Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania E. i R. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Od powyższego postanowienia E. i R. M. wnieśli sprzeciw. W jego uzasadnieniu podnieśli, iż ze względu na ilość zaciągniętych zobowiązań kredytowych, jak i wysokość miesięcznych rat kredytu, każdy wydatek stanowi znaczący uszczerbek dla ich budżetu. Również fakt utrzymywania dwóch nieruchomości stanowi konieczność życiową, tym bardziej nie jest przejawem luksusu. Dodali, że ze względu na zawiłość sprawy potrzebna jest im pomoc adwokata, który mógłby im wszystko naświetlić i pokierować ich sprawą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W wyniku wniesienia przez skarżących sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)].
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej pozostawione zostało w znacznym stopniu uznaniu sądu administracyjnego.
Należy jednocześnie podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Zatem prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu.
Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżących Sąd nie znalazł okoliczności pozwalających przyznać prawo pomocy w całości. Zgodnie z oświadczeniem skarżących zawartym we wniosku ich miesięczny dochód wynosi łącznie ok. 3770 zł brutto. W niniejszej sprawie wpis wynosi 100 zł. W ocenie Sądu uiszczenie go w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla stron. Skarżący nie wykazali również, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uiszczenie wpisu, który do momentu wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji jest w zasadzie jedynym kosztem w sprawie, spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy. W przypadku natomiast uwzględnienia skargi, a skarżący do chwili zamknięcia rozprawy zgłoszą wniosek o zwrot kosztów, to stosownie do art. 200 p.p.s.a. będzie im przysługiwał od organu zwrot kosztów postępowania.
Należy również wskazać, iż fakt ponoszenia przez skarżących wydatków na spłatę kredytów nie może być uwzględniony przy ocenie ich sytuacji materialnej. Zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (tak w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygn. akt l OZ 83/06, niepublik. oraz II OZ 475/05, niepublik.).
Ponadto, strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma zapewniony szereg gwarancji procesowych, chroniących jej prawa. Należą do nich m. in. określony w art. 6 p.p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a także nie związanie sądu granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co nakazuje brać sądowi pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, nie tylko te wskazane przez skarżącego.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.