Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. G. i W. G. (dalej: skarżący) jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 5 września 2022 r. znak WOB.7721.98.2021.NOGI utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu z 30 grudnia 2020 r. nr 173/2020 znak 5160.CzD.6.2020, którą nakazano rozbiórkę.
W stanie faktycznym sprawy, po uprzednio prowadzonym postępowaniu skargowo-wyjaśniającym, organ I instancji zawiadomieniem z 21 kwietnia 2020 r. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania instalacji przyłącza kanalizacji deszczowej w pasie drogowym na działce nr [...] w miejscowości S. bez wymaganego przez zarządcę zezwolenia na lokalizację w tym obszarze urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Postanowieniem z 2 lipca 2020 r. organ nałożył na inwestorów, tj. skarżących, obowiązek przedłożenia wskazanej dokumentacji w terminie do 30 sierpnia 2020 r., a następnie decyzją z 30 grudnia 2020 r. nakazał skarżącym dokonać rozbiórki przyłącza kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w pasie drogowym drogi powiatowej na przedmiotowej działce poprzez likwidację studzienki z kratką ściekową, zlokalizowaną w odległości 1,86 m od krawędzi drogi, zlikwidowanie wypustu i rozebranie korytek ściekowych na długości 3,75 m. Organ nakazał uporządkować i wyrównać teren po rozbiórce. Organ wyjaśnił, że w wyniku postępowania wyjaśniającego i kontroli z 12 lipca 2019 r. ustalono, że inwestorzy nie uzyskali od zarządcy drogi zgody na lokalizację przedmiotu postępowania w pasie drogowym.
Odnosząc się do twierdzeń podnoszonych przez skarżących, organ wyjaśnił, że niniejsza sprawa dotyczy przyłącza w pasie drogowym, w którym studzienka zbiera wody opadowe z budynku mieszkalnego, a nie peronów przystankowych, na które była zgoda zarządcy drogi. Organ podkreślił, że wobec niewypełnienia obowiązku nałożonego na inwestorów postanowieniem z 2 lipca 2020 r. nakazana została rozbiórka instalacji.
W złożonym odwołaniu podniesiono, że art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, na którym oparto zaskarżoną decyzję, został uchylony i od 19 września 2020 r. nie mógł stanowić podstawy prawnej decyzji. Zaznaczono, że skarżący są właścicielami działki nr [...], zaś nie są właścicielami przedmiotowej działki i nigdy nie wybudowali na niej żadnej studzienki czy kanalizacji deszczowej.
Decyzją z 5 września 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ podkreślił, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy dotychczasowe, bowiem postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 kwietnia 2020 r. Jak zaznaczył organ, inwestorzy nie przedłożyli dokumentów w ramach postępowania legalizacyjnego, a w tym przypadku organ jest obowiązany wydać decyzję o rozbiórce. Organ wyszczególnił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący są właścicielami przedmiotowej działki. Przedłożona przez skarżących zgoda dotyczyła jedynie utwardzenia peronów przystankowych, nie było w niej mowy o wykonaniu odprowadzenia wód opadowych w postaci kratki ściekowej.
Ponadto z pisma Powiatowego Zarządu Dróg w N. z 10 września 2018 r. jednoznacznie wynika, że w ciągu drogi powiatowej wykonano odprowadzenie wód opadowych w obrębie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Organ odwoławczy podkreślił, że kratka ściekowa na środku drogi żwirowej na działce nr [...] nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
- 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się naruszenia przepisów poprzez brak prawidłowo przeprowadzonego postępowania;
- 2. art. 107 K.p.a. poprzez zastosowanie i wydanie decyzji, pomimo wykazania przez skarżącego nieprawidłowości.
W uzasadnieniu skargi ponownie podkreślono, że powołany przepis prawa budowlanego został uchylony. W ocenie skarżących, organ obowiązany był do wszczęcia osobnego postępowania dotyczącego studzienki znajdującej się na środku drogi dojazdowej. Organ w uzasadnieniu nie wskazał dowodów, na których oparł swoje twierdzenia i ustalił, że za budowę studzienki odpowiedzialni są skarżący. Skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wyszczególnili, że przewody kanalizacji sanitarnej nie służą do odwadniania drogi, a co za tym idzie, nie są z nią związane.
