Uzasadnienie
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: PWIS) decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS) z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, określonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 – zwane dalej "rozporządzeniem").
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej dalej "K.p.a.") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia.
Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej dotyczyło zespołu wibracyjnego wywołanego działaniem drgań mechanicznych z poz. 22 wykazu chorób zawodowych załącznika do ww. rozporządzenia.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego ustalił, że J. M. od [...].06.1978 r. do [...].01.1980 r. zatrudniony był jako ślusarz montażowy w Wydz. [...] A S.A. (gdzie narażony był na drgania mechaniczne przez 2h/zm., przy czym brak pomiarów z tego okresu); od [...].01.1980 r. do [...].09.1986 r. jako ślusarz montażowy w Wydz. [...] A S.A. (gdzie narażony był na drgania mechaniczne, przy czym brak pomiarów z tego okresu); od [...].10.1986 r. do [...].06.1900 r. jako kontroler jakości w MS /[...]/ A (gdzie nie był narażony na drgania); od [...].07.1990 r. do [...].06.1993 r. jako kontroler jakości w Wydz. [...] A (gdzie narażony był na drgania mechaniczne podczas prób poligonowych, brak pomiarów środowiskowych z tego okresu); od [...].07.1993 r. do [...].10.1997 r. jako kontroler jakości w [...]/dział kontroli jakości zespół produkcyjny nr 1 – [...]/A (gdzie nie był narażony na drgania mechaniczne); od [...].10.1995 r. do [...].10.1997 r. jako operator sterowni II i od [...].11.1997 r. do [...].03.2004 r. jako odlewacz wytopów z obowiązkiem obsługi sterowni cięcia w Wydz. [...] B S.A. (gdzie nie był narażony na drgania mechaniczne); od [...].12.1999 r. do [...].04.2000 r. jako szlifierz odlewów w [...] w L. (zakład zlikwidowany) – (gdzie był narażony na drgania mechaniczne, brak pomiarów środowiskowych z tego okresu; w trakcie zatrudnienia w tym zakładzie J. M. przebywał kilka razy na urlopie bezpłatnym, wypoczynkowym i postojowym); od [...].04.2004 r. do [...].09.2004 r. wyżej wymieniony był bezrobotny; od [...].09.2004 r. do [...].11.2010 r. jako kontroler wyrobów z obowiązkiem sortowania materiału w Wydz. [...] B S.A. (gdzie narażony był na drgania mechaniczne, pracując w kabinie defektoskopu, pomiary środowiskowe drgań mechanicznych z 2000 r. wykazały 0,8 krotność NDN).
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie choroby zawodowej sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego. Następnie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], w którym stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wskazano, że odnotowane dolegliwości nie stanowią rozpatrywanej choroby zawodowej, gdyż nie stwierdzono typowych zmian patologicznych dla postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Uzyskany obraz naczyń włosowatych w kapilaroskopii oraz wyniki termometrii skórnej nie są typowe dla zespołu wibracyjnego.
J. M. zrezygnował z dalszego badania w Instytucie Medycyny Pracy w [...] – co stwierdzone zostało w protokole z dnia [...].05.2014 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...] znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził u J. M. choroby zawodowej – zespół wibracyjny z poz. 22 wykazu chorób zawodowych.
Odwołanie od tej decyzji złożył J. M. nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem.
Po jego rozpoznaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej organ administracji stwierdzić musi łącznie wystąpienie trzech przesłanek: strona w środowisku pracy narażona była na działanie czynników chorobotwórczych, wystąpi schorzenie medyczne odpowiadające wykazowi chorób zawodowych oraz ustalony zostanie związek przyczynowy pomiędzy narażeniem zawodowych a chorobą strony.
PWIS w [...] wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy narażenie u J. M. nie było ciągłe. Czas narażenia stanowił poniżej ½ czasu zmiany roboczej. Badania i konsultacje przeprowadzone w WOMP w [...] nie wykazały objawów zespołu wibracyjnego. W radiogramach stawów kończyn górnych nie notowano zmian patologicznych przemawiających jednoznacznie za rozpoznaniem postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego.
Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanki w postaci stwierdzenia u strony choroby w sensie medycznym. Takie rozpoznanie zostało poczynione przez biegłych. Wyjaśnił, że w aktach sprawy zalega orzeczenie lekarskie opierające się na fachowym rozpoznaniu medycznym. Dowód ten uznał za wiarygodny w zakresie w jakim opiera się na wiedzy specjalistycznej. Pominął natomiast ustalenia w zakresie w jakim oceniają stan faktyczny sprawy, rozmiar narażenia zawodowego i kwestię związku przyczynowego między chorobą a narażeniem, gdyż te zagadnienia organ administracji ocenia samodzielnie.
Wyjaśnił, że opinia biegłych, a takim jest orzeczenie lekarskie, korzysta, w kwestii wiedzy specjalistycznej, z domniemania prawdziwości i w tym zakresie organ odwoławczy uznał je za wiążące. Nadto bada czy orzeczenie lekarskie spełnia wymogi formalne, czy jest jasne, pozbawione niedomówień, wyczerpujące, należycie uzasadnione i czy nie zawiera wewnętrznych sprzeczności. PWIS w [...] uznał, że wydane orzeczenie spełnia powyższe wymagania.
Odnosząc się natomiast do dołączonego do odwołania zaświadczenia o stanie zdrowia, wydanego przez Poradnię Rehabilitacyjną w [...] z dnia [...].05.2000 r., organ podał, że wskazano w nim na występujące u J. M. zmiany atoniczne, wykazane badaniem kapilaroskopowym. Takie badanie zostało wykonane także w WOMP w [...], gdzie opisano je jako nietypowe dla zespołu wibracyjnego. Dlatego też organ ww. dowód uznał za niemający wpływu na treść wydanej decyzji.
Decyzję tą zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. M. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Nie zgodził z argumentami zawartymi w jej uzasadnieniu, w szczególności ze stwierdzeniem, że narażenie na wibracje nie było ciągłe. Zarzucił, że organ "nie odpowiedział na wszystkie pytania postawione w złożonych przez niego odwołaniach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą, co do zasady badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.
Kontrolą Sądu objęta została decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. i utrzymaną nią w mocy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej: zespół wibracyjny, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że choroba zawodowa, której dotyczy zaskarżona decyzja zdefiniowana została w art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.). Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przytoczona definicja składa się z dwóch elementów – pierwszy jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi stanowi związek przyczynowy pomiędzy chorobą objętą wykazem a charakterem i warunkami wykonywania pracy.
W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy przez Radę Ministrów rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 - zwane dalej "rozporządzeniem"), które określa: wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1).
Podkreślić należy, że rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych
I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy) wymienionych w rozporządzeniu (§ 5 rozporządzenia).
Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozporządzenie to reguluje także sposób przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostało rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.
Jak już wyżej zaznaczono decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, na podstawie materiału dowodowego w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych. Orzeczenie to ma w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej kluczowe znaczenie, a inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18.05.2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
Ocena opinii lekarskich dokonywana przez inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie sprowadza się do badania ich pod względem formalnym czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione.
Również sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich a jedynie, ocenia legalność, czyli zgodność z prawem rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24.02.2010 r., sygn. akr IV SA/Wr 537/09, LexPolonica nr 2248069).
