Uzasadnienie
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 19.05.2000 r. (...) nakazano Józefowi B. 1/ rozbiórkę gołębnika przymocowanego do stropodachu garażu wybudowanego na działce nr 1849/33 przy ul. S. w G. 2/ zabezpieczyć otwór w stropodachu przed opadami atmosferycznymi zgodnie ze sztuką budowlaną.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Józef B. wybudował we wrześniu 1995 r. na garażu posadowionym na działce nr 1849/33 bez pozwolenia na budowę obiekt o konstrukcji drewnianej - gołębnik o wymiarach 180 x 200 cm i wysokości w kalenicy 180 cm. Gołębnik połączony jest z konstrukcją garażu za pomocą śrub, a rolę wejścia do gołębnika spełnia wykonany w stropodachu otwór o wymiarach 60 x 52 cm. Gołębnik stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, które to prawo w art. 29 nie przewiduje zwolnienia tego obiektu od obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Skutkiem braku pozwolenia jest orzeczenie rozbiórki gołębnika w oparciu o przepis art. 48 Prawa budowlanego. Jako podstawę prawną powołano przepisy art. 48 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Po rozpatrzeniu odwołania Józefa B., (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 19 grudnia 2000 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej treści rozstrzygnięcia i nakazał inwestorowi Józefowi B. rozbiórkę gołębnika przymocowanego do stropodachu garażu, znajdującego się na działce nr 1849/33 w G. przy ul. S. W uzasadnieniu organ II instancji zreformował skarżoną decyzję co do treści rozstrzygnięcia, albowiem nakazano decyzją organu I instancji czynności wykraczające poza podstawę materialnoprawną. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia, organ II instancji zakwalifikował wybudowany gołębnik jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymagający do swej budowy z mocy art. 28 tegoż Prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na budowę. Zachodzą zatem w niniejszej sprawie przesłanki do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego.
Decyzja organu I instancji została podjęta w maju 1999 r. /powinno być 2000 r./, a więc przed upływem 5 lat od wybudowania gołębnika, a więc brak podstaw do zastosowania przepisu art. 49 Prawa budowlanego, mimo że decyzja organu II instancji zapadła po upływie 5 lat od zakończenia budowy. W zakończeniu uzasadnienia organ II instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1996 r. /SA/Kr 2759/95 - Prokuratura i Prawo 1997 nr 5 poz. 54/ potwierdzający że nakaz rozbiórki /art. 48 Prawa budowlanego/ jest obligatoryjny i organ nadzoru budowlanego nie może dokonać ew. legalizacji budowy bądź wydać pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Od tej decyzji wniósł w terminie Józef B. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi, skarżący powołał się na fakt wybudowania gołębnika równocześnie z garażem przy akceptacji Inspektora Nadzoru i bez zastrzeżeń ze strony państwa G. Powołał się skarżący, że posiada pisma od Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z końca 1999 r. w którym nie stwierdzono żadnych naruszeń budownictwa. Dopiero w wyniku ponownego ataku Państwa G., dochodzi do wydania zaskakującej dla niego decyzji z 19.05.2000 r., różnej od poprzedniego stanowiska i orzeczenia rozbiórki gołębnika. Również Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. tłumacząc zawile dla skarżącego "problem" 5 lat podjął decyzję o rozbiórce.
W dalszym ciągu skargi, skarżący podniósł że nie miał żadnego zamiaru przekraczania przepisów budowlanych, ale zbudował gołębnik na podstawie ustnego oświadczenia Inspektora Nadzoru.
