Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016r., sygn. akt II SA/Kr 1484/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H.S. i T.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 września 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. H.S. wniosła w dniu 29 czerwca 2016 r. osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2016 r.
Złożonym osobiście w dniu 11 sierpnia 2016 r. pismem H.S. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd uznał, że o opóźnieniu terminu bez winy po stronie skarżącej można mówić do momentu, w którym poznała treść postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 5 lipca 2016 r. Wcześniej bowiem skarżąca mogła pozostawać w błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu, że środek zaskarżenia zostanie wniesiony przez pełnomocnika z urzędu, względnie zaś – że może go wnieść samodzielnie. W dniu 22 lipca 2016 r. skarżąca posiadała już wiedzę o tym, że pełnomocnik wyznaczony z urzędu stwierdził brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, z treści postanowienia z dnia 5 lipca 2016 r. dowiedziała się natomiast, że skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Najpóźniej w dniu 22 lipca 2016r., kiedy otrzymała kopię (skan) omawianego postanowienia, skarżąca wiedziała już w jaki sposób może skutecznie wnieść skargę kasacyjną.
Skoro przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 22 lipca 2016 r., to wniosek o przywrócenie terminu wnieść należało w ciągu 7 dni od tej daty, tj. do dnia 29 lipca 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek z przekroczeniem tego terminu, wobec czego podlegał on odrzuceniu.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zażaleniu podniesiono, że zachowanie Sądu, polegające na wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, u każdego przeciętnego odbiorcy wywołałoby wrażenie, że została ona wniesiona w terminie. Nadto zgodnie z art. 177 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi termin na złożenie skargi kasacyjnej mógłby się otworzyć nie z chwilą powzięcia wiadomości o stanowisku, zajętym przez pełnomocnika z urzędu, ale dopiero z chwilą doręczenia odpisu tego stanowiska. Skarżąca owej opinii nie otrzymała, nie sposób zatem stwierdzić, że to z jej winy nastąpiło uchybienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie okazało się oczywiście uzasadnione, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie był spóźniony, wobec czego należało uchylić zaskarżone postanowienie. Jednak rozpoznanie sprawy na nowo musiało prowadzić do wydania postanowienia o identycznej treści co zaskarżone, ponieważ – co słusznie podniesiono w zażaleniu – w chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu termin ten dla skarżącej nie rozpoczął jeszcze biegu, wobec czego wniosek nie był dopuszczalny.
W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.- dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast w myśl art. 88 zd. 1 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się trafnie, że przez "niedopuszczalny" wniosek o przywrócenie terminu należy rozumieć m. in. złożenie przedmiotowego wniosku w przypadku, gdy strona nie uchybiła terminowi - a contrario z art. 86 § 1 ab initio p.p.s.a. (zob. postanowienia: z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 519/12, Lex Omega nr 1274392; z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12, Lex Omega nr 1240559 oraz z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GZ 222/12, Lex Omega nr 1230562).
Stosownie do przepisu art.177 § 4 p.p.s.a., jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. W niniejszej sprawie takie doręczenie nastąpiło dopiero w dniu 1 grudnia 2016 r. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w momencie, kiedy ten termin nie rozpoczął jeszcze biegu. W konsekwencji trzeba przyjąć, że wniosek polegał odrzuceniu, jako złożony przedwcześnie, a zatem niedopuszczalny.
W myśl art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.
Przedmiotowe żalenie należy uznać za oczywiście uzasadnione albowiem rację ma skarżąca podnosząc, że termin na złożenie skargi kasacyjnej mógłby się dla niej otworzyć nie z chwilą powzięcia wiadomości o stanowisku pełnomocnika z urzędu, lecz dopiero z chwilą doręczenia odpisu tego stanowiska. W zażaleniu wskazano ponadto, że jedną z możliwości prawnej oceny zaistniałej sytuacji jest przyjęcie, iż skarga (kasacyjna) złożona jest w terminie. W tym miejscu zauważyć należy, że skarga kasacyjna wniesiona przed dniem 1 grudnia 2016 r. byłaby środkiem zaskarżenia wniesionym przedwcześnie. Niemniej jednak z dniem 8 grudnia 2016 r. została wniesiona kolejna skarga kasacyjna, tym razem już w otwartym terminie do skutecznego złożenia tego środka zaskarżenia.
Oczywista zasadność zażalenia obligowała Sąd do uchylenia postanowienia własnego z dnia 19 października 2016 r., a przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. nakłada w takiej sytuacji obowiązek rozpoznania sprawy na nowo, w razie potrzeby. Ponowna ocena wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej musiała prowadzić do uznania, że podlega on odrzuceniu, jednak nie jako spóźniony, ale jako z mocy prawa niedopuszczalny albowiem skarżąca zachowała termin składając skargę kasacyjną z dnia 8 grudnia 2016 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punktach I i II sentencji postanowienia, za podstawę przyjmując art. 195 § 2 w zw. z art. 88 zd. 1 p.p.s.a.