W okolicznościach sprawy, prowadzone postępowanie dotyczyło stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych: zespół wibracyjny. W sprawie będącej przedmiotem orzekania uprawniona jednostka medyczna I stopnia, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], po przeprowadzeniu badań J. M. stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie nr [...] lekarza WOMP w [...]). W opinii tej jednostki wskazano, że w radiogramach stawów kończyn górnych (nadgarstkowych, łokciowych, barkowych) nie notowano zmian patologicznych przemawiających za rozpoznaniem postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Nie stwierdzono także typowych zmian patologicznych dla postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego: uzyskano ujemne próby oziębiania (niecharakterystyczne dla zespołu wibracyjnego), notowano prawidłowe wartości progu czucia wibracji. Nadto podano, że obraz naczyń włosowatych w kapilaroskopii oraz wyniki termometrii skórnej nie są typowe dla zespołu wibracyjnego.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że J. M. zrezygnował z przeprowadzenia ponownego badania lekarskiej w jednostce orzeczniczej II stopnia, co zostało stwierdzone w protokole z dnia [...] maja 2014 r., podpisanym przez wyżej wymienionego. Także sam skarżący w złożonej do tut. Sądu skardze wskazał, że "do [...] nie pojechał z jeszcze jednego powodu – ta sama osoba co dotarła do WOMP dotarłaby i tam". Przy czym skarżący nie wyjaśnił ani nie potwierdził powyższego zarzutu. Tym samym skład orzekający uznał go za pozostający bez wpływu na rozpoznawaną sprawę.
Poddając powyższe orzeczenia lekarskie, wydane przez uprawnioną jednostkę medyczną, ocenie pod względem formalnym należy przypomnieć, że stanowi ono obligatoryjny dowód w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej i ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a. Taka opinia, oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości. Zaleca się przy tym, aby użyte w niej sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron, organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych.
Wymogi te spełnia wskazana wyżej opinia, wydana przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, przy czym sam skarżący zrezygnował z przysługującego mu na mocy § 7 ust. 1 rozporządzenia uprawnienia co do możliwości ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.
W ocenie tut. Sądu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] dokonał prawidłowej oceny wskazanego powyżej orzeczenia lekarskiego. Uznał ją za wiarygodny dowód w zakresie w jakim opiera się na wiedzy specjalistycznej (medycznej), natomiast pominął w zakresie w jakim ocenia stan faktyczny, rozmiar narażenia zawodowego i kwestię związku przyczynowego między chorobą a narażeniem. Organ uznał zatem, że jest ona jasna, wyczerpująca i zrozumiała, nie zawiera sprzeczności. Również Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek przyczyn, z powodu których można by zakwestionować tą opinię.
Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w sprawie brak jest przesłanki w postaci stwierdzenia u J. M. choroby w sensie medycznym. Wyjaśniono, że narażenie na wibracje nie było ciągłe, czas narażenia stanowił poniżej ½ czasu zmiany roboczej. Badania i konsultacje nie wykazały objawów zespołu wibracyjnego, nie notowano zmian patologicznych przemawiających jednoznacznie za rozpoznaniem postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego.
W ocenie Sądu organy w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej. W należyty sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś wydane decyzje prawidłowo uzasadniły (art. 107 § 3 K.p.a.). Nadto przed wydaniem decyzji przeprowadzone zostało dochodzenie epidemiologiczne, sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego, uprawniona jednostka wydała stosowne orzeczenie lekarskie.
Prawidłowo także organ odwoławczy odniósł się do dołączonego do odwołania zaświadczenia o stanie zdrowia wydanego przez Poradnię Rehabilitacyjną w [...] z dnia [...] maja 2000 r., w którym wykazano zmiany atoniczne u J. M. wykazane badaniem kapilaroskopowym. Organ wyjaśnił, że taką metodą wykonane zostało u skarżącego badanie w WOMP’ie i opisano je jako nietypowe dla zespołu wibracyjnego. Z tego powodu zaświadczenie to nie zostało uwzględnione przez organ przy wydawaniu decyzji.
Reasumując Sąd uznał, że organ odwoławczy, zgodnie z obowiązującym prawem rozstrzygnął sprawę. Decyzja wydana została na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego a dokonana przez organy ocena dowodów jest spójna i logiczna. Słusznie zatem organy uznały, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.