Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 stycznia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.), nakazał S.S. wykonanie rozbiórki ścian fundamentowych o wymiarach 12,0 x 8,0 m.b., kanału rewizyjnego o wymiarach 7,4 Ox 1,0 m.b. wraz z wejściem do kanału o wymiarach 2,60 x 1,0 m.b., punktowych fundamentów o wymiarach 0,60 x 0,60 m.b. wybudowanych w istniejącym budynku gospodarczym -stodole, posadowionym na działce nr [....] w S. Organ I instancji na podstawie przeprowadzonych na miejscu oględzin ustalił, że w istniejącym budynku gospodarczym - stodole o konstrukcji drewnianej - prowadzone były od miesiąca marca 2002 r. do kwietnia 2002 r. roboty budowlane, w wyniku których wybudowane zostały w obrysie tegoż budynku fundamenty z pustaków żużlobetonowych, kanał rewizyjny wraz z zejściem oraz betonowe fundamenty punktowe.
Właściciel obiektu S.S. prowadził zatem roboty budowlane mające na celu jego przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, a ponieważ nie miał na nie pozwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. l tej ustawy, należało orzec o nakazie rozbiórki wybudowanych bez pozwolenia części obiektu budowlanego w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Rozpoznając wniesione przez S.S. odwołanie od tego rozstrzygnięcia, [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 20 marca 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając pogląd prawny przedstawiony w jej pisemnych motywach. Organ II instancji podniósł, że w świetle dokonanych w sprawie ustaleń, przeprowadzone roboty budowlane nie mogą być zakwalifikowane jako remont, jak podnosi to inwestor, lecz stanowią niezależną konstrukcję nie związaną z budynkiem jakim jest stodoła. Jednocześnie prowadząc je bez wymaganego zezwolenia, S.S. naruszył obowiązujące prawo, co skutkuje koniecznością orzeczenia nakazu rozbiórki wykonanych bez pozwolenia części obiektu.
Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniósł S.S. zarzucając, że roboty budowlane prowadzone w stodole przeprowadzone zostały w następstwie katastrofalnych skutków powodzi na terenie [....] w roku 2001. W wyniku przepływu znacznych ilości wody posadowienie budynku zostało podmyte i częściowo wypłukane, co uniemożliwiało wykorzystanie go zgodnie z przeznaczeniem. W następstwie namoczenia gruntu, "niebezpiecznie" wypchnięty został murek betonowy między fundamentami punktowymi poza ich obrys, w związku z tym ścianki te zastąpione zostały murkiem z pustaków żużlobetonowych. Degradacji i podmyciu podlegał również istniejący od 20 lat kanał do naprawy maszyn rolniczych i dlatego konieczną stała się jego naprawa.
Ponadto skarżący podniósł, że w następstwie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 26 kwietnia 2002 r. wykonane przez niego fundamenty punktowe zostały rozebrane, a "pomimo tego występują w późniejszych decyzjach". Jednocześnie poinformował, że naprawę uszkodzeń po powodzi podjął "stosunkowo późno" z uwagi na ograniczone środki finansowe.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podniósł także, iż zgłoszenia robot remontowych w budynku stodoły inwestor dokonał w trakcie trwania postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. W stosunku do tego zgłoszenia Burmistrz Gminy S. wniósł sprzeciw decyzją z 29 maja 2002 r., utrzymaną następnie w mocy przez Wojewodę [....] decyzją wydaną w dniu 19 sierpnia 2002 r.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
W pierwszym rzędzie podnieść należy, że organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia bez wyjaśnienia okoliczności, na które od początku swojego udziału w sprawie powoływał się S.S., a mianowicie, że przeprowadzone przez niego wiosną 2002 r. prace budowlane związane były ze zniszczeniem stodoły, jakim uległa ona w związku z powodzią latem 2001 r. Skarżący wspomina o tym w czasie oględzin odbytych w dniu [....] 2002 r. (trzecich w sprawie, a pierwszych z jego udziałem) oraz w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 7 stycznia 2003 r., a mimo to organ I-szej jak i II-giej instancji okoliczności powyższych nie wyjaśnił w żaden sposób i nie ustosunkował do nich. Milczenie obu organów w tej kwestii stanowi zaś oczywiste naruszenie przepisu art. 7 kpa i 77 § l kpa, które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Jeżeli organ I-szej instancji jak i kontrolujący prawidłowość wydanej przez niego decyzji organ odwoławczy odmówił wiarygodności twierdzeniom S.S. w zakresie podawanej przez niego przyczyny podjęcia prac budowlanych w stodole, to stanowisko takie winno zostać w pisemnych motywach wydawanych decyzji odpowiednio uzasadnione, stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa, co jednak nie miało miejsca w niniejszym przypadku.
Uchybienia powołanych wyżej przepisów proceduralnych, jakich dopuściły się organy obu instancji, mają tymczasem zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem od ustalenia, czy podjęte przez inwestora prace budowlane były konsekwencją skutków powodzi, zależy sposób jej załatwienia.
Szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (w tym powodzi) reguluje bowiem ustawa z dnia 11 sierpnia 2001 r. (Dz. U. nr 84, poz. 906), która kwestie remontu i odbudowy obiektów, o jakich mowa wyżej reguluje w sposób odmienny aniżeli Prawo budowlane (Dz, U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). W szczególności, określa ona pojęcie odbudowy (art. 4 pkt l) oraz sytuacje, w których zarówno remont uszkodzonych w czasie powodzi obiektów budowlanych, jak i ich odbudowa, nie wymagają ani uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 6 pkt 3 oraz art. 7 ust. l pkt 3 w zw. z ust 2 tego przepisu).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że S., a więc miejscowość, gdzie znajduje się obiekt, w którym dokonano prac budowlanych będących przedmiotem niniejszej sprawy, objęte zostały zakresem działania ustawy z 11 sierpnia 2001 r., albowiem znalazły się na wykazie miejscowości dotkniętych powodzią (Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 września 2001 r., Dz. U. 95, poz. 1046 ze zm. oraz Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 8 grudnia 2003 r., Dz. U. nr 215, póz. 2115). W sprawie nie zostało natomiast wyjaśnione, czy roboty budowlane podjęte przez skarżącego rzeczywiście związane były ze skutkami żywiołu, jaki dotknął ten region latem 2001 r., a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, czy można je zakwalifikować jako odbudowę w rozumieniu art. 4 pkt l powołanej wyżej ustawy oraz czy kubatura i wysokość obiektu, w którym przeprowadzono te prace, powoduje zwolnienie inwestora od uzyskania zezwolenia na ich wykonanie lub zgłoszenia właściwemu organowi nadzoru budowlanego.
Należy także podkreślić, że nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania ostateczna decyzja Burmistrza Gminy S. z dnia 29 maja 2002 r. sygn. [....] wnosząca sprzeciw w sprawie zgłoszenia przez skarżącego zamiaru wykonania robót budowlanych w stodole (na którą powołuje się organ II instancji w odpowiedzi na skargę), albowiem dotyczy ona innych prac, aniżeli będące przedmiotem tej sprawy; chodzi w niej bowiem o wymianę pokrycia dachowego i ścian stodoły z desek na blachę.
Reasumując stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu przed organami administracji, a uchybienia przedstawione wyżej powodują konieczność uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, który naruszeń prawa nie dostrzegł, ale także poprzedzającej ją, wadliwej decyzji organu pierwszoinstancyjnego, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § l pkt l c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 zezm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji publicznej uwzględni wszystkie przedstawione wyżej uwagi i wyjaśni w pierwszym rzędzie, czy konieczność wykonania robót budowlanych przeprowadzonych przez S.S. powstała w związku ze skutkami powodzi w roku 2001, a jeżeli tak, to w jakim zakresie mają do nich zastosowanie przepisy ustawy z 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych okoliczności, możliwym będzie ocena prawna stanu faktycznego sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia.
W razie przyjęcia, że w sprawie zachodzi konieczność nakazania rozbiórki, przed wydaniem decyzji ustali organ administracji, czy istotnie -jak twierdzi inwestor w skardze - rozebrał on punktowe fundamenty, o jakich mowa w decyzji organu I instancji, albowiem okoliczność ta miałaby wówczas znaczenie dla zakresu obowiązku S.S.