Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] na podstawie art. 122 ust. 1, ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. prawo oświatowe (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 z późn. zm., zwanej dalej: ustawa; Prawo oświatowe) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej: Kpa), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez pracodawcę - G. K. (zwaną dalej: skarżąca) odmówił przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika D. K. (zwanej dalej: pracownik).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że młodociany pracownik zdała egzamin zawodowy przeprowadzony przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...], a zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna zdać egzamin czeladniczy przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej. Zdanie egzaminu przed niewłaściwą komisją spowodowało odmowę przyznania dofinansowania.
Wskazano również, że prowadzona przez G. K. działalność gospodarcza pod nazwą "[...] polegająca na prowadzeniu restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych zaliczają zgodnie z ustawą o rzemiośle do grona rzemieślników.
Kolejno organ wywodził, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przysługuje pracodawcy, który zawarł z pracownikiem młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Warunkiem przyznania dofinansowania jest, ażeby pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego i ukończenie przez pracownika młodocianego nauki zawodu oraz zdania egzaminu. Przy czym w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem jest to egzamin czeladniczy, a w przypadku młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy. Stosownie do art. 122 ust. 7 ustawy wniosek o dofinansowanie winien być złożony przez pracodawcę w terminie 3 miesięcy od dnia zdania egzaminu przez pracownika młodocianego.
Na tym tle organ wskazał, że wnioskodawca przedłożył wymagane dokumenty w ustawowym terminie a na ich podstawie ustalono, że pracodawca zawarł z pracownikiem młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Okres nauki zawodu wynosił 36 miesięcy. Osoba prowadząca szkolenia posiadała wymagane przepisami kwalifikacje. Pracownik młodociany zdał egzamin.
Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, jak stwierdził organ, że pracownica uzyskała Świadectwo Potwierdzające Kwalifikację w Zawodzie kucharz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. wystawione przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...]. Natomiast stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 2 lit a w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje się egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia [...] marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267, zwanej dalej: ustawa o rzemiośle). Rzemiosłem zgodnie z art. 2 ustawy o rzemiośle jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone powyżej dla osób fizycznych.
Podkreślono, że powołany wyżej przepis art. 122 ust. 1 pkt. 2 lit. a Prawa oświatowego obowiązuje od 1 września 2019 r. i został wprowadzony ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2245, zwanej dalej: ustawa zmieniająca) i ma zastosowanie w sprawie, ponieważ w ustawie zmieniającej nie przewidziano przepisów przejściowych. Wniosek został złożony w dniu [...] października 2019 r. a nauka zawodu zakończyła się [...] sierpnia 2019 r. Ponadto w trakcie kształcenia młodocianego przepisy § 11 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010, zwanego dalej: Rozporządzenie) przewidywały, że młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Zdanie egzaminu we właściwym trybie jest jednym z warunków koniecznych do otrzymania żądanego dofinansowania.
W powyższych okolicznościach organ doszedł do przekonania, że skarżącej nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Od powyższej decyzji odwołała się G. K. wskazując, że jest z niej niezadowolona. Nie zgadzając się z uzasadnieniem podanym w wyżej wymienionych decyzjach, odwołująca się podniosła, że prowadziła działalność gospodarczą w zakresie gastronomii od [...] lipca 1998 r. do [...] sierpnia 2019 r., w ramach której szkoliła pracowników młodocianych w zawodzie kucharz. Jako właściciel firmy nie posiadała kwalifikacji zawodowych w ramach prowadzonej działalności gastronomicznej oraz jako kucharz. Posiada wyższe wykształcenie - dyplom nr [...] z dnia [...] sierpnia 1982 r. wydany przez Akademię Ekonomiczną w [...] - w zakresie Ekonomiki i Organizacji Obrotu i Usług, które nie są dowodem posiadania kwalifikacji do prowadzenia działalności gastronomicznej (magister ekonomii). Tym samym mając na uwadze art. 2 ust. 1 ustawy o rzemiośle skarżąca stoi na stanowisku, że w okresie prowadzenia szkolenia uczniów nie była rzemieślnikiem.
Skarżąca podniosła również, że art. 1 ustawy o rzemiośle mówi, że osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców mogą wykonywać tę działalność z zachowaniem warunków określonych w niniejszej ustawie (o rzemiośle), a działalność takich osób jest zaliczana do rzemiosła. Zdaniem skarżącej użyte słowo "mogą" świadczy o dobrowolności zachowania warunków określnych w ustawie, a tym samym uzyskania statusu rzemieślnika lub też nie.
