Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" nałożył na "[...]" opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000 zł za nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce "[...]" bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu podał, że postanowieniem z dnia 2 września 2013 r. zobowiązał inwestora do przedstawienia, w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r., dokumentów umożliwiających legalizację stwierdzonej samowoli budowlanej. Postanowienie to, na skutek wniosków inwestora, zostało zmienione odpowiednio postanowieniami: z dnia 13 stycznia 2014 r., 28 lutego 2104 r., 13 maja 2014 r., 4 listopada 2014 r. w zakresie terminu wykonania obowiązków - ostatecznie do dnia 31 grudnia 2014 r. Inwestor w oznaczonym terminie przedłożył wymagane dokumenty. W wyniku ich sprawdzenia stwierdzono, że przedłożony projekt budowlany posiadał braki, do usunięcia których zobowiązano inwestora postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. Ponownie sprawdzając projekt budowlany stwierdzono, że spełnione zostały wymagania określone w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.). Wobec powyższego, stosownie do z art. 49 ust. 2 zw. z art. 59f ust. 2 tej ustawy ustalono opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł.
W złożonym zażaleniu inwestor zarzucił, że błędnie ustalono kategorię obiektu budowlanego jako I -budynki mieszkalne jednorodzinne, podczas gdy w rzeczywistości przedmiotowy obiekt budowlany to budynek gospodarczy (obora), który powinien być zakwalifikowana jako kategoria II -budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe lub III -inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie, stosownie do załącznika do ustawy Prawo budowlane. Podkreślił, że dokonał rozbudowy, przebudowy i nadbudowy wraz ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczego z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny. Powyższe potwierdzają decyzje wydane przez Wójta Gminy "[...]" w przedmiocie ustalania warunków zabudowy, w tym znajdująca się w aktach sprawy decyzja z 9 października 2014 r., jak również wypis z kartoteki budynków Starostwa Powiatowego w "[...]" i mapa sytuacyjno-wysokościowa sporządzona przez uprawnionego geodetę 8 stycznia 2015 r. i potwierdzona przez Starostę Mrągowskiego 9 stycznia 2015 r.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r. "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował rozbudowę i nadbudowę przedmiotowego budynku jako budowę, zdefiniowaną w art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, wykonaną bez pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że pomimo braku legalnej definicji, posiłkując się treścią art. 3 pkt. 6, 7, 7a tej ustawy, przez rozbudowę należy rozumieć roboty budowlane, w wyniku których następuje zmiana charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. WINB podał, że w 2003 r. skarżący rozpoczął rozbudowę i nadbudowę przedmiotowego budynku i zmienił sposób użytkowania obiektu gospodarczego na mieszkalny. Z projektu budowlanego sporządzonego w 15 listopada 2014 r. jednoznacznie wynika, że rozpoczęte roboty budowlane polegały na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie istniejącego budynku. W ramach jednej inwestycji dokonano również zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny.
Zakres i wymiary rozbudowy oraz nadbudowy zostały precyzyjnie przedstawione w projekcie i w protokole z oględzin z dnia 22 lipca 2013 r. Dokonano nadbudowy kondygnacji poddasza ze ścianką kolankową ok. 1 m, o wymiarach 15 m x 6 m. Od strony północno - wschodniej budynku wykonano wiatrołap o wymiarach zew. 4,16 m x 2,40 m, na wysokości dwóch kondygnacji. W związku z powyższym organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył tryb określony w art. 48-49 Prawa budowanego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że opłata legalizacyjna przewidziana w art. 49 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego stanowi warunek legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował przedmiotowy budynek do I kategorii jako budynek mieszkalny jednorodzinny, w ramach istniejącej zabudowy zagrodowej. Prawidłowo również ustalił i szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia wysokości spornej opłaty.
Przyjął bowiem współczynniki i stawkę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym. Odnosząc się do zarzutu błędnie przyjętej przez organ pierwszej instancji kategorii I (budynki mieszkalne jednorodzinne) dla przedmiotowego obiektu, podniósł, że projekt budowlany oraz decyzja o warunkach zabudowy nr "[...]" jednoznacznie wskazują, jaki charakter ma obecnie przedmiotowa inwestycja. Oba dokumenty zawierają zapis: "inwestycja polegająca na rozbudowie, przebudowie, nadbudowie wraz ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczego z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny na działce "[...]".
Ponadto inwestor, odpowiadając na pismo organu odwoławczego z dnia 27 marca 2015 r. podał, że jego zamierzeniem było dokonanie rozbudowy, przebudowy, nadbudowy istniejącego budynku gospodarczego oraz zmiana sposobu użytkowania tego budynku z budynku gospodarczego na mieszkalny jednorodzinny. WINB wyjaśnił ponadto, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest przymusowa, lecz inwestor powinien liczyć się z tym, że nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej skutkuje wydaniem decyzji, o której mowa w art. 48 ust 1 Prawa budowlanego.
W złożonej skardze "[...]" powtórzyli w całości argumentację zawartą w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu nadzoru budowlanego, którym zobowiązano skarżących do uiszczenia opłaty legalizacyjnej za nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.) właściwy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub już wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest obowiązany wydać postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzone roboty, określa wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w określonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Przedstawienie przez inwestora żądanych dokumentów, w myśl art. 48 ust. 5, traktowane jest jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i o pozwolenie na wznowienie robót, o ile budowa nie została już zakończona.
W toku postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ zobowiązany jest do zbadania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane.
Pozytywny wynik powyższych sprawdzeń powoduje, że możliwe jest wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia tej opłaty stosuje się przepisy o wymierzaniu kary za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę, przewidzianej w art. 59 f Prawa budowlanego. Przy czym, stawka w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). Wymierzana opłata legalizacyjna stanowi natomiast iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego).
Należy zaznaczyć, że spełnienie przez inwestora powyższych wymagań obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, zaś w przypadku zakończenia budowy - tylko o zatwierdzeniu projektu. Nieuiszczenie natomiast opłaty legalizacyjnej skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części (art. 49 ust. 3 i ust. 4).
W niniejszej sprawie prawidłowo organy obu instancji ustaliły wysokości opłaty legalizacyjnej. Właściwie bowiem zaklasyfikowano sporny budynek do I kategorii obiektów budowlanych, do której ustawodawca zaliczył budynki mieszkalne jednorodzinne. Kategorii tej dopowiada współczynnik kategorii obiektu (k) "2" i współczynnik wielkości obiektu (w) "1". W tej sytuacji opłata została ustalona prawidłowo (500 zł x 2 x 1 x 50).
Nie można podzielić stanowiska skarżących, że organy nadzoru budowlanego błędnie ustaliły kategorię przedmiotowego budynku. Nie ma bowiem znaczenia w sprawie, że pierwotnie był on oborą, skoro w rezultacie prowadzonych przez skarżących robót budowlanych powstał budynek mieszkalny jednorodzinny. Fakt ten wynika zarówno z projektu budowlanego, jak i z protokołu z kontroli budowy obiektu budowlanego z dnia 22 lipca 2013 r. oraz wyjaśnienia skarżącego z dnia 15 kwietnia 2015 r.
Niewątpliwie ustalona kwota opłaty legalizacyjnej jest bardzo wysoka, jednak obowiązujące przepisy prawa nie przewidują żadnej możliwości miarkowania wysokości tej opłaty. Zgodnie z art. 59f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego tylko takie cechy, jak: kategoria obiektu, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu, które określono enumeratywnie w załączniku do powołanej wyżej ustawy, mają wpływ na wysokość opłaty legalizacyjnej. Jak już wyżej stwierdzono, wszystkie te parametry zostały prawidłowo ustalone przez organy orzekające w sprawie.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), skargę należało oddalić.