W konsekwencji, jeżeli właścicielem i zarządcą sieci kanalizacji sanitarnej jest inny podmiot niż zarządca drogi, to tylko on może być adresatem obowiązku polegającego na regulacji powierzchni pokrywy studni kanalizacyjnej, stanowiącej część tej sieci. Zdaniem skarżących, kratka ściekowa zlokalizowana w odległości 1,86 m od krawędzi drogi nie stanowi przesłanki przemawiającej za zasadnością wydanej decyzji. To, czy określone urządzenia infrastruktury technicznej, niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego np. wybudowana studzienka odprowadzająca wodę z gruntów, znajduje się w pasie drogowym, podlega każdorazowemu badaniu, przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności sprawy, rodzaju drogi, znajdujących się w pasie drogowym urządzeń technicznych, itp.
Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał wyrażoną dotąd argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z 1 lutego 2023 r. uczestnicy postępowania (właściciele sąsiedniej działki) wnieśli o oddalenie skargi, popierając stanowisko organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
Na wstępie wskazać trzeba, że przedmiotem sprawy jest studzienka z kratką ściekową zlokalizowana w odległości 1,86m od krawędzi drogi, wraz z wypustem i korytkami ściekowymi, położona na działce nr [...] własności B. i W. G., będących jednocześnie inwestorami /rysunek z oględzin k. 34 akt PINB, materiał zdjęciowy k. 33/. Wskazane urządzenie zostało prawidłowo zidentyfikowane przez organy jako przyłącze kanalizacji deszczowej. Przyłącze, o którym mowa, objęte było regulacją art. 29 ust. 1 pkt 20 o treści: ust.
1. Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: 20) przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych. Przyłącze, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20 p.b., to taki odcinek lub element sieci, który służy tylko połączeniu urządzeń, instalacji lub sieci podmiotu z siecią przedsiębiorstwa świadczącego usługę przesyłania lub dystrybucji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r. II SA/Sz 935/19, LEX nr 2958401). Taka właśnie funkcja przypada przedmiotowemu urządzeniu, które ma zbierać wody opadowe z nieruchomości skarżących do kanalizacji deszczowej.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wykonanie takiego przyłącza wymagało zgłoszenia organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Albowiem art. 30 p.b. w interesującym nas fragmencie miał brzmienie następujące:
Art. 30.
1. Zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4: 1)budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d i f, pkt 1a-2b. 3, 3a, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b, 28 oraz 30; 1a) budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, oraz budowa stacji ładowania w rozumieniu art. 2 pkt 27 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych, z zastrzeżeniem art. 29a.
Co do stanu faktycznego ustalonego przez organy, w ocenie Sądu nie budzi on wątpliwości. Fakt zbudowania kratki ściekowej z korytkami przez P.. G. został ustalony na podstawie wskazania sąsiadów, P.. Z., a w trakcie postępowania, które toczyło się w sposób oficjalny od 21 kwietnia 2020r. nie zgłoszono żadnych wniosków dowodowych wskazujących na inną okoliczność. Skarżący nie wykazali także w żaden sposób, że urządzenie nie znajduje się na ich działce czy też, że granica oznaczona na mapach ewidencyjnych i przebiegająca w pewnej odległości od kratki jest sporna i w jakim zakresie. Niezrozumiałe są też wskazania skargi, że chodzi tutaj o kanalizację sanitarną, gdyż bezspornie ustalono w sprawie, że urządzenie stanowi przyłącze kanalizacji deszczowej.
Co się tyczy lokalizacji urządzenia w pasie drogowym, to prawnie relewantne jest tutaj stanowisko zarządcy drogi. Mianowicie Powiatowy Zarząd Dróg w N. w pierwszej kolejności zawiadomił inwestorów, że stwierdził wykonanie odprowadzenia wód opadowych w obrębie pasa drogowego, informując o przepisach, które zabraniają dokonywania w pasie drogowym wskazanych tam czynności. Wskazał również, że zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydawanego w drodze decyzji administracyjnej./k.25 akt PINB/. Kolejne pismo Powiatowego Zarządu Dróg wyjaśniało, tym razem na potrzeby prowadzonego postępowania /k.38/, że posiadacz urządzenia powinien wystąpić o zezwolenie na lokalizację przyłącza kanalizacji deszczowej w pasie drogowym.