Kolejno skarżąca wywodziła, że posiadała natomiast, jako właściciel zakładu pracy, kwalifikacje do szkolenia uczniów, tj.:
- - dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej 6 letni staż pracy w zawodzie (tj. okres prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie gastronomii) – zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244, poz. 1626 z późn. zm., zwanego dalej: Rozporządzenie ws. nauki zawodu) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2019 r. oraz
- - kwalifikacje pedagogiczne - ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu.
Z uwagi na powyższe pracownica młodociana objęta wnioskiem o dofinansowanie kosztów nauki zawodu i zatrudnieni w zakładzie skarżącej - jako pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem - przystąpiła w dniu [...] sierpnia 2019 r. do egzaminu zawodowego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w [...].
Podstawą przystąpienia do egzaminu przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną był:
- - aneks do umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zmieniający formę egzaminu,
- - oświadczenie ucznia złożone w grudniu 2018 r. w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych o przystąpieniu do egzaminu przed OKE, które było podstawą do zgłoszenia do egzaminu.
Skarżąca dodała, że egzamin został zaliczony z wynikiem pozytywnym.
Przy rozpatrywaniu wniosków, na podstawie których wydano decyzję pierwszoinstancyjne, powołano się na art. 122 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo oświatowe cytując jego brzmienie obowiązujące od dnia [...] września 2019 r. Tymczasem umowa z uczniem została zawarta w dniu [...] sierpnia 2016 r. na okres nauki od [...] września 2016 r. do [...] sierpnia 2019 r., a egzamin zawodowy został zdany przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w dniu [...] sierpnia 2019 r., czyli przed wejściem przepisów uściślających, przed jaką komisją egzaminacyjną powinni zdawać egzaminy pracownicy młodociani zatrudnieni o pracodawców będących rzemieślnikami i niebędących rzemieślnikami.
Powołując się na orzecznictwo sądowe
{wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 284/19}
Skarżąca podkreśliła, że brzmienie art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe uległo zmianie z dniem 01 września 2019 r. w momencie wejścia w życie ustawy zmieniającej, w której nie zawarto przepisów przejściowych. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą.
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny wskazując w szczególności, że pismem z dnia [...] października 2019 r. Pani G. K. wniosła do organu pierwszej instancji o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika z tytułu ukończenia nauki w zawodzie kucharza, trwającej 36 miesięcy (od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r.; umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego pracownika zawarta została w dniu [...] sierpnia 2016 r. pomiędzy "[...]" skarżącą a pracownikiem; pracownik zdał egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w [...]; zostało wydane świadectwo potwierdzające kwalifikację młodocianego pracownika w zawodzie (w zakresie kwalifikacji sporządzanie potraw i napojów T.6.) przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...].
Organ powołał się następnie na art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego przytaczając jego brzmienie i podkreślając, że treść przepisu art. 122 weszła w życie w dniu [...] września 2019 r., jednakże została ona wprowadzona ustawą zmieniającą z dnia [...] listopada 2018 r. Informacja o nowelizacji kluczowych dla przedmiotowego dofinansowania przepisów znana była więc, w ocenie organu, zdecydowanie wcześniej, sam zaś wniosek o przedmiotowe dofinansowanie został złożony już po wejściu w życie nowego brzmienia art. 122 Prawa oświatowego. Powyższy przepis bezspornie natomiast przesądza, że przedmiotowe dofinansowanie przysługuje, jeżeli młodociany zatrudniony jest w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie) i zdał egzamin czeladniczy. Podkreślono, że zdanie egzaminu we właściwym trybie jest jednym z warunków koniecznych do otrzymania wnioskowanego dofinansowania, co – zdaniem SKO –słusznie zauważył organ pierwszej instancji.
Jak bowiem wynika z przepisu art. 1 ustawy o rzemiośle - osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców mogą wykonywać tę działalność z zachowaniem warunków określonych w niniejszej ustawie, a działalność takich osób jest zaliczana do rzemiosła. Z kolei w myśl przepisu art. 2 tej ustawy rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez: 1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, lub;
2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1. Stosownie zaś do ust. 6 rzemieślnikiem jest osoba, o której mowa w ust. 1.
