Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi K. Ł. i W. Ł., uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego obowiązku wykonania robót budowlanych oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
W dniu 29 kwietnia 2017 r. uczestnicy postępowania B. M. i W. M. zwrócili się do sądu w trybie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2016 r., poz. 718 z późn.zm.) – dalej w skrócie "p.p.s.a.", z wnioskiem o wykładnię i uzupełnienie wspomnianego wyżej wyroku poprzez orzeczenie, jaki zakres wykonanych robót powinien obejmować projekt budowlany zamienny. Motywując wniosek uczestnicy postępowania stwierdzili, że w uzasadnieniu orzeczenia sąd wskazał, iż organy nadzoru budowlanego powinny nałożyć na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego. Sąd nie wskazał jednak, których robót konkretnie ma dotyczyć zamienny projekt budowlany, bowiem w toku postępowania były już dostarczone przez wnioskodawców na żądanie PINB w K.:
- 1. projekt budowlany zamienny, autorstwa S. W. z dnia 14.10.2004 r. (obejmował: ocieplenie styropianem i obłożenie blachą trapezową ścian, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, obłożenia gresem schodów wraz z podjazdem),
- 2. zmiany w projekcie sklepu wraz z opisem technicznym i ekspertyza techniczna dotyczącą ich wykonania, autorstwa S. W. z dnia 28.02.2006 r. (obejmują zmianę konstrukcji dachu oraz pokrycia, zmianę usytuowania komina, wydzielenie kotłowni, wyposażenie kotłowni).
Oprócz tego na żądanie PINB zostały dostarczone:
- 3. inwentaryzacja wykonanych robót budowlanych, autorstwa S. W. z dnia 15.03.2006 r.,
- 4. ocena techniczna rozbudowy sklepu wielobranżowego, autorstwa S. O. z września 2006 r.,
- 5. opinia rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych na temat bezpieczeństwa przeciwpożarowego, sporządzona przez Pana B. z 16.03.2006 r.,
- 6. opinia rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych na temat bezpieczeństwa przeciwpożarowego, sporządzona przez Pana B. z grudnia 2006 r.,
- 7. opinia techniczna instalacji centralnego ogrzewania sporządzona przez Panów C. i G. w lipcu 2007 r.
Wymienione dokumenty - zdaniem uczestników postępowania - odpowiadały wymogom formalnym i prawnym. Zostały dostarczone w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w zaufaniu do organów nadzoru budowlanego. Gdyby zamienny projekt budowlany miał obejmować całość robót, odbiegających od zatwierdzonego projektu, byłoby to powtórzenie dostarczonych już treści.
W dniu 21 czerwca 2017 r. pełnomocnik wnioskodawców M. M. przedłożyła do akt sprawy pismo wraz z plikiem dokumentów, które - jej zdaniem - mają wpływ na wynik sprawy.
Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. pełnomocnik wnioskodawców – M. M. poparła wniosek i wniosła o dokonanie zarówno uzupełnienia wyroku, jak i jego wykładni mimo, że w podstawie prawnej wniosku wskazany był tylko przepis art. 157 p.p.s.a. Poinformowała także, że w związku z nieznajomością przepisów nie jest zorientowana, czego może dotyczyć wniosek o uzupełnienie i wykładnię wyroku. Intencją złożonego wniosku była chęć, aby sąd sprecyzował bliżej, czego ma dotyczyć projekt zamienny - czy całości robót, czy tylko niektórych z nich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje
Wnioski nie są zasadne, co obligowało sąd do ich oddalenia.
Stosownie do treści art. 157 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu (§ 1). Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym (§ 1 a). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (§ 3).
Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku w dwóch przypadkach. Pierwszy przypadek dotyczy sytuacji, gdy sąd nie orzekł o całości skargi. Natomiast drugi przypadek ma miejsce wówczas, gdy sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.
Oceniając rozważany wniosek o uzupełnienie wyroku, sąd stwierdził, że jest on dopuszczalny, ponieważ został złożony z zachowaniem terminu określonego przepisem art. 157 § 1 p.p.s.a. Analiza jego treści w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących prawną dopuszczalność uzupełnienia wyroku dowodzi, że rzeczywistą intencją wnioskodawców jest w istocie uzupełnienie motywów orzeczenia poprzez rozszerzenie argumentacji przedstawionej w jego uzasadnieniu, a to jest niewątpliwie niedopuszczalne, ponieważ norma art. 157 § 1 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do uzupełnienia sentencji wyroku, a nie jego uzasadnienia. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie przedmiotu zgodnie podkreśla się, nie można żądać uzupełnienia uzasadnienia wyroku, poprzez zamieszczenie w nim określonych – żądanych przez stronę postępowania – kwestii, bowiem takie działanie w istocie zmierza nie do uzupełnienia, lecz do zmiany uzasadnienia, poprzez zamieszczenie w nim wskazanych przez stronę okoliczności.
Natomiast sędzia sprawozdawca nie może uzupełnić uzasadnienia wyroku po jego podpisaniu i po wysłaniu odpisów wyroku stronom (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 465/11 – Lex nr 1223946, 2 października 2014 r. sygn. akt I OZ 1529076, 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1830/16 – Lex nr 2268558, Komentarze do art. 157 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa Bogusława Dautera i Tadeusza Wosia - Lex).
