Uzasadnienie
II SA/Łd 683/16
Gmina P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wynika, że wysokość środków finansowych Gminy wynosi 30 714 824,12 zł; wartość środków trwałych 34 370 291,76 zł, a wysokość zysku za ostatni rok 2 988 913,41 zł. Saldo posiadanych przez Gminę kont wynosi: 2 652 668,11 zł, 29 988,85 zł oraz 23 383,81 zł. W uzasadnieniu wniosku Gmina podała, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, bowiem jest trzecią najbardziej zadłużoną gminą wiejską w kraju. Gmina posiada zadłużenie w wysokości 51,73 %, w tym kwotę 2 901 623,52 zł zadłużenia z tytułu zobowiązań wymagalnych, z którego część nie była regulowana już od 2010 r. Ponadto zobowiązania Gminy z tytułu kredytów, pożyczek, obligacji oraz wykupu wierzytelności na koniec lipca 2016 r. wynosiły 7 527 198,40 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), dalej p.p.s.a. Strona skarżąca nie dopełniła ww. obowiązku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich, choć podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Wymagać trzeba szczególnej zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie również wobec podmiotów, które prowadząc działalność publiczną są stronami postępowań sądowych, w których ponoszenie kosztów jest typową konsekwencją ich prowadzenia.
Skarżąca jednostka samorządu terytorialnego, przygotowując projekt swojego budżetu na rok 2016, powinna była przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których Gmina jest lub będzie stroną postępowania. Jest to normalne i przewidywalne następstwo uczestnictwa danej jednostki samorządu terytorialnego w obrocie prawnym. Jeżeli jednak zdecydowała się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie może powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprzewidzenie odpowiednich środków na koszty sądowe świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy. Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować Gminy w związku z jej zaniedbaniami (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., II OZ 263/13; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2013 r., I SA/Gd).
Skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek samorządu terytorialnego od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., I FZ 567/06; postanowienie NSA z 26 września 2012 r., II GZ 326/12; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., II GZ 211/13). Uwzględnienie wniosku Gminy o zwolnienie od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione uprzywilejowanie tej strony w postępowaniu, w którym dysponuje on nie tylko znacznymi środkami budżetowymi, ale i wykwalifikowanym aparatem urzędniczym. Instytucja prawa pomocy nie może służyć dokonywaniu oszczędności przez Gminę.
Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca nie wykazała żadnymi dowodami istnienia okoliczności, o których wspomina we wniosku. Strona skarżąca nie wyjaśniła nawet, dlaczego nie może sfinansować należnego wpisu sądowego od skargi ze środków, jakie znajdują się na posiadanych przez nią rachunkach bankowych. Spłata kredytu czy pożyczki nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 29 sierpnia 2013 r. I GZ 480/13).
Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
lf