Uzasadnienie
Składając zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, W.W. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 148 akt).
W uzasadnieniu podał, iż jest osobą bezrobotną, bez żadnych źródeł dochodu, bez prawa do emerytury, czy też renty, nie posiada żadnych nieruchomości ani żadnych wartościowych przedmiotów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący zaznaczył również, iż w związku z niemożnością skompletowania wszystkich dokumentów, zmuszony był opłacić wpis sądowy od wniesionej skargi, jednakże pieniądze na ten cel (200 zł) pożyczył i nadal nie oddał. Aktualnie nie ma od kogo pożyczyć pieniędzy ani też nie posiada własnych środków na uiszczenie wpisu od zażalenia. Do wniosku załączona została kopia zaświadczenia z urzędu pracy z 25 czerwca 2014 r. o tym, iż skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 2 grudnia 2013 r. bez prawa do zasiłku (k.152).
Skarżący dostarczył wyciąg ze swojego rachunku bankowego, za okres od 1 października do 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że saldo początkowe, jak i saldo końcowe tego konta wynosiło 0 zł (k. 169), a także pismo, w którym jego rodzice oświadczyli, iż mieszka on z nimi i korzysta ze wspólnego wyżywienia, jednakże nie są w stanie pomóc mu finansowo, w tym opłacić jego kosztów sądowych (k. 170).
Postanowieniem z 6 maja 2015 r. Sąd odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych (k. 172).
Sąd zauważył, że wspólne zamieszkiwanie z rodzicami, którzy ponoszą również koszty wyżywienia, faktycznie oznacza prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z tym, iż skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, emerytury lub renty i nie uzyskuje żadnych dochodów, należy przyjąć, iż rodzice skarżącego ponoszą także inne koszty jego utrzymania. Wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego pozwala zaś na poczynienie odpowiednich oszczędności w celu zgromadzenia środków niezbędnych na prowadzenie spraw sądowych przez członka rodziny. Przedłożony wyciąg z konta bankowego dotyczy okresu sprzed prawie sześciu miesięcy, tymczasem, Sąd musi dysponować aktualnymi danymi. Sąd wskazał, iż obecnie rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z 27 sierpnia 2015 r. - k. 195).
Sąd II instancji wskazał, iż przy wydawaniu postanowienia sądowi I instancji nie była znana ani ogólna kwota dochodów rodziców skarżącego, ani wysokość ponoszonych przez nich wydatków. Sąd dysponował jedynie oświadczeniem rodziców skarżącego, iż syn mieszka z nimi i korzysta ze wspólnego wyżywienia, jednakże nie są oni w stanie udzielić mu pomocy finansowej na pokrycie kosztów postępowania. Analiza powtórnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalała na jednoznaczną konkluzję, że rodzice skarżącego są w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego przez wnioskodawcę. Dane, którymi dysponował sąd I instancji były niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego. W tej sytuacji, sąd I instancji powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; w skr. p.p.s.a.), zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Sąd II instancji zauważył, że w ponownym wniosku strona powołała nowe okoliczności wskazując, iż nie pobiera już stypendium szkoleniowego oraz nie posiada żadnych oszczędności. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca przedłożył wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 października do 31 grudnia 2014 r. Został on przedłożony przy piśmie z 5 marca 2015 r., które stanowiło uzupełnienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Z pomocą tego dokumentu, wnioskodawca podważał orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie można więc czynić stronie zarzutu, iż w dacie orzekania przez sąd I instancji, dane z wyciągu były nieaktualne, bowiem, jak wskazano, w takiej sytuacji ustawodawca przewidział w art. 255 p.p.s.a. tryb "uzupełnienia" oświadczenia strony.
Rozpoznając wniosek ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wezwał skarżącego (k. 209) do uzupełnienia informacji w powyższym zakresie.
W odpowiedzi, w piśmie z 2 listopada 2015 r. (k. 211), skarżący stwierdził, iż zamieszkuje pod adresem podanym do korespondencji. Mieszkanie ma ok. 70 m2. Mieszka z rodzicami i to oni ponoszą wszelkie koszty jego utrzymania. Nie posiada żadnego pojazdu. Nie posiada żadnego dochodu, a dokument potwierdzający to, iż jest bezrobotny znajduje się w aktach. Ponieważ nie posiada żadnych dochodów, jest całkowicie zdany na rodziców i to oni ponoszą wszystkie wydatki. Rodzice nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie, a on nie ma żadnych dochodów. Jednocześnie rodzice oświadczyli, że nie będą partycypować w kosztach jego sprawy sądowej.
Do pisma dołączony został wyciąg z rachunku skarżącego za okres od 1 kwietnia do 30 października 2015 r., zaświadczający o braku w tym czasie operacji i środków na rachunku.
W ocenie Sądu informacje na temat sytuacji materialnej skarżącego, wynikające z wniosku i wyżej przytoczonego dodatkowego oświadczenia dają podstawę do stwierdzenia, iż skarżący, utraciwszy dochód i nie posiadając majątku, jest całkowicie zdany na rodziców, od których nie jest w stanie uzyskać środków potrzebnych w postępowaniu sądowym.
W tym stanie rzeczy zgłoszony postulat uznać należy za zasadny. Stosownie bowiem do unormowania zawartego w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje bowiem, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stąd też postanowiono jak w sentencji.