Na gruncie tej sprawy brak jest wreszcie podstaw do twierdzenia, że sąd nie orzekł o całości skargi bądź też, że nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów zobligowany był zamieścić z urzędu. Treść sentencji wydanego wyroku nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku uwzględnienia skargi K. Ł. i W. Ł. sąd, wobec stwierdzonych naruszeń przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, zobligowany był orzec o uchyleniu decyzji organów obu instancji, co wynika z regulacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. oraz zgodnie z brzmieniem art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. rozstrzygnąć o kosztach postępowania sądowego należnych skarżącym od organu. Obowiązująca ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje prawnej możliwości zamieszczenia w treści wyroku jakiegoś innego, dodatkowego rozstrzygnięcia, z całą zaś pewnością nie takiego, jakiego oczekiwali wnioskodawcy.
Przystępując w następnej kolejności do rozważań nad wnioskiem o wykładnię wyroku, stwierdzić trzeba, że problematyka ta uregulowana jest w art. 158 p.p.s.a., w myśl którego sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
W wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie przedmiotu (vide: Komentarze do art. 158 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera i T. Wosia – Lex) podkreśla się, że potrzeba wyjaśnienia treści sentencji wyroku bądź jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy jest ono niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Strona wnioskująca o wykładnię orzeczenia ma obowiązek wskazać, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla niej niezrozumiałe bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię wyroku nie może zmierzać również do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawnych i znaczenia słów ani do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie.
Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi zatem wtedy, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (por. również postanowienia NSA z dnia: 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SAB 57/98 - Lex nr 75533, 29 czerwca 2007 r. sygn. akt II FZ 294/07 - Lex nr 299421, 28 września 2011 r. sygn. akt I FSK 464/10 - Lex nr 948844, 30 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 66/15 - Lex nr 1646166, 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 22/15 - Lex nr 1628848). Wykładnia orzeczenia nie może prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy, istotne zdaniem wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 662/09 - Lex nr 1461312). Wykładnia wyroku nie może prowadzić do uzupełnienia podjętego rozstrzygnięcia przez poszerzenie go o inne elementy ani też do formułowania przez sąd dodatkowych motywów podjętego rozstrzygnięcia lub modyfikacji motywów poprzednio wskazanych.
Przedmiotem wykładni mogą być jedynie rzeczywiste wątpliwości co do istoty rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, a nie udzielanie odpowiedzi na kreowane przez stronę pytania; za szczególnie pozbawione podstaw prawnych należy uznać domaganie się przez stronę dokonania wykładni wyroku stanowiące w istocie polemikę z odmiennym, niż oczekiwała strona stanowiskiem sądu zaprezentowanym w orzeczeniu (vide: postanowienia NSA z dnia: 23 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1224/10 - LEX nr 948926, 20 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 104/11 - Lex nr 795251). Niedopuszczalne jest w ramach instytucji określonej w art. 158 domaganie się przez stronę wyjaśnienia przez sąd powodów zajętego w sprawie stanowiska, które legło u podstaw rozstrzygnięcia, poprzez dodatkowe rozwinięcie argumentacji uzasadnienia orzeczenia, skoro postępowanie w sprawie zostało już zakończone (vide: postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II OW 67/13 - Lex nr 1447283).
W przekonaniu sądu przedmiotowy wniosek o wykładnię orzeczenia nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jego autorzy dążą w istocie do uzupełnienia uzasadnienia wyroku o ściśle wskazaną przez siebie argumentację. Tymczasem wniosek o wykładnię, o czym była wyżej mowa, nie może zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu i wskazaniami co do dalszego postępowania. Oczekiwanie przez wnioskodawców, że sąd wyraźnie sprecyzuje, jakiego zakresu robót powinien - w świetle dotychczas przedkładanej przez inwestorów dokumentacji - dotyczyć projekt budowlany zamienny, co - jak można przypuszczać - powinno mieć miejsce w treści uzasadnienia wyroku, nie mieści się w zakresie wykładni orzeczenia.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że do rozstrzygnięcia tej kwestii właściwe są organy nadzoru budowlanego, zaś sąd nie posiada kompetencji do rozstrzygania spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego, co wyjaśniono w motywach wydanego na gruncie tej sprawy wyroku, jest wyłącznie ocena pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracyjnych. Jeśli zaś uczestnicy postępowania z tą oceną i jej motywami się nie zgadzają, to powinni złożyć skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Akta sprawy dowodzą, że autorzy wniosku z takiej możliwości skorzystali.
Na marginesie powyższych rozważań dodać trzeba, że na ocenę przedmiotowych wniosków, nie mogły rzutować dokumenty przedłożone przed rozprawą przez pełnomocnika wnioskodawców. Rozpoznanie wniosków o uzupełnienie wyroku i jego wykładnię nie oznacza ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, ani też ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z którym skład orzekający w tej sprawie przed wydaniem wyroku zapoznał się i ocenił w całości.
Podsumowując, sąd wobec braku podstaw prawnych do uzupełnienia wyroku oraz dokonania jego wykładni, oddalił wnioski, o czym orzekł w sentencji postanowienia na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. oraz art. 158 p.p.s.a.
JK