzeżenia. W efekcie tej rozterki sam autor opinii zaproponował aby projekt budowlany był przedmiotem niezależnej opinii, nie tylko autora planu szczegółowego, ale również wybranego rzeczoznawcy do spraw architektury.
Oparcie się na opinii, której autor uchylił się od zajęcia jednoznacznego stanowiska, w przedmiocie zgodności projektu z wymaganiami art. 4 prawa budowlanego, stanowiło jak wspomniano, naruszenie przepisu art. 77 par. 1 Kpa i art. 80 Kpa.
Taka wadliwa decyzja I instancji powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Otwarte mogło pozostać pytanie jaki typ decyzji organu odwoławczego, wynikający z art. 138 Kpa, należało wobec takiej decyzji zastosować. Zdaniem Sądu spełnione zostały warunki do wybrania decyzji kasacyjnej z art. 138 par. 2 Kpa. W istocie bowiem, w kluczowej kwestii merytorycznej, wymagającej jak już zasygnalizowano materiału dowodowego w postaci opinii rzeczoznawcy, nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego. Uzasadnienie decyzji II instancji narusza co prawda przepis art. 138 par. 2 Kpa, gdyż wskazania organu odwoławczego są takie jak by organ ten rozstrzygał sprawę za organem I instancji. Uchybienie to nie miało jednak, jak wynika z powyższych rozważań istotnego wpływu na wynik sprawy. Postępowanie wyjaśniające w znacznej części, przekraczającej ramy art. 136 Kpa, powinien przeprowadzić organ I instancji.
Wobec powyższego należało, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o NSA, skargę oddalić.