Kolejno organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym o tym kto jest rzemieślnikiem - w rozumieniu ustawy o rzemiośle, zadecydował sam ustawodawca w jej art. 2.
{wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010r., sygn. akt II OSK 1929/09}
Działalność odwołującej jest zatem, w ocenie SKO, rzemiosłem w rozumieniu powyższych przepisów, w związku z czym stronę należy traktować jak rzemieślnika i nie jest w tym zakresie wymagane np. jakiekolwiek wyrażenie jej woli.
W opisanych okolicznościach SKO uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. Organy obejmuje obowiązek stosowania w wydawanych aktach władczych (decyzjach) przepisów prawa aktualnie obowiązującego i nie mogą kierować się ewentualną perspektywą zmiany prawa w przyszłości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła G. K. zaskarżając ją w całości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w błędnym brzmieniu do sprawy, do której zastosowanie znajduje przepis w brzmieniu przed nowelizacją;
- 2. naruszenie art. 101a ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej (z dnia 22 listopada 2018 r.) poprzez jego pominięcie i zastosowanie w okolicznościach sprawy znowelizowanego art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego oraz odmówienie przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, mimo że naruszony przepis zapewnia możliwość uzyskania takiego dofinansowania;
- 3. naruszenie przepisów ustawy z dnia 22 marca 1989r. o rzemiośle, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 tej ustawy poprzez jej pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy i uznanie skarżącej za rzemieślnika pomimo tego, że nie spełnia postawionych w niej warunków.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie do istoty sprawy.
W uzasadnieniu żądań skargi skarżąca podniosła w szczególności, że prowadziła działalność gospodarczą w zakresie gastronomii od [...] lipca 1998 r. do [...] sierpnia 2019 r., w ramach której szkoliła pracowników młodocianych w zawodzie kucharz. Jako właściciel firmy nie posiadała kwalifikacji zawodowych w ramach prowadzonej działalności gastronomicznej jako kucharz. Posiada natomiast wyższe wykształcenie, które nie dowodem posiadania kwalifikacji do prowadzenia działalności gastronomicznej. Zdaniem skarżącej, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o rzemiośle, w okresie prowadzenia szkolenia uczniów nie była ona rzemieślnikiem. Posiadała natomiast, jako właściciel zakładu pracy, kwalifikacje do szkolenia uczniów: dyplom ukończenia studiów w na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej 6 letni staż pracy w zawodzie (okres prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie gastronomii w rozumieniu § 10 ust. 5 pkt 4 Rozporządzenia ws. nauki zawodu w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] sierpnia 2019 r.) oraz kwalifikacje pedagogiczne (ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu).
Z uwagi na powyższe pracownicy młodociani zatrudnieni w zakładzie skarżącej, jako pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem, objęci wnioskiem o dofinansowanie kosztów nauki zawodu, przystąpili w dniu [...] sierpnia 2019 r. do egzaminu zawodowego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w [...].
Skarżąca podkreśliła, że umowy z uczniami zostały zawarte w dniu [...] sierpnia 2016 r. na okres nauki od [...] września 2016 r. do [...] sierpnia 2019 r., a egzamin zawodowy został zdany przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w dniu [...] sierpnia 2019 r., czyli przed wejściem przepisów zmieniających, uściślających przed jaką komisją egzaminacyjną powinni zdawać egzaminy pracownicy młodociani zatrudnieni u pracodawców będących rzemieślnikami i niebędących rzemieślnikami. Powołany zaś przez organy art. 122 ust. 1 pkt. 2 Prawa oświatowego zastosowano w brzmieniu nadanym mu dopiero z dniem [...] września 2019 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza, nie odpowiadają prawu, a to ze względów wskazanych poniżej.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez te organy przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Sąd przychylił się również do przywołanego stanowiska organu II instancji w zakresie uznania skarżącej za rzemieślnika, nie uznając jednocześnie za prawidłową argumentacji podniesionej przeciwko stanowisku organu przez skarżącą.
Przyczyną uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji były zaś nieprawidłowości w zakresie podstaw prawnych wydanych rozstrzygnięć oraz wykładni prawa.
Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji zapadłych w niniejszej sprawie jest art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Treść powołanego przepisu uległa zmianie w dniu 1 września 2019 r. Przed nowelizacją Prawa oświatowego, art. 122 ust. 1 brzmiał: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
- 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
- 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."
