Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów opłat za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i drobne remonty. Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia J. W. złożyła sporządzoną osobiście skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie, na wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje od nikogo żadnego wsparcia. Podała, że jej "majątkiem dorobkowym" dysponuje były mąż M. Z. Wprawdzie wnosiła ona o dokonanie podziału tego majątku w czasie postępowania rozwodowego, jednak były mąż nie wyraził na to zgody i sąd nie dokonał przedmiotowego podziału.
Skarżąca zwróciła uwagę na posiadane zadłużenie alimentacyjne na rzecz córki w kwocie ok. 20 000 zł. Ponadto jest zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz byłego męża L. W. w kwocie 200 zł oraz do przekazywania wymienionemu co miesiąc kwoty 250 zł tytułem opłat za mieszkanie, zgodnie z zawartą przez nich umową. Obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów.
Rozpoznając wniosek, zważono, co następuje:
Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy tut. Sądu umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia J. W. od kosztów sądowych (pkt I) i odmówił ustanowienia na jej rzecz adwokata (pkt II). Po rozpoznaniu sprzeciwu wymienionej od tego orzeczenia tut. Sąd – postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. - utrzymał je w mocy w zakresie pkt II. Aktualnie złożony przez skarżącą wniosek również dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dlatego też rozstrzygając w jego przedmiocie należało zastosować art. 165 P.p.s.a., na co pozwala treść art. 167a § 1 P.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Aby więc możliwa była wskazana w tym unormowaniu modyfikacja orzeczenia, musi dojść do zmiany okoliczności, które stanowiły podstawę podjęcia określonego rozstrzygnięcia.
W wypadku prawa pomocy chodzi o takie okoliczności, które odnoszą się do stanu rodzinnego, dochodowego lub majątkowego strony. Przy czym podkreślenia wymaga, że zmiana w zakresie tych danych musi być istotna tak, aby w dostateczny sposób uzasadniała zmianę bądź uchylenie dotychczasowego orzeczenia w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie obecny wniosek wskazuje wprawdzie na zaistnienie zmian i to zarówno w zakresie sytuacji materialnej i procesowej strony, jednak nie mogą one uzasadniać modyfikacji postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015 r. Jeśli chodzi o pierwszy wskazany zakres, to aktualnie skarżąca podaje, że nie posiada jakiegokolwiek dochodu. Wcześniej natomiast utrzymywała się ze świadczeń z pomocy społecznej. Poza tym, zamiarem strony jest złożenie skargi kasacyjnej, co jednak może uczynić tylko zawodowy pełnomocnik, przez co inna jest aktualnie sytuacja procesowa strony.
Powyższe nie wskazuje jednakże, zdaniem rozpoznającej wniosek, na potrzebę zmiany zapadłego w sprawie orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, skutkującej przyznaniem skarżącej adwokata. Wnioskodawczyni twierdzi, że funkcjonuje pomimo braku uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu, tymczasem jest to przecież sytuacja niemożliwa. Zresztą także złożone na potrzeby poprzedniego wniosku twierdzenie strony, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej musiało budzić uzasadnione wątpliwości, wziąwszy pod uwagę, że uzyskiwaną przez stronę regularnie z tego tytułu kwotą było jedyne 275 zł. Okoliczności niniejszej sprawy, jak tez wielu innych wszczętych ze skargi strony wskazywały zaś i nadal wskazują, że faktycznie gospodaruje ona wspólnie z byłym mężem, w którego mieszkaniu przebywa. Wprawdzie, zgodnie ze stwierdzeniem wnioskodawczyni (jak i w świetle stosownej umowy) ciąży na niej obowiązek uiszczania co miesiąc kwoty 250 zł tytułem opłat za mieszkanie, jednak L. W. nie egzekwuje od niej tej kwoty.
Także faktycznie nie dochodzi przysługujących mu od skarżącej alimentów w kwocie 250 zł miesięcznie. Akta sprawy wskazują zaś na wspólne załatwianie przez stronę i L. W. jej "urzędowych" spraw (mianowicie pomoc w dostarczaniu dokumentów, obecność przy wywiadach środowiskowych, konsultacje treści wypełnianych przez skarżącą oświadczeń). Pomimo tych ustaleń skarżąca podtrzymuje swoje twierdzenie o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego, co jednak w świetle przedstawionych danych jest zupełnie niewiarygodne. Należy też zwrócić uwagę, że skarżąca nie wskazuje, by podejmowała jakieś prace dorywcze celem poprawy swojej sytuacji materialnej, pomimo że nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Strona nie rozwiązuje także kwestii związanych z podziałem majątku dorobkowego, a powoływanie się przez nią na niemożność podjęcia jakichkolwiek działań w tej sprawie nie może przemawiać na jej korzyść, przeciwnie świadczy o zupełnym braku chęci poprawy swoich możliwości finansowych.
Strona inicjuje natomiast szereg postępowań sądowych, a w każdym z nich ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Tymczasem przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest – zgodnie z art.. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tym, że przy ocenie sytuacji konkretnej strony w kontekście treści tego przepisu należy brać pod uwagę nie tylko ewentualny brak środków, ale także okoliczność, czy strona czyni jakieś kroki zmierzające do polepszenia swojego stanu materialnego.
Z uwagi na powyższe brak było podstaw do zmiany orzeczenia referendarza sądowego i ustanowienia na rzecz skarżącej adwokata. Nie wykazała ona bowiem, by w stosunku do sytuacji ocenianej przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku zaistniały zmiany uzasadniające obecnie uwzględnienie jej żądania w zakresie ustanowienia adwokata. Dlatego też odmówiono zmiany postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015 r. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.