Uzasadnienie
D.L. i J.L. wnieśli do tutejszego Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej z tytułu zbycia dwóch działek, których wartość wzrosła w związku z uchwaleniem miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego.
Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2011 r. D. i J.L., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, wnieśli o zwolnienie ich od kosztów procesowych ze względu na ich trudną sytuację materialną, bowiem żona nie pracuje, zaś utrzymują się jedynie ze skromnej renty w kwocie 800 zł.
Z uwagi na fakt, iż wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu skarżący zostali wezwani do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej.
W dniu 14 sierpnia 2011 r. skarżący przedłożyli wypełnione dwa wnioski o przyznanie prawa pomocy, odrębnie dla każdego z nich, w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata. I tak we wniosku D.L. wskazano, iż nie pracuje ona i nie posiada żadnych dochodów, utrzymuje się z renty męża w kwocie niespełna 888 zł netto. W rubryce nr 7.1 "Nieruchomości" wnioskodawczyni wskazała, w pozycji dom - "dom na wsi poniemiecki ponad 80 letni, 120 m², w pozycji mieszkanie - 120 m², w pozycji nieruchomość rolna - 0,65 h, w pozycji inne nieruchomości - budynek gospodarczy. Identycznej treści wniosek został złożony przez J.L., przy czym oświadczył on, że dochód rodziny stanowi jego renta w wysokości 850 zł.
W związku z koniecznością uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący zostali wezwani pismem z dnia 20 września 2011 r. do uzupełnienia informacji na temat udzielonych odpowiedzi w formularzu wniosku oraz wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących zakresu ich żądania oraz sytuacji majątkowej (w zakresie dotyczącym wykazanych we wniosku nieruchomości, w tym aktualnego sposobu ich wykorzystania i ewentualnego dochodu, jaki przynoszą) i finansowej (w zakresie dotyczącym dochodu rodziny oraz uzyskiwanej ewentualnie dodatkowej pomocy finansowej lub rzeczowej, a także ponoszonych wydatków i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). Zawarto również pouczenie, iż nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącym w dniu 23 września 2011 r. i w wyznaczonym terminie nie przedłożyli żądanych oświadczeń i dokumentów.
Wobec powyższego postanowieniami z dnia 11 października 2011 r. (sygn. akt II SA/Ol 570/11) Referendarz sądowy odmówił przyznania D.L. i J.L. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i finansowej skarżących. W uzasadnieniu stwierdzono, że brak przedłożenia przez wnioskodawców, mimo wezwania, wszystkich dokumentów źródłowych, jak również złożenia oświadczeń, uniemożliwia rzeczywistą ocenę sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżących.
Tym samym nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w tej sprawie. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jej otrzymania.
Z zachowaniem ustawowego terminu D. i J.L. wnieśli sprzeciw na to postanowienie. W ich ocenie Sąd nie wziął pod uwagę wiarygodności ich oświadczeń, gdyż nie czerpią żadnych dochodów z posiadanego budynku mieszkalnego o powierzchni 120 m². Wyrazili zdziwienie, iż Sąd nie ufa ich oświadczeniu i proszą o ponowne rozpatrzenie wniosku o prawo pomocy. Dołączyli do sprzeciwu kserokopię zawiadomienia o zajęciu świadczenia rentowego, kserokopię decyzji rentowej ZUS w O. oraz wyciąg z konta w "[...]" Bank za okres od 2 września 2011 r. do 16 września 2011r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wydanym postanowieniom utraciły one moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa. zarówno przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść odpowiednio jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to w interesie strony leży dołożenie należytej staranności przy składaniu wyjaśnień co do własnej sytuacji materialnej, tak aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W sprawie tej w żadnym przypadku nie można uznać aby skarżący przedkładając informacje zawarte we wniosku przekonali sąd, iż nie są w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny uiścić kosztów postępowania oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Stosownie do art. 255 ustawy ppsa., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pomimo, iż w toku postępowania skarżący zostali wezwani do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie wywiązali się z nałożonego obowiązku, gdyż w zakreślonym terminie ani nie złożyli stosownych oświadczeń, ani też nie przedłożyli dokumentów źródłowych, wskazując jedynie w sprzeciwie, iż nie rozumieją dlaczego Sąd odmawia wiarygodności ich oświadczeniu zawartemu we wniosku o prawo pomocy.
W tym miejscu wyjaśnić pozostaje, iż pomimo wniesionego sprzeciwu skarżący nadal nie przedłożyli dokumentów źródłowych wykazujących ponoszone przez nich koszty związane z utrzymaniem, jak również dokumentów potwierdzających stan konta za okres trzech miesięcy, gdyż załączony do sprzeciwu wyciąg z posiadanego konta dotyczy jedynie okresu od 2 września 2011 r. do 16 września 2011 r., nie zaś okresu trzech miesięcy. Nadal także skarżący nie złożyli oświadczenia co do swojego stanu majątkowego, czy mieszkanie i dom o powierzchni 120 m² to ta sama nieruchomość, a jeśli nie to należało wskazać lokalizację domu i mieszkania oraz sposób ich wykorzystania, oświadczenia co do ilości posiadanych działek wchodzących w skład nieruchomości rolnej o powierzchni 0,65 ha, ich sposobu wykorzystania i przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego oraz ewentualnych dochodów, jaki przynoszą, czy w okresie ostatnich dwóch lat skarżący posiadali inne nieruchomości nie wykazane w formularzu, a jeśli tak, to o jakiej powierzchni oraz datę ich zbycia i uzyskaną cenę sprzedaży, oświadczenie co do sposobu wykorzystania budynku gospodarczego, oświadczenia czy skarżący korzystali z pomocy społecznej.
To, że strona pomimo wezwania nie przedkłada żądanych informacji i dokumentów rodzi istotne wątpliwości co do rzetelności podanych przez nią danych w tej sprawie, a w konsekwencji także wątpliwości co do jej faktycznej sytuacji materialnej i finansowej w kontekście braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego.
Należy podkreślić, że dla prawidłowej oceny sytuacji materialnej wnioskujących o przyznanie prawa pomocy skarżącym Sąd, musi posiadać pełne dane o stanie majątkowym, przy czym ciężar udowodnienia istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, a nie na Sądzie. Skoro skarżący nie wywiązali się z tego obowiązku, gdyż mimo wezwania Sądu nie skorzystali z możliwości wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności w informacjach podawanych we wnioski brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego przez nich prawa pomocy, przy czym nawet nie udzielili odpowiedzi czy oczekują na pomoc w formie ustanowienia im radcy prawnego czy też adwokata.
Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2, art. 255 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.