Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. A w Ł., uchylił postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie wejścia na teren sąsiedniej posesji położonej przy ul. B w Ł. i orzekł o braku podstaw do zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. A w Ł. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o udzielenie pozwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości przy ul. B, w celu wykonania prac budowlanych dotyczących wschodniej ściany budynku przy A. Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu powyższe postępowanie do czasu zakończenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania w sprawie zgodności realizacji budynku przy ul. A z przepisami prawa.
Organ odwoławczy uznał jednak, że rozstrzygnięcie przez organ nadzoru budowlanego kwestii legalności budynku nie jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu o udzielenie zgody na wejście na teren sąsiadującej nieruchomości w celu wykonania prac budowlanych.
Zagadnieniem wstępnym jest bowiem zagadnienie o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia którego właściwy jest inny organ lub sąd, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny. Dotyczyć to może uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych okoliczności mających znaczenie prawne. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych, a taka sytuacja, zdaniem organu II instancji, miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli J.P., Z.P., M.P. i J.P. - współwłaściciele nieruchomości przy ul. B w Ł..
Postanowieniu zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że toczące się postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego nie stanowi sprawy wpadkowej dla rozstrzygnięcia sprawy udzielenia zgody na wejście na teren sąsiadującej nieruchomości.
Zdaniem skarżących stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wypełnia dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazali, ze sprawa tocząca się przed organem nadzoru budowlanego ma charakter materialny z następujących powodów:
1/ wydanie decyzji w sprawie wejścia na teren sąsiedniej posesji w celu dokonania niezbędnych robót budowlanych może okazać się bezprzedmiotowe w całości lub w części, biorąc pod uwagę toczące się postępowanie w przedmiocie niezgodnego z prawem zrealizowania budynku, 2/ w toku uzyskiwania pozwolenia na budowę oraz realizowania inwestycji inwestor nie uzyskał zgody wszystkich współwłaścicieli, 3/ w przypadku utrzymania zaskarżonego postanowienia i ewentualnego wyrażenia zgody na przeprowadzenie niezbędnych robót, przy jednoczesnym ustaleniu, że inwestycja była zrealizowana w sposób naruszający prawo budowlane, straty po obu spornych stronach będą nieuzasadnione.
Skarżący podkreślili ponadto, że budynek na nieruchomości przy ul. A został zrealizowany w granicy z ich nieruchomością, a planowane ocieplenie wschodniej ściany skutkować będzie naruszeniem tejże granicy. Ponadto skarżący prowadzą działalność gospodarczą w zakresie transportu samochodowego. Obecnie wjazd na ich posesję jest ograniczony, a w przypadku ocieplenia spornej ściany wjazd samochodem będzie niemożliwy i nieruchomość skarżących dozna znacznego upośledzenia pod względem gospodarczym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonym postanowienie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 153 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Użycie w art. 161 § 1 pkt 3 zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 3, Warszawa 2009, s. 434).
Przykładowo w orzeczeniu z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 608/01, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyraził pogląd, iż postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe z innej przyczyny wtedy, gdy organ podatkowy I instancji odrębną decyzja umarza zaległość podatkową, której wysokość została określona w decyzjach zaskarżonych do sądu administracyjnego.
Zatem przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie takie zdarzenie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania sprawy, tj. po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpatrzeniem przez sąd (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., II FSK 487/07).
Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, przedmiotem której było zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych, prowadzonego w trybie art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, p[oz. 1118 ze zm.). Tak więc granice sprawy wyznaczało postanowienie Wojewody [...] uchylające postanowienie organu I instancji o zawieszeniu postępowania i stwierdzające brak podstaw do zawieszenia. Tymczasem po wniesieniu do Sądu skargi na ww. postanowienie organu odwoławczego, organ właściwy w sprawie głównej, a więc prowadzonej na podstawie w art. 47 ustawy – Prawo budowlane, wydał w dniu [...] decyzję załatwiającą sprawę co do istoty – o odmowie wydania Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. A w Ł. decyzji o niezbędności wejścia na teren nieruchomości przy ul. B w Ł..
Tym samym bezprzedmiotowe stało się postępowanie zainicjowane wniesieniem skargi. Niezależnie bowiem od rozstrzygnięcia Sądu, sprawa główna, a więc rozstrzygająca, czy wejście na teren nieruchomości przy ul. B jest niezbędne, znalazła już swój finał w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Uznać więc należało, że nastąpił trwały i ostateczny zastój postępowania wszczętego skargą, sprowadzającego się do wyjaśnienia kwestii, czy w toku postępowania administracyjnego zaistniały przesłanki do jego zawieszenia, określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Niecelowe stało się zatem prowadzenie dalszego postępowania sądowoadministracyjnego (por. J.P. Tarno, J. Wyporska-Frankiewicz, Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego., Księga Jubileuszowa dedykowana Prof. zw. dr. Jackowi M. Langowi).
Na marginesie tylko stwierdzić należy, że zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych prowadzone przez organ nadzoru budowlanego postępowanie w sprawie zgodności realizacji inwestycji z przepisami prawa, nie stanowi zagadnienia wstępnego w stosunku do postępowania w sprawie udzielenia zgody na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania określonych robót budowlanych. Treścią zagadnienia wstępnego jest wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych okoliczności mających znaczenie prawne zarówno o charakterze materialnym, jak i procesowym. Określona w art. 47 ustawy – Prawo budowlane przesłanka "niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości" występuje, gdy posadowione budynki znajdują się na granicy działki sąsiedniej, a zatem nie ma innej możliwości naprawienia ubytków jak tylko poprzez wejście na teren posesji sąsiedniej.
Nie można zatem przyjąć, że o prawidłowym jej zastosowaniu przesądza legalność budynku, w którym mają być prowadzone roboty budowlane. Legalność obiektu budowlanego nie przesądza o wystąpieniu potrzeby wykonania robót budowlanych i w związku z tym niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2005 r., II OSK 15/05).
Tym niemniej, z uwagi na zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
LF