W związku z nowelizacją Prawa oświatowego, treść art. 122 ust. 1 uległa zmianie i otrzymała brzmienie: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
- 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
- 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
- a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),
- b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
- 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."
Na tle powyższego, Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za uzasadnione z uwagi na to, że cały cykl kształcenia młodocianego pracownika, odbył się według stanu prawnego obowiązującego przed datą [...] września 2019 r. Umowa o pracę została zawarta [...] sierpnia 2016 r. na okres nauki - od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. Egzamin końcowy potwierdzający kwalifikacje w zawodzie odbył się w dniu [...] sierpnia 2019 r., który młodociany pracownik ukończył z wynikiem pozytywnym.
Z dniem [...] września 2019 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego, zgodnie z art. 1 pkt 55 nowelizacji Prawa oświatowego. Organy administracji publicznej w zapadłych rozstrzygnięciach, kierowały się treścią art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej Kpa), zgodnie z którym: "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa." Sąd w składzie zgadza się, iż brak przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych, oznacza na gruncie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek stosowania przepisów nowego prawa. Jest to zabieg, który wpisuje się w postulat pewności prawa.
Należy jednak zauważyć, że wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły się oraz zakończyły się pod rządami prawa obowiązującego przed dniem [...] września 2019 r. Aprobata stanowiska Kolegium oraz Burmistrza, oznaczałaby sytuację, w której cały cykl kształcenia musiałby zostać poddany ocenie według nieobowiązujących w czasie gdy zdarzenie to miało miejsce, przepisów. Nie jest możliwe, aby czynności dokonane w okresie [...] września 2016 – [...] sierpnia 2019 zostały dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od dnia [...] września 2019 r.
Na tej podstawie, wobec braku przepisów intertemporalnych, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla skarżącej, należy zastosować przepisy Prawa oświatowego obowiązujące przed dniem [...] września 2019 r. na co zwracano uwagę w orzecznictwie (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 558/20, którego pogląd Sąd w całości podzielił, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zastosowanie takiego rozstrzygnięcia jest podyktowane obowiązkiem przestrzegania standardów sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Pomimo trudności w sformułowaniu wyczerpującej definicji sprawiedliwości społecznej, należy przywołać definicję przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny: "(...) sprawiedliwość społeczna stanowi miarę, za pomocą której oceniamy rozdzielcze aspekty fundamentalnej struktury społeczeństwa (...). Wszelkie sporne wartości (...) mają być równo rozdzielone, chyba, że nierówna dystrybucja jakiejkolwiek (czy też wszystkich) spośród tych wartości jest korzystna dla każdego (...). Sprawiedliwość jest przeciwieństwem arbitralności, wymaga bowiem, aby zróżnicowanie poszczególnych ludzi pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w sytuacji tych ludzi" (wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97, "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 5-6/1997, poz. 72, zob. także J. Zimmermann, Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013, s. 83).
Przywołana definicja sprawiedliwości społecznej, oznacza na gruncie niniejszej sprawy, obowiązek zapewnienia równego dostępu do dystrybuowanych dóbr - dofinansowania, którego możliwość uzyskania powinna być zapewniona wszystkim przedsiębiorcom kształcącym młodocianych pracowników. Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne. Takie argumenty znajdują się w przedmiotowej sprawie.
Sprawiedliwość społeczna wymaga, aby skarżąca, która spełniła wymagania przewidziane w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego pod rządami prawa sprzed [...] września 2019 r., miała możliwość podejmowania starań według tego stanu prawnego i otrzymania zwrotu kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego w dniu podejmowania rozstrzygnięcia, co wynika z art. 6 Kpa, jednakże, zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby w sytuacji, w której wobec braku przepisów intertemporalnych, nowelizacja prawa zmienia sytuację adresata normy na mniej korzystną, stosować przepisy prawa, które są korzystniejsze dla niego (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, wyrok NSA z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasada sprawiedliwości społecznej jest jedną z naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasada prawa, jest normą prawną, która nakazuje albo zakazuje zrealizowania określonej wartości (M. Kordela, Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne, Poznań 2014, s. 102). Stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 Kpa (wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników, a także orzecznictwo sądów administracyjnych wykreowane według stanu prawnego sprzed [...] września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie) (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19).
W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.
Ponownie rozpoznają sprawę organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu.
W związku z tym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z [...] stycznia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.).