Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął, w przedmiotowej sprawie, wniosek G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 19 września 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił w/w wniosek.
W dniu 17 października 2014r. wpłynął do tut. Sądu sprzeciw strony skarżącej od tego postanowienia, złożony w terminie. Tym samym postanowienie Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 19 września 2014r. zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) straciło moc.
W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, iż jego sytuacja finansowa nie pozwala na zainicjowanie postępowania głównego i stąd też wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych, który obecnie podtrzymuje. Ponadto zauważył, iż jego żona zarabia 3 744,25 zł. ale jest to wynagrodzenie brutto i w związku z tym nie można uznać, że gospodarstwo domowe dysponuje kwotą 4000 zł., na miesięczne utrzymanie. Z kolei, zaciągnięcie kredytu, zdaniem strony skarżącej, nie jest takie proste. Jak podaje, w przypadku wygrania sprawy, koszty sądowe zostałyby jej wprawdzie zwrócone i mogłaby ona przeznaczyć je na spłatę kredytu ale musiałaby jednak ponieść odsetki i koszty tego kredytu.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy G. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. N. ur. w 1981r. Małżonkowie mają na utrzymaniu syna W. K. ur. w 2013r.
K. N. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3 744,25 zł., miesięcznie, brutto. Wnioskodawca od czerwca 2013r. prowadzi natomiast działalność gospodarczą, która przynosi mu dochód w wysokości 139,44 zł. miesięcznie.
Strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 2 ha. oraz samochodu osobowego marki [...] rok. 2005. Podaje również, że żona jest współwłaścicielką gruntów rolnych o pow. 2 ha.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (pogląd ten jest jednolicie reprezentowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie por. M.Jagielska, J.Jagielski, P.Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, pod red. R. Hausera, M.Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 887, postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10).
Zdaniem Sądu dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych G. K.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni:
- - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,
- - wyciągów z kont bankowych G. K. (zarówno osobistych jak i firmowych) obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,
- - wyciągów z kont bankowych K. N., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,
- - wyciągów z lokat bankowych G. K., K. N.,
- - zeznania podatkowego G. K., za 2013r.
- - zeznania podatkowego K. N., za 2013r.
- - zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez K. N.,
- - oświadczenia określającego czyją własnością jest lokal, dom, w którym mieszka rodzina,
- - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością G. K., obejmującego ich markę i rok produkcji,
- - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością G. K.,
Pomimo prawidłowego doręczenia przedmiotowego wezwania w dniu 7.11.2014r. skarżący z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak. Nie przysłał bowiem wymaganych dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej.
Zwrócić należy uwagę, iż Sąd aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby Sąd mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że skarżący nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację finansową. Sąd nie otrzymał wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10).
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji, na podstawie a contrario art. 246§1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.).