Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 września 2003 r. ([...]) Wojewoda utrzymał mocy orzeczenie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2003r. ([...]) odmowie przyznania H. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Z przedstawionego w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego wynika, że H. S. z dniem [...] 2001r. uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...].2001r., na mocy decyzji Prezydenta Miasta z daty [...] 2001r.
Kolejną decyzją wydaną w dniu [...].2002r. Prezydent orzekł o utracie prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
Równocześnie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie o zasiłek przedemerytalny zainicjowane wnioskiem H. S. z dnia [...].2001r.,w którym skarżąca podała, że dysponuje 27 letnim stażem pracy w tym 22 letnim okresem wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia [...] 2001r.Prezydent Miasta powołując się na przepis art.37j ust.1 pkt.1i pkt.2, art.371 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2001r.(Dz. U. Nr 6 poz. 56 ze zm.), odmówił przyznania H. S.prawa do zasiłku przedemerytalnego, przyjmując, że nie został wykazany wymagany powołanym przepisem 15 letni okres pracy uznanej w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy - Wojewodę, którego decyzja w tej sprawie wydana w dniu [...] 2002 r. została z kolei uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 26.05.2003r.sygn. akt II SA/Kr639/02.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny między innymi stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art.7 i 77 kpa, polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, gdyż organy nie wskazały jakie okresy zatrudnienia zostały zaliczone skarżącej do prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach, a jakie nie i z jakiego powodu.
W związku z wyrkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ I instancji zażądał dokumentacji dotyczącej zatrudnienia w warunkach szczególnych, jednakże skarżąca złożyła oświadczenie, że nie dysponuje żadną dokumentacją poza tą, którą już przedłożyła. Wówczas organ wydał w dniu [...].2003 r. decyzję odmawiającą zasiłku przedemerytalnego przyjmując jako udokumentowane 27 lat 5 miesięcy i 11 dni okresu zatrudnienia i zarazem okresu uprawniającego do zasiłku, a przy tym 14 lat 5 miesięcy 26 dni pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Organ I instancji powołał się na przepis art.32 ust.4 ustawy z dnia 17grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. zm.), zgodnie z którym wiek emerytalny pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych, rodzaje prac, stanowisk oraz warunki na podstawie których ubezpieczonym o których mowa w ust.1 tego przepisu, przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych to jest - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn zm.).
Zgodnie z § 2 ust.1 przepisy tego rozporządzenia stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach, przy czym okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dokonując szczegółowej - zgodnie z poleceniem Sądu wyrażonym w uzasadnieniu wyroku - analizy poszczególnych okresów zatrudnienia, organ odmówił zaliczenia do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, objętym zaświadczeniem wydanym przez "T" w [...] z dnia [...].2003r., przypadających w tym czasie tj. od [...].1978 r. - do [...] 2001r. urlopów macierzyńskich, wychowawczych oraz przypadających w okresie zatrudnienia po [...]1991r okresów pobierania zasiłków chorobowych i opiekuńczych jako podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury okresów nieskładkowych. Tak ustalony okres zatrudnienia w warunkach szczególnych wyniósł [...] lat [...] i [...] dni. Zdaniem organu ustanowiony wyżej przytoczonym §2 rozporządzenia wymóg wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze oznacza konieczność wyeliminowania okresów braku aktywności zawodowej, gdyż wtedy praca nie była faktycznie świadczona.
Z argumentacją tą H. S. nie zgodziła się i wniosła odwołanie do Wojewody, który w wyniku rozpatrzenia środka odwoławczego decyzję utrzymał w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji. Decyzja ta, opisana na wstępie została zaskarżona do Naczelnego Sadu Administracyjnego.
W skardze H. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, zakwestionowała przyjęty przez organy sposób interpretacji przepisu §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (op. cit.). Zdaniem skarżącej organ oparł się na zaświadczeniu wydanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który obliczając lata pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego, zarówno po dacie [...] jak i przed ta datą. Natomiast w przypadku zasiłków chorobowych i opiekuńczych odliczono tylko te okresy, które przypadaj ą po tej dacie. Świadczy to o dowolności przyjętej niekorzystnej dla skarżącej interpretacji tego przepisu. Podkreśliła akt, że jej praca w warunkach szczególnych nie miała charakteru dorywczego, lecz stały. Powołała się także na interpretację przepisu § 2 w/w rozporządzenia dokonaną przez Departament Świadczeń Emerytalno -Rentowych z dnia 17.12.1999 r., zgodnie z którą do okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się przypadających po dniu [...]1991 r. okresów braku aktywności zawodowej, tj. okresów pobierania zasiłków chorobowych, macierzyńskich, opiekuńczych oraz okresów niezdolności do pracy za które zostało wypłacone wynagrodzenie zgodnie z kodeksem pracy.
A zatem okresy pobierania zasiłków przypadające przed tą datą należało uwzględnić do okresu pracy w warunkach szczególnych. Wobec braku ustawowej definicji określenia "praca wykonywana stale " - należy zdaniem skarżącej przyjąć wykładnię funkcjonalną § 2 ust.1 w/w rozporządzenia uwzględniając obowiązujące wprawie pracy standardy dotyczące ochrony rodzicielstwa. Przemawia za tym wynik wykładni literalnej, prowadzący do, jak się wydaje, absurdalnego wniosku, że odliczeniu podlegają także wszelkie przerwy w świadczeniu pracy, w tym także urlopy wypoczynkowe, okolicznościowe, niedziele i święta oraz dni dodatkowo wolne od pracy, a także przepustki i delegacje, podczas których świadczenie pracy nie miało miejsca w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 156, poz.1271) do rozpatrzenia skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Rozpatrując skargę H.S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jak i zawarta w niej argumentacja zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia [...]. 2003 r. wskazał na konieczność uwzględnienia przez organ przy ocenie okresów pracy skarżącej w warunkach szczególnych uregulowań odnoszących się do ustalania emerytur i rent w obowiązujących w tym względzie przepisach.
Organy trafnie oceniły, że zastosowanie znajdują zasady określone między innymi art.32 ust.4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w/w), jednakże nie uwzględniły treści art.6 ust 1 pkt 7 tej ustawy, który okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia jako składkowy. Natomiast okresy innych zasiłków z ubezpieczenia społecznego-chorobowego, opiekuńczego, a także okres urlopu wychowawczego zaliczane są zgodnie z art. 7 pkt. 1 i 5, do okresów nieskładkowych Wolą ustawodawcy jest zatem objęcie wzmożoną ochroną okresu urlopu macierzyńskiego stanowiącego ustawową obowiązkową przerwę w pracy, z którą związany jest zasiłek macierzyński(art. 180 Kp w związku z art.29 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Dz. U. Nr 60, poz 636).Brak jest zatem uzasadnionych podstaw prawnych do wyeliminowania z obliczenia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych udzielonych w tym okresie urlopów macierzyńskich, bez względu na to czy przypadały one przed 14 listopada 1991 r., jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, czy też po tej dacie.
Co więcej, przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. nie zawierają unormowań, które pozwalałyby na obliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach z pominięciem okresów pobierania zasiłków chorobowych jako okresów nieskładkowych (stanowisko takie przedstawione zostało w szeregu orzeczeniach: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12.02.2004 r. III AUa218/03 opublikowany w Prawie Pracy 2004/6/45; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.04.2002 r. II UKN 337/01 - OSNAP 2004/1/8).
Organy dokonały błędnej wykładni przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.(wyżej powołanego), a w konsekwencji niewłaściwie zastosowane zostały przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w - tj. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r.). Przyjmując, że spełnione zostały przez skarżącą warunki z art. 37 tej ustawy dotyczące posiadania statusu osoby bezrobotnej, posiadania okresu uprawniającego do emerytury oraz wynoszącego [...] lat [...] i [...] dni okresu uprawniającego do zasiłku, wskutek przyjęcia niekorzystnej dla skarżącej a zarazem nieuprawnionej w świetle w/w przepisów Kodeksu Pracy (Kp)i ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wykładni § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., organy oceniły, iż skarżąca nie wykazała 15 letniego okresu wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co stanowi naruszenie prawa materialnego,które miało wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145§ 1pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.