Uzasadnienie
W dniu 16 marca 2012 r. J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek ustawowych od kwoty głównej nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, wnosząc o jej uchylenie.
Jak wynika z treści skargi, J.B. wniósł ją na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez M.K., argumentując iż w momencie powstania zadłużenia był mężem M. K. i to on spłacał zadłużenie. Do skargi załączył pełnomocnictwo do reprezentowania M.K. przed tutejszym Sądem w sprawie tej skargi oraz we wszystkich sprawach dotyczących decyzji SKO z dnia [...] r. nr [...]
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skarżąca M. K. została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podpisanie skargi, ewentualnie nadesłanie odpisu skargi własnoręcznie podpisanego lub poświadczonego za zgodność z oryginałem.
Stosowne wezwanie w tym przedmiocie doręczono stronie w dniu 11 kwietnia 2012 r.
W odpowiedzi na wezwanie J.B. złożył odpis skargi podpisany własnoręcznie przez M. K. oraz wniósł o uznanie go za uczestnika postępowania na prawach strony w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 332/12, podnosząc iż w momencie powstania zadłużenia był mężem M. K., pieniądze wpływały na jego konto bankowe i on nimi dysponował. Wnioskodawca spłacił też całą kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, on też był autorem wszystkich podań i odwołań dotyczących tej sprawy, ponieważ czuł się materialnie odpowiedzialny.
Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2012 r. J. B. poparł swój wniosek, a skarżąca M. K. przyłączyła się do tego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika niniejszego postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a." osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2).
Z powyższej regulacji wynika zatem, że w przypadku osób wskazanych w § 1 art. 33 p.p.s.a., dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2 tego artykułu, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. Warunkiem uwzględnienia przez Sąd rozważanego wniosku jest jednakże dowiedzenie przez podmiot wnioskujący o dopuszczenie go do udziału w charakterze uczestnika, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego.
W judykaturze sądów administracyjnych oraz w doktrynie przedmiotu, ugruntowało się stanowisko, które zresztą tutejszy Sąd w pełni aprobuje, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I OZ 709/10 - LEX nr 741962).
Interes prawny to prawo jednostki do określonego postępowania, zmierzające do wydania decyzji administracyjnej, mające umocowanie w normie prawa materialnego. Interes prawny musi być dodatkowo osobisty, własny, indywidualny i znajdujący uzasadnienie w normie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych.
Z kolei interes faktyczny, który jest pojęciem odmiennym, należy kwalifikować jako stan, w którym obywatel jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej tak jak w przypadku interesu prawnego, ale nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji publicznej (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1065/10 - LEX nr 742801).
W niniejszej sprawie wnioskodawca upatruje swój interes prawny w tym, że w okresie powstania zadłużenia pozostawał w związku małżeńskim ze skarżącą M.K., pieniądze wpływały na jego konto bankowe i on nimi dysponował. Wnioskodawca argumentuje także, że spłacił całą kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz był autorem wszystkich podań i odwołań dotyczących tej sprawy, ponieważ czuł się materialnie odpowiedzialny.
Sąd oceniając wniosek J.B. stwierdził, że nie można wskazać konkretnego przepisu prawa materialnego, uzasadniającego jego udział w niniejszej sprawie. Co więcej, zgłaszając swój udział w postępowaniu, J. B. nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać jego interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu.
Problematykę świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.).
W rozumieniu art. 30 w/w ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1). Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (ust. 9).
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, dotycząca odmowy umorzenia pozostałych do spłaty odsetek ustawowych od kwoty głównej nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w żaden sposób nie wpływa na sferę praw i obowiązków J.B.. Adresatem decyzji jest bowiem wyłącznie skarżąca M. K., która wnioskiem z dnia 23 listopada 2011 r. zwróciła się do organu I instancji o umorzenie odsetek, a następnie złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżąca, co potwierdzają akta administracyjne sprawy niniejszej była także adresatką decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w związku małżeńskim ze skarżącą w okresie powstania zadłużenia, sporządzanie odwołań, czy podań w tej sprawie, na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, czy też fakt spłacania przez wnioskodawcę zadłużenia, świadczy niewątpliwie o istnieniu po jego stronie interesu faktycznego, nie daje mu jednak automatycznie przymiotu uczestnika niniejszego postępowania.
Z tego też powodu Sąd, kierując się dyspozycją art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
B.C.