Uzasadnienie
D. i J. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ‘[...]" r., Nr "[...]" w sprawie opłaty planistycznej.
Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Postanowieniem z dnia 2 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1267/11.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 22 grudnia 2011 r., skarżący zostali wezwani do wykonania w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 lipca 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącym w dniu 28 grudnia 2011 r. (data i podpisy na potwierdzeniach odbioru wezwań).
Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, w wyznaczonym terminie wpis nie został uiszczony. Natomiast w dniu 5 stycznia 2012 r. (data nadania pisma) skarżący złożyli kolejny wniosek o przyznanie im prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ustanawiają generalną zasadę, iż każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jako wyjątek od tej zasady ustawodawca w art.246 § 1 p.p.s.a. przewidział, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów (pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przy czym na podkreślenie zasługuje fakt, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest skuteczny od chwili jego wniesienia, a zatem obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie jest otwarty na dzień złożenia wniosku (H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" Warszawa 2005, komentarz do art. 243, teza 3, str. 627).
Niedopuszczalne jest orzeczenie o zwolnieniu od opłaty, której uiszczenie powinno nastąpić przed datą złożenia wniosku o prawo pomocy. Upływ terminu do uiszczenia wpisu od skargi prowadzi do przekształcenia sytuacji prawnej strony postępowania, gdyż aktualizuje kompetencję sądu do odrzucenia skargi. Niezasadne zatem jest w niniejszej sprawie zwolnienie skarżących od wpisu od skargi, albowiem na dzień rozpoznania wniosku termin do uiszczenia tej opłaty upłynął a skarżący nie wnosili o jego przywrócenie. Z akt sprawy wynika bowiem, że termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 4 grudnia 2011r., natomiast wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi został złożony 5 stycznia 2012r.
Niezależnie od tego, że wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi został wniesiony po upływie terminu do jego uiszczenia należy zwrócić uwagę na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie niniejszej rozpoznawał już wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocnym, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1267/11 oddalił złożone na nie zażalenie, po czym skarżący złożyli nowy wniosek, tym razem w zakresie zwolnienia ich tylko od wpisu od skargi. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Reguła ta dotyczy również postanowień wydanych w przedmiocie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie jednak skarżący składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przytoczyli żadnych nowych okoliczności istotnych dla oceny ich sytuacji materialnej, nawet nie powoływali się na pogorszenie ich sytuacji a w uzasadnieniu wniosku przytoczyli tę samą, co poprzednio argumentację. Z uwagi zatem na to, że nie nastąpiła zmiana okoliczności w sprawie, nie było podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego prawomocnym postanowieniem.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 245 §1 i § 3 p.p.s.a. oraz art.165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.