W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi z motywów zawartych w skarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z niewadliwych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że przedmiotowy gołębnik został wybudowany we wrześniu 1995 r., co przyznał sam skarżący w toku postępowania administracyjnego (...) i bez pozwolenia na budowę, mimo że jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ stosownie do treści art. 28, w związku z art. 29 ust. 1 pkt 5 i 5a tegoż prawa na rozpoczęcie jego budowy wymagana była ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, roboty budowlane mogą być rozpoczęte jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Konsekwencją wybudowania obiektu bez uprzedniego uzyskania wymaganego pozwolenia na jego budowę jest orzeczenie rozbiórki takiego obiektu stosownie do treści art. 48 Prawa budowlanego. Powołany przepis stanowi, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Omawiany przepis ma charakter przepisu restrykcyjnego, nie dopuszczającego żadnej prawnej możliwości odstąpienia od orzeczenia rozbiórki w sytuacji braku wymaganego pozwolenia na budowę.
Jest poza sporem, że skarżący pozwolenia na budowę gołębnika nie posiadał, w związku z czym orzeczenie nakazu rozbiórki tego gołębnika było rozstrzygnięciem trafnym i uzasadnionym okolicznościami sprawy. W świetle omówionej wyżej regulacji prawnej zawartej w art. 28 i art. 48 Prawa budowlanego podniesiony w skardze zarzut ustnego powiadomienia o wybudowaniu gołębnika, przy okazji odbioru garażu i przejściowej akceptacji tego stanu rzeczy przez organ nadzoru budowlanego jest zarzutem pozbawionym doniosłości prawnej dla orzeczenia rozbiórki, skoro powinnością skarżącego było uzyskanie pozwolenia na budowę gołębnika przed rozpoczęciem jego budowy i skoro skarżący nie podjął żadnych starań o jego pozyskanie.
Działania podjęte przez skarżącego po wybudowaniu gołębnika nie zastąpią wymaganej decyzji o pozwoleniu na jego budowę, i nie legalizują dokonanej samowoli budowlanej skoro przepis art. 48 Prawa budowlanego wyklucza jakąkolwiek legalizację samowolnie wybudowanego obiektu. Odrębnego omówienia wymaga podniesiony w skardze zarzut określony przez skarżącego jako "problem 5 lat".
Zarzut związany jest z treścią art. 49 Prawa budowlanego, wskazującego w części początkowej, że nie można orzec rozbiórki o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wydając w dniu 21.05.2000 r. nakaz rozbiórki przedmiotowego gołębnika nie przekroczył wskazanego w art. 49 prawa budowlanego terminu pięcioletniego od ukończenia budowy gołębnika - /wrzesień 1995 r./ w czasie którego dopuszczalne jest orzeczenie rozbiórki. Natomiast termin 5 letni upłynął w postępowaniu odwoławczym, gdyż organ II instancji wydając w dniu 19.12.2000 r. zaskarżoną decyzję orzekał w sprawie już po upływie 5 lat od zakończenia budowy gołębnika - /wrzesień 1995 r./.
Do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia pozostaje zatem kwestia czy przewidziane w art. 49 Prawa budowlanego przedawnienie orzekania a ściślej przedawnienia prawa do wydania decyzji rozbiórkowej odnosi się również do decyzji organu II instancji. Przy rozstrzyganiu tej kwestii należy mieć na względzie, że przepis art. 49 Prawa budowlanego nie ma w pełni charakteru samodzielnego i pozostaje w ścisłym związku z art. 48 tegoż prawa a także z art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. Przepis art. 49 jest normą adresowaną do organu orzekającego o rozbiórce, którym zgodnie z art. 48 ma być organ właściwy /"właściwy organ nakazuje"/. Stosownie zaś do art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego organem właściwym do orzeczenia rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu jest organ I instancji, którym jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego.
W kontekście zatem regulacji zawartej w art. 48 i 83 prawa budowlanego, przepis art. 49 powinien być wykładany w ten sposób, że zakaz wydania decyzji nakazującej rozbiórkę po upływie 5 lat od zakończenia budowy obiektu jest zakazem skierowanym pod adresem organu I instancji, natomiast zakaz ten nie dotyczy organu II instancji rozpatrującego sprawę na skutek odwołania od decyzji organu I instancji.
W związku z czym organ II instancji orzekając o rozbiórce gołębnika nie naruszył przepisu art. 49 Prawa budowlanego, który w odniesieniu do tego organu nie ma zastosowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./