Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu - Z. R. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – adwokata M. K. Postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę skarżącego, uznając ją za niedopuszczalną.
W piśmie procesowym z dnia 19 maja 2016 r. (data nadania: 23 maja 2016 r.), wyznaczony adwokat, wyrażając stanowisko co do charakteru złożonej skargi, której rozpoznanie - jak uznał - nie należy do właściwości sądów administracyjnych, wniósł o zasądzenie "kosztów pełnomocnika" za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż - jak oświadczył - nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części.
Następnie, wyznaczony adwokat w piśmie procesowym z dnia 31 maja 2016 r. poinformował o sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej postanowienia, wskazując jednocześnie, że została ona przesłana skarżącemu. Do pisma wyznaczony adwokat załączył przedmiotową opinię z dnia 31 maja 2016 r. wraz z załącznikami - adresowanymi do skarżącego pismami: z dnia 18 maja 2016 r. informującym o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu oraz wyrażającym opinię o niedopuszczalności złożonej skargi, a także z dnia 25 maja 2016 r., do którego załączone zostało wskazane wyżej postanowienie, informującym o braku zasadności składania skargi kasacyjnej.
Wskazać należy, iż w świetle art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., adwokat wyznaczony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. W świetle § 4 ust. 1-3 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem kryteriów, określonych ust.
2. Opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się ponadto o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku.
W piśmie procesowym z dnia 19 maja 2016 r. wyznaczony adwokat nie określił wyraźnie za jaką pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu żąda wynagrodzenia. Uznano tym samym, że żąda wynagrodzenia w najszerszym zakresie.
Zauważyć należy, że w warunkach niniejszej sprawy zawodowy pełnomocnik ustanowiony został dla skarżącego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Mając na uwadze akta sprawy sądowej stwierdzić należy, że czynności podjęte przez wyznaczonego adwokata na tym etapie postępowania polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy. W drugiej natomiast instancji, czyli po wydaniu w dniu 16 maja 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowienia o odrzuceniu skargi - na poinformowaniu skarżącego o niedopuszczalności jego skargi, przesłaniu mu odpisu wskazanego postanowienia oraz sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i jej doręczeniu skarżącemu.
Opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji określone zostały w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c) rozporządzenia. W niniejszej sprawie - z uwagi na jej przedmiot, opłata ta wynosi, stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia - 480 zł. Opłaty maksymalne w drugiej instancji określone zostały natomiast w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a)-d) rozporządzenia. Mając to na uwadze, wskazać należy, iż w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, normodawca w odróżnieniu od zapisów § 21 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit. a)-c) rozporządzenia nie określił konkretnych czynności procesowych, za które przysługuje opłata maksymalna określona w tym przepisie. Przyjąć zatem należy, że opłata w tej wysokości przysługuje adwokatowi z urzędu niezależnie od rodzaju podjętych przez niego czynności procesowych, o ile jednak polegały one na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej.
Za czynność taką trudno jest natomiast uznać samo zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy. Czynność ta świadczy wprawdzie o rozpoczęciu przez pełnomocnika wykonywania czynności związanych z udzieleniem pomocy stronie, jednakże jest ona jedynie czynnością wstępną, po podjęciu której możliwe jest dopiero faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Pełnomocnik powinien bowiem zapoznać się z aktami sprawy niezależnie od etapu postępowania, na którym został ustanowiony. Samo zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy w pierwszej instancji nie może być tym samym uznane za faktycznie udzielaną w tej instancji pomoc prawną, za którą należy przyznać wynagrodzenie w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy stanowi bowiem jedynie czynność poprzedzającą i jednocześnie warunkującą podjęcie czynności stanowiącej faktyczne udzielenie pomocy prawnej.
W niniejszej sprawie za czynność taką uznać należy dopiero sporządzenie przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i poinformowanie o tym fakcie skarżącego, gdyż spośród czynności podjętych przez wyznaczonego adwokata po dacie wydania postanowienia o odrzuceniu skargi tylko ta mieści się w katalogu, określonym w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a)-d) rozporządzenia. Czynność ta podjęta została jednak już po złożeniu pisma procesowego z dnia 19 maja 2016 r., dlatego też w warunkach niniejszej sprawy nie można uznać, że zawarty w tym piśmie wniosek oraz oświadczenie, o którym stanowi § 3 rozporządzenia, mogły dotyczyć tej czynności. Tym samym brak jest podstaw do orzekania w tym zakresie. Brak jest również podstaw do orzekania o zwrocie pełnomocnikowi niezbędnych udokumentowanych wydatków wobec braku ich wykazania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.