Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W sprawie ustalono, że Naczelnik Miasta i Gminy W. decyzją nr [...] z dnia [...] roku podjętą w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.) wywłaszczył na rzecz Państwa nieruchomość o pow. 0,1180 ha, położoną w W. przy ul. W., oznaczoną jako działka numer [...], stanowiącą własność B. i P. małż.P.. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło pod pracownicze ogrody działkowe w W. Naczelnik Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] nr [...] przekazał przedmiotową nieruchomość, w nieodpłatne użytkowanie na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w S..
Na skutek odwołania wniesionego przez B. i P. małż. P. przedmiotowa sprawa była rozpoznawana przez Wojewodę [...], który decyzją nr [...] z dnia [...] zmienił decyzję Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] w części ustalającej wysokość odszkodowania.
W 1994 roku P. P. oraz pozostali spadkobiercy B.P. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. nr [...] z dnia [...] roku orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. 0,1180 ha położonej w W. oraz decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 27 marca 1979 roku.
Rozpatrując złożony wniosek Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją nr [...] z dnia [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...]z dnia [...].
Rozpoznając odwołanie P. P. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Miasta i Gminy W. Nr [...] z dnia [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. 0,1180 ha, położonej w W. przy ul. W., oznaczonej numerem działki [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście W. jako organowi I instancji.
Wobec wycofania przez Zarząd Miejski w W. wniosku o wywłaszczenie ww. nieruchomości Starosta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w tym zakresie. Decyzja o umorzeniu postępowania stała się ostateczna z dniem 23 kwietnia 2002 r.
Wnioskiem z dnia [...] Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] wystąpił do Starosty [...] o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją Nr [...] z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta W. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, iż zgodnie z art. 148 § 2 Kpa wniosek o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] o decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] dowiedział się z pisma Nr [...] z dnia [...], które otrzymał 17 października 2002 r. Zatem w ocenie organu administracji podanie o wznowienie postępowania złożone zostało po upływie miesięcznego terminu, więc istnieje podstawa do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa.
Od powyższej decyzji Starosty [...], Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 7, art. 10 § l i art. 107 § l i § 3 kpa, bowiem organ I instancji przed wydaniem przedmiotowej decyzji uniemożliwił Związkowi wypowiedzenie co do zebranego materiału stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia i nie wezwał strony do zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto nie rozpatrzył wszystkich żądań strony i nie ustosunkował się do nich w treści swojej decyzji, gdyż Związek wnosił również o wznowienie postępowania z urzędu.
Wojewoda [...] po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...], opisaną wyżej, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zawiadomił stron o wszczętym wnioskiem Polskiego Związku Działkowców Okręgowy Zarząd [...] postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania i nie zapewnił im czynnego udziału w nim, czym naruszył obowiązek wynikający z art. 61 § 4 kpa w związku z art. 28 kpa. Nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań, czym naruszył przepis art. 10 kpa. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że organ prowadzący postępowania ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w treści swej decyzji. Polski Związek Działkowców w piśmie z dnia [...] wnosił o wznowienie postępowania na wniosek, bądź z urzędu, a organ I instancji nie ustosunkował się do kwestii wznowienia postępowania z urzędu, naruszając tym samym przepisy art. 107 § l i § 3 kpa.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła P.P.. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa, a w szczególności przepisów art. 148 kpa, 147 kpa i art. 16 § 1 kpa. Skarżąca stwierdziła, że w uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] nie odniósł się do kwestii przekroczenia terminu na złożenie skargi, określonego w art. 148 kpa, co w konsekwencji godzi w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 1 kpa). Ponadto podniosła w swojej skardze, że Wojewoda [...] błędnie przyjął, iż organ I instancji miał obowiązek zawiadomić strony o postępowaniu wszczętym na wniosek Polskiego Związku Działkowców. Postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną – w ocenie skarżącej - rozpoczyna się de facto z dniem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania i o tym postępowaniu należy dopiero zawiadomić strony.
Natomiast w ocenie skarżącej nie doszło do wznowienia postępowania, z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W konkluzji skarżąca podniosła, że działanie organów w jej sprawie toczącej się od 1978 r. doprowadziło do naruszenia zasady praworządności (art. 6 kpa) i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Żądała uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymania w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ppsa).
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia.
Zgodnie z treścią art. 61 § 1 powołanej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (§ 3).
O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (§ 4).
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa).
Za trafne należy uznać stanowisko organu II instancji, iż organ I instancji wszczynając postępowanie obowiązany był zawiadomić o tym fakcie wszystkie osoby, będące zgodnie z art. 28 kpa stronami w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1986 r. I SA/Lu 684/97 lex nr 34726). Bowiem postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź też zawiadomienia (art. 61 § 4 k.p.a.). Decyzja administracyjna wydana wbrew temu obowiązkowi narusza bowiem prawo.
W rozpoznawanej sprawie, wniesione przez Polski Związek Działkowców, żądanie wznowienia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia, wszczęło postępowanie w sprawie wznowienia przedmiotowego postępowania zgodnie z art. 147 kpa w związku z art. 61 § 3 kpa. Wobec powyższego Starosta W. zobowiązany był do zawiadomienia, zgodnie z wymogami art. 61 § 1 i § 4 kpa stron postępowania zwykłego i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie wznowienia postępowania. Nie czyniąc zadość temu obowiązkowi, słusznie organ II instancji skonstatował, iż naruszył przepis art. 61 § 4 kpa.
W myśl art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Gwarantowana w tym przepisie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r. nr I SA/Lu 652/97 lex nr 34721).
Organ I instancji obowiązany był przed wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania umożliwić stronom zgłoszenie żądań i oświadczeń oraz wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, co wiąże się z koniecznością pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy. Nie uczynił tego, więc słusznie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wypełnił wymogów nakazanych powyższym przepisem naruszając podstawową zasadę procedury administracyjnej. Utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest stanowisko, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wyłączenia w postępowaniu nadzwyczajnym ogólnych zasad postępowania administracyjnego. W szczególności naruszenie postanowień art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa może stanowić podstawę do jego wznowienia (wyrok NSA z dnia 27 października 1995 r. III SA 829/95 lex nr 27020).
Organ odwoławczy prawidłowo także podniósł, że organ I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich żądań strony, czym naruszył art. 107 § 1 i § 3 kpa.
Z uwagi na to, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania prowadzone było z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu I instancji. Wobec tego organ I instancji zobowiązany będzie do ponownego zbadania zasadności wniosku, zgodnie z wyżej przytaczanymi przepisami procedury administracyjnej, mając na względzie regulację dotyczącą wznowienia postępowania (art. 145 – art. 152 kpa).
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym oddalił skargę.