Skarżący, o ile wynika z prowadzonego postępowania, nie uzyskali takiej decyzji, albowiem nie przedłożyli jej w toku jego trwania. Nie przedstawili także wcześniejszego pozwolenia (zgłoszenia) na zrealizowanie tej inwestycji, a w uzgodnieniu utwardzenia peronów przystankowych w ciągu drogi powiatowej nr [...] w miejsc. S. w km 0+726 strona lewa i prawa, które notabene utraciło już termin ważności – nie ma mowy o jakimkolwiek odwodnieniu nieruchomości skarżących /k.24 akt PINB/.
Ostatecznie skarżący wezwani o przedstawienie dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 i 3 p.b., to jest:1/ rysunków inwentaryzujących instalację, 2/ projektu zagospodarowania działki lub terenu, 3/ zaświadczenia wójta gminy o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 4/ pozwoleń i uzgodnień wymaganych odrębnymi przepisami – nie dostosowali się do wezwania organu /k.67 i 77/. W tej sytuacji rozważania czynione w skardze, jak głęboko pod powierzchnię ziemi może sięgać pas drogowy, są bezprzedmiotowe. Niemniej niezależnie od tego, przyłącze znajduje się także na poziomie powierzchni ziemi oraz wystaje ponad nią, co pozostaje głównym problemem związanym z bezpieczeństwem dla użytkowników drogi /k. 33 oraz k. 75 akt PINB/.
Kolejny zarzut dotyczy tego, że decyzja została wydana w oparciu o uchylony przepis art. 49b p.b. Przepis ten brzmiał następująco:
Art. 49b.
1. Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1)dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2)projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3)zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
2a. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie.
- 3. W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1.
- 4. Jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
- 5. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 59g, z tym że wysokość opłaty w przypadku budowy, o której mowa w: 1)art. 29 ust. 1 pkt 9-11, 14 oraz w art. 30 ust. 1 pkt 3 i 4 - wynosi 2500 zł; 2)art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d, pkt 2, 2a, 3, 3a, 6, 12, 13, 16, 19, 20b oraz 28 - wynosi 5000 zł.
- 6. Organ nadzoru budowlanego, w przypadku gdy budowa nie została zakończona, po wniesieniu opłaty, o której mowa w ust. 5, zezwala, w drodze postanowienia, na dokończenie budowy.
- 7. W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.471) - w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: pkt 35) uchyla się art. 49b. Jednocześnie w art. 25 tej ustawy wskazano: "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Ponieważ sprawa została wszczęta w dniu 21.04.2020r, a ustawa zmieniająca weszła w życie dnia 19.09.2020r., stosuje się w niniejszej sprawie przepisy sprzed jej wejścia w życie, w tym uchylony art. 49b. Stanowisko takie jest aprobowane w orzecznictwie. W wyroku z dnia 22 grudnia 2022 r. II SA/Wr 439/22 LEX nr 3477081 WSA we Wrocławiu wskazał: "Wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo zastosowały w rozpoznawanej sprawie przepis art. 49b ust. 1 ustawy - Prawo budowlane i orzeczono nakaz rozbiórki opisywanego wcześniej obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, zatem uchylenie wskazanego przepisu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy". Warto również odnotować wypowiedź WSA w Opolu, który w wyroku z dnia 24 marca 2022 r. II SA/Ol 988/21 LEX nr 3334298 zauważył: "Jak wskazano w wyroku WSA w Poznaniu z 13 października 2021 r., II SA/Po 418/21 (dostępny w CBOSA), który to pogląd Sąd w niniejszej sprawie podziela w całości: "Analizując brzmienie cytowanego przepisu (art. 25 ustawy zmieniającej) pozostaje stwierdzić, że stanowi on o reżimie prawnym, jaki ma zastosowanie "do spraw" uregulowanych ustawą zmienianą. Wynika z tego, że omawiana regulacja intertemporalna nakazuje stosować dotychczasowe przepisy P.b. do toczących się spraw administracyjnych - wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.
Do spraw takich należą m.in. sprawy o legalność obiektów budowlanych, które były uregulowane w P.b. przed 19 września 2020 r. (prowadzone na podstawie art. 48 i nast. P.b., względnie na podstawie przepisów art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. przez odesłanie z art. 103 ust. 2 P.b.). Oczywisty i całkowicie zrozumiały jest zamysł ustawodawcy, który chciał, aby dotychczasowe procedury kontynuowane były wedle dotychczasowego porządku".
Z powyższych przyczyn, skoro prawidłowo zastosowano w sprawie przepis art. 49b, a finalnie ust. 1 i ust. 3 omawianego przepisu, wobec nieprzedłożenia dokumentów koniecznych do legalizacji.
Z wymienionych przyczyn, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.