Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówiła J. Ł. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wnioskodawca instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. Przytoczone we wniosku o prawo pomocy okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. Na wnioskodawcy zatem spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Referendarz sądowy w powołanym na wstępie postanowieniu uznał, że oświadczenie majątkowe J. Ł. zawarte w treści formularzu prawa pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane ostanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Skarżący zobowiązany do opisania rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, podania rocznej wartości przychodu oraz kosztów uzyskania tej produkcji nie wskazał tego przychodu. Podał, że łącznie koszty wynoszą ok. 28.744 zł (2.395 zł miesięcznie).
Nadto oświadczył, że ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego w łącznej wys. 3.330 zł miesięcznie. Referendarz sądowy wskazał, ze statystyczny przychód gospodarstwa rolnego, jaki podaje wnioskodawca w wys. 777 zł sporządzony w oparciu o dane wynikające z obwieszczenia Prezesa GUS nie obrazuje indywidualnych zdolności zarobkowania skarżącego i nie pozwala na ocenę jego realnych możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego, zwłaszcza, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie jest statystyczna rentowność gospodarstwa skarżącego, ale jego rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa. Sytuacja ta okazuje się na tyle dobra, że pozwala utrzymywać dodatnie saldo na rachunku bankowym orze okres ok. 11 miesięcznie i poziomie przewyższającym 10.000 zł. Ponadto referendarz sądowy stwierdził, że oświadczenie o wysokości osiąganego dochodu z gospodarstwa rolnego podane przez wnioskodawcę we wniosku, powiększonego nawet o dochody uzyskiwane przez jego matkę (łącznie 1.869 zł miesięcznie), uznać należy za niewystarczające dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy w zestawieniu w wysokością ponoszonych przez niego łącznych kosztów prowadzenia działalności rolniczej (2.395 zł miesięcznie) i gospodarstwa domowego (3.330 zł miesięcznie).
J. Ł. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, iż "przychód gospodarstwa reguluje Dz. U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. art. 18" Dochód roczny to 9.328,41 zł, co stanowi 777,37 zł miesięcznie. Z tego wynika, że sytuacja finansowa nie pozwala na opłacenie radcy prawnego. Dlatego skarżący wniósł o przyznanie radcy prawnego."
Wobec skutecznego wniesienia przez J. Ł. sprzeciwu – na podstawie art. 260 p.p.s.a. - postanowienie z dnia 6 czerwca 2012 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez J. Ł. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można uznać, by skarżący znajdował się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, że w okresie od 11 lipca 2011 r. do 10 maja 2012 r. skarżący posiadał środki wahające się od ok. 10.000 zł do przeszło 32000 zł, zaś końcowe saldo konta na 10 maja 2012 r. wynosi 10.599 zł. Już ta okoliczność świadczy o tym, iż skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Nieprzekonująca jest zaś stanowisko skarżącego, iż jego miesięczny dochód wynosi jedynie 777 zł. Kwoty widniejące na rachunku bankowym temu zaprzeczają. Zważywszy, iż skarżący nie ujawnił szczegółowo swoich przychodów z gospodarstwa rolnego, a jedynie wskazał na ponoszone koszty (k. 20 akt sądowych) nie można dać wiary co do oświadczenia o osiąganych przez niego dochodach rzędu 777 zł miesięcznie, zwłaszcza uwzględniwszy stan wspomnianego wyżej rachunku bankowego.
Mając zatem na względzie, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony i to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r. I FZ 29/12, Lex nr 1120549) nie można uznać, biorąc powyższe pod uwagę, by skarżący uprawdopodobnił, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalić.
/-/ W. Batorowicz