Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta odmówił udzielenia B. R. pozwolenia na użytkowanie budynku handlowego położonego w L. przy ul. P. – H.. W konsekwencji tej decyzji i przeprowadzonych oględzin, w czasie których stwierdzono, że na parterze wspomnianego budynku znajduje się sklep obuwniczy, pomieszczenia zaplecza socjalnego i sanitariaty natomiast w części kondygnacji piętra zlokalizowany jest magazyn obuwia, ten sam organ postanowieniem z dnia [...]. na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) wymierzył B. R. karę w wysokości 75.000,00 złotych z tytułu jego nielegalnego użytkowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł B. R. żądając jego uchylenia. Podniósł w nim, że wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] r., oraz decyzji utrzymującej ją w mocy, jak i postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r., zawieszające postępowanie dotyczące wydania pozwolenia na roboty budowlane związane z budową przyłącza gazowego do czasu rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego zagadnienia legalności wzniesienia i użytkowania budynku. B. R. podniósł, że kwestia zezwolenia na wykonanie przyłącza gazowego została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 7 października 2003 r., sygn. akt II Ns 62/01, którym zezwolono mu na przeprowadzenie na koszt własny do budynku handlowego położonego w L. przy ul. P. – H. oddzielnego przyłącza wodno – kanalizacyjnego i gazowego.
W świetle postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 7 października 2003 r. – w ocenie składającego zażalenie – decyzje organów obu instancji dotyczące pozwolenia na użytkowanie są nieważne, gdyż Sąd Rejonowy w Lublinie nie pozwoliłby na przeprowadzenie przyłączy, gdyby budynek był wzniesiony nielegalnie. Skoro zaś obie decyzji dotyczące odmowy pozwolenia na użytkowanie są nieważne, to brak jest podstaw do wymierzenia kary przewidzianej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Organ odwoławczy po rozpoznaniu zażalenia zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w pełni podzielając argumentację organu I instancji dotyczącą zarówno zasadności wymierzenia kary jak i jej wysokości. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Postanowienie Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 7 października 2003 r. zezwala bowiem składającemu zażalenie na dokonanie czynności rzeczą wspólną, co nie jest równoznaczne z udzieleniem ani pozwolenia na budowę, ani z udzieleniem pozwolenia na użytkowanie.
W skardze na powyższe postanowienie B. R.wniósł o jego uchylenie, bowiem decyzja z dnia [...] r. o odmowie pozwolenia na użytkowanie jest – w jego ocenie – nieważna, gdyż sąd powszechny badał legalność wzniesionego budynku i zezwolił skarżącemu na dokonanie prac budowlanych. Ponadto skarżący uważa, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne z uwagi na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 71/09 oddalił skargę B. R., który od orzeczenia tego wniósł skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1697/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 czerwca 2009 r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd któremu sprawa została przekazana związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.
W wyroku z dnia 3 grudnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Zdaniem Sądu, brzmienie tego przepisu pozwala przyjąć tezę, że znajduje on zastosowanie w sytuacji, gdy wobec danego obiektu budowlanego stosuje się procedurę określoną przepisem art. 54 lub 55 ustawy Prawo budowlane, a inwestor nie wywiązał się z obowiązków określonych w tych przepisach. Zgodnie z art. 54 ustawy Prawo budowlane do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57 po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Sąd zauważył, że zawiadomienie o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 dotyczyć więc może jedynie budowy poprzedzonej ważnym pozwoleniem na budowę. Prawnie skuteczne jest bowiem zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko wobec obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Zgłoszenie to nie zastępuje natomiast procedury legalizacyjnej. Z kolei art. 55 ustawy Prawo budowlane przewiduje obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, gdy budowa obiektu realizowana jest w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę i został on zaliczony do wymienionych w tym przepisie kategorii obiektów albo jeżeli zachodzą okoliczności, o których jest mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Pozwolenie na budowę jest również wymagane, gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Wówczas wydaje się decyzję zezwalającą na użytkowanie części obiektu budowlanego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawione przypadki, w których inwestor ma obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie obejmują sytuacji, gdy w stosunku do obiektu dopiero toczy się postępowanie legalizacyjne. Przyjąć bowiem należy, że skoro strona skarżąca nie mogła dokonać skutecznego prawnie zawiadomienia o zakończeniu budowy, ani też nie mogła ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55 ustawy Prawo budowlane, to nie mogła tym samym naruszyć art. 54, ani też art. 55 ustawy Prawo budowlane.
Sąd zwrócił uwagę, że z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r., (sygn. akt II OSK 1338/07) wynika, iż w stosunku do wybudowanego przez B, R, budynku położonego w L, przy ul. P, – H, toczy się postępowanie legalizacyjne. Stąd też w tym postępowaniu i na tym jego etapie nie było podstaw do nałożenia na skarżącego kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku. Stosownie do art. 190 ustawy jak i ze względu na to, że stan faktyczny sprawy i stan prawny nie uległ zmianie pogląd ten jest wiążący.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art.152, a o kosztach w oparciu o art. 205 § 2 w związku z art. 200 wspomnianej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).