Uzasadnienie
II SA/Łd 317/13
Uzasadnienie
W związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy B.K. wystąpiła do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 46,8 mkw., utrzymuje się z emerytury w kwocie 2152 zł. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie jest prawnikiem i nie poradzi sobie ze wskazaniem naruszonych przepisów w zaskarżonej decyzji. Ponadto strona podała wysokość ponoszonych stałych wydatków: czynsz – 310 zł, gaz – ok. 40 zł, energia elektryczna – ok. 60 zł, raty kredytów – 822 zł, ubezpieczenie PZU – 33 zł, lekarstwa – ok. 100 zł miesięcznie, ubezpieczenie mieszkania – 166 zł rocznie. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części.
Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy, a nadto, że nie w pełni należy dać wiarę złożonemu przez stronę oświadczeniu o stanie majątkowym.
Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżąca osiąga regularny dochód w wysokości 2152 zł, jednocześnie ponosząc stałe miesięczne wydatki w wysokości 1288 zł. Podkreślenia jednak wymaga, że na wskazaną miesięczną kwotę zobowiązań składa się w znacznej większości kwota rat zaciągniętych kredytów (kredyt na kwotę 3000 zł z ratą 78,21 zł oraz kredyt na kwotę 39.211,20 zł z ratą 753,89 zł). Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) przekracza znacznie wysokość pozostałych wydatków związanych z utrzymaniem nie znajduje uzasadnienia. Sama okoliczność spłacania przez skarżącą kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o znacznej wysokości (ponad 40.000 zł) wskazuje na płynność finansową skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu.
Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącej uiszczenie kosztów postępowania, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytu nie może zasługiwać na aprobatę.
Ponadto, ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżąca posiada jedynie mieszkanie o powierzchni 46,8 mkw., podczas gdy z akt sprawy wynika, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej jako działka nr [...]. Co więcej, w złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca wskazała, że zamierza wraz z bratem wybudować na działce "mały dom", co uprawnia do przyjęcia, że skoro posiada środki na taką inwestycję, jest w stanie ponieść